Η σαρωτική νίκη της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί πολιτικό σεισμό στη Γερμανία και έντονο προβληματισμό σε ολόκληρη την Ευρώπη.
- Η ακροδεξιά εδραιώνεται ήδη στην εξουσία σε αρκετές χώρες, όπως στην Ιταλία με την κυβέρνηση Μελόνι, στη Φινλανδία και τη Σουηδία, εστιάζοντας στην εθνική ταυτότητα, τη σκληρή στάση στο μεταναστευτικό και την οικονομική δυσαρέσκεια.
- Σε Γαλλία, Ισπανία και Αυστρία, ισχυρά ακροδεξιά κόμματα όπως η Εθνική Συσπείρωση, το Vox και το FPÖ, διεκδικούν με αξιώσεις την εξουσία, ασκώντας έντονη πίεση στα παραδοσιακά πολιτικά συστήματα και τις ευρωπαϊκές ισορροπίες.
- Η εκλογική νίκη του AfD προκαλεί διχασμό στην Ευρώπη, με την Πολωνία και τη Γαλλία να εκφράζουν έντονη ανησυχία για τον εθνικισμό, ενώ η αυστριακή ακροδεξιά χαιρετίζει το αποτέλεσμα ως το γκρέμισμα του «τείχους προστασίας».
- Η τάση ενίσχυσης της ακροδεξιάς επεκτείνεται σε χώρες όπως η Πολωνία, η Ολλανδία και το Βέλγιο, δοκιμάζοντας τις αντοχές του πολιτικού κέντρου και θέτοντας το ερώτημα για το εάν η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πολιτική ανατροπή.
Το αποτέλεσμα δεν αποτελεί απλώς μια επιτυχία της AfD σε ένα κρατίδιο της ανατολικής Γερμανίας, αλλά ακόμη μία ένδειξη της δυναμικής που αποκτούν τα κόμματα της ακροδεξιάς και της σκληρής δεξιάς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Η AfD βρέθηκε πολύ κοντά στην απόλυτη πλειοψηφία, καταγράφοντας υπερδιπλάσια εκλογική δύναμη από το κεντροδεξιό κόμμα του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Ακόμη και αν τελικά δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, λόγω της άρνησης των υπόλοιπων κομμάτων να συνεργαστούν μαζί της, η πολιτική σημασία του αποτελέσματος είναι δύσκολο να υποτιμηθεί.
Για τη Γερμανία, όπου το πολιτικό σύστημα έχει διαχρονικά κρατήσει την ακροδεξιά εκτός κυβερνητικών συνασπισμών λόγω και του ιστορικού τραύματος του ναζισμού, η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό.
Το λεγόμενο «τείχος προστασίας» απέναντι στην AfD δέχεται πλέον ισχυρή πίεση.
Από τη Μελόνι έως τη Φινλανδία: Η ακροδεξιά βρίσκεται ήδη στην εξουσία
Η ευρωπαϊκή εικόνα, πάντως, δείχνει ότι η AfD δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση.
Στην Ιταλία, η Τζόρτζια Μελόνι έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο σταθερές πολιτικές ηγεσίες της Ευρώπης, ενώ η κυβέρνησή της έχει υιοθετήσει αυστηρότερη γραμμή στο μεταναστευτικό. Παράλληλα, η Μελόνι έχει επιχειρήσει να εμφανίσει ένα περισσότερο πραγματιστικό πρόσωπο σε ζητήματα όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και η εξωτερική πολιτική.
Στη Φινλανδία, το Κόμμα των Φινλανδών συμμετέχει στην κυβέρνηση, ενώ στη Σουηδία η κυβέρνηση του Ούλφ Κρίστερσον στηρίζεται κοινοβουλευτικά από τους Σουηδούς Δημοκράτες.
Στη Σλοβακία, ο Ρόμπερτ Φίτσο κυβερνά με τη συμμετοχή εθνικιστικών δυνάμεων, ενώ στην Κροατία το Κίνημα της Πατρίδας αποτελεί κυβερνητικό εταίρο.
Στην Τσεχία, το ANO του Αντρέι Μπάμπις έχει κινηθεί προς περισσότερο εθνικιστικές και αντιμεταναστευτικές θέσεις, ενώ η πολιτική σκηνή της Σλοβενίας έχει επίσης επηρεαστεί έντονα από τον ευρωσκεπτικιστικό και εθνικιστικό λόγο.
Το κοινό στοιχείο αυτών των κομμάτων είναι η έμφαση στην εθνική κυριαρχία και ταυτότητα, η σκληρή στάση στο μεταναστευτικό και η αξιοποίηση της κοινωνικής δυσαρέσκειας για την οικονομία και το κόστος ζωής.
Λεπέν, Vox και FPÖ: Η μάχη για την επόμενη μέρα
Στη Γαλλία η Εθνική Συσπείρωση της Μαρίν Λεπέν βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Το κόμμα έχει μετακινηθεί σε πιο θεσμικό και πραγματιστικό λόγο, διατηρώντας όμως το μεταναστευτικό και την προτεραιότητα των Γάλλων στον πυρήνα της πολιτικής του.
Η προοπτική μιας ακροδεξιάς κυβέρνησης στη Γαλλία θα είχε τεράστιες συνέπειες για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η χώρα αποτελεί μία από τις δύο βασικές πολιτικές και στρατηγικές δυνάμεις της Ένωσης, διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο και διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στο ευρωπαϊκό εγχείρημα.
Στην Ισπανία, το Vox εξακολουθεί να αποτελεί μειοψηφική δύναμη, έχει όμως ήδη συμμετάσχει σε περιφερειακές κυβερνήσεις σε συνεργασία με το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα. Μια μελλοντική κυβερνητική συνεργασία σε εθνικό επίπεδο δεν θεωρείται πλέον απίθανη.
Στην Αυστρία, το FPÖ βρίσκεται επίσης σε εξαιρετικά ισχυρή θέση, έχοντας αναδειχθεί πρώτο στις προηγούμενες εκλογές. Παρότι δεν κατάφερε να σχηματίσει κυβέρνηση, παραμένει μία από τις κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις της χώρας, με αντιμεταναστευτική ατζέντα και σύνθημα «Austria First».
Η AfD προκαλεί αντιδράσεις στην Ευρώπη
Η εκλογική επιτυχία της AfD προκάλεσε έντονες αντιδράσεις.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ επιτέθηκε σε όσους πανηγυρίζουν για την άνοδο της γερμανικής ακροδεξιάς, χαρακτηρίζοντάς τους «ηλίθιους και προδότες» και συνδέοντας τις δηλώσεις του με πολιτικές δυνάμεις της πολωνικής αντιπολίτευσης.
Από τη Γαλλία, ο αρμόδιος υπουργός για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις Μπενζαμέν Αντάντ χαρακτήρισε την εξέλιξη «σοβαρή στιγμή για την Ευρώπη», υπογραμμίζοντας ότι ο εθνικισμός και η ξενοφοβία δεν αποτελούν λύση.
Αντίθετα, ο αρχηγός του αυστριακού FPÖ, Χέρμπερτ Κικλ, χαιρέτισε το αποτέλεσμα και μίλησε για πολιτική αλλαγή στη Γερμανία. Κατά τον ίδιο, οι ψηφοφόροι γκρέμισαν το «τείχος προστασίας» που κρατούσε την AfD μακριά από την εξουσία.
Από την Πολωνία έως το Βέλγιο – Η ακροδεξιά αναζητά χώρο
Η δυναμική αυτή αποτυπώνεται και στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Στην Πολωνία, η Konfederacja ενισχύεται και διεκδικεί ρόλο ρυθμιστή. Στην Ολλανδία, το Κόμμα για την Ελευθερία του Γκέερτ Βίλντερς έχει ήδη γνωρίσει την κυβερνητική εμπειρία, έστω και για σύντομο χρονικό διάστημα. Στη Νορβηγία, το αντιμεταναστευτικό Κόμμα της Προόδου κατέγραψε ιστορικά υψηλή επίδοση, ενώ στη Ρουμανία η Συμμαχία για την Ένωση των Ρουμάνων έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες κοινοβουλευτικές δυνάμεις.
Στη Βρετανία, το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ έχει καταφέρει να μετατρέψει το μεταναστευτικό και την αμφισβήτηση του πολιτικού κατεστημένου σε βασικά εργαλεία πολιτικής επιρροής.
Στο Βέλγιο, το Vlaams Belang παραμένει ισχυρή δύναμη στη Φλάνδρα, χωρίς όμως να μπορεί να συμμετάσχει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση λόγω του λεγόμενου «cordon sanitaire».
Το μεγάλο ερώτημα: Είναι η Ευρώπη μπροστά σε νέα πολιτική ανατροπή;
Παρά την εντυπωσιακή άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων, η εξέλιξη δεν είναι παντού ίδια ούτε αποτελεί αναπόφευκτη πορεία προς την εξουσία.
Η ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία έδειξε ότι ακόμη και κυβερνήσεις που έχουν κυριαρχήσει επί χρόνια μπορούν να χάσουν την πολιτική τους ηγεμονία. Παράλληλα, σε χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές πολιτικές δυνάμεις που επιχειρούν να διατηρήσουν το «τείχος προστασίας» απέναντι στην άκρα δεξιά.
Ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι σαφής: ζητήματα όπως η μετανάστευση, το κόστος ζωής, η οικονομική ανασφάλεια, η εθνική ταυτότητα και η δυσπιστία απέναντι στους παραδοσιακούς πολιτικούς σχηματισμούς έχουν δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για την ενίσχυση των κομμάτων της σκληρής δεξιάς.
Με τις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις να φέρνουν αντιμέτωπες τις παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις με ολοένα ισχυρότερα εθνικιστικά και ακροδεξιά κόμματα, η Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ισορροπίες του πολιτικού κέντρου δοκιμάζονται όσο ποτέ άλλοτε.
