Το Καζακστάν έκανε ένα ιστορικό βήμα για την αποκατάσταση της άγριας ζωής, απελευθερώνοντας για πρώτη φορά μετά από περισσότερα από 70 χρόνια μια τίγρη Αμούρ.
- Το Καζακστάν προετοίμαζε για πάνω από μία δεκαετία την επανεισαγωγή της τίγρης, ιδρύοντας το φυσικό καταφύγιο Ιλέ-Μπαλκάς και αποκαθιστώντας τους πληθυσμούς των θηραμάτων, όπως ο αγριόχοιρος, ώστε να δημιουργηθεί ένα βιώσιμο οικοσύστημα για το ζώο.
- Η τίγρης Αμούρ επιλέχθηκε λόγω της γενετικής συγγένειάς της με την εξαφανισμένη τίγρη Τουράν. Τέσσερα άτομα, μεταξύ των οποίων και η Ουμίτ, μεταφέρθηκαν από τη Ρωσία στο Καζακστάν για το πρόγραμμα επανεγκατάστασης του είδους.
- Η θηλυκή τίγρης Ουμίτ απελευθερώθηκε αφού πέρασε με επιτυχία κτηνιατρικούς ελέγχους και δοκιμές κυνηγετικής ικανότητας. Οι κινήσεις της παρακολουθούνται πλέον καθημερινά μέσω δορυφορικού κολάρου, καμερών πεδίου και άμεσων παρατηρήσεων από επιστημονικές ομάδες.
- Τελικός στόχος είναι η δημιουργία ενός βιώσιμου, αναπαραγωγικού πληθυσμού τίγρεων στην περιοχή της λίμνης Μπαλκάς. Τα υπόλοιπα ζώα παραμένουν υπό επίβλεψη μέχρι να κριθούν έτοιμα για απελευθέρωση, στο πλαίσιο συνεργασίας Καζακστάν-Ρωσίας.
Η ενήλικη θηλυκή τίγρης ονομάζεται Ουμίτ, δηλαδή «ελπίδα» στα καζακικά, και αφέθηκε ελεύθερη στις 31 Ιουλίου στο Κρατικό Φυσικό Καταφύγιο Ιλέ-Μπαλκάς, στη νοτιοανατολική περιοχή της χώρας.
Η Ουμίτ, εξοπλισμένη με ειδικό δορυφορικό κολάρο, κινείται πλέον ανεξάρτητα σε μια περιοχή που αποτελούσε ιστορικό βιότοπο της εξαφανισμένης τίγρης της Κασπίας ή Τουράν. Η απελευθέρωσή της αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό στάδιο του προγράμματος επανεισαγωγής τίγρεων στο Καζακστάν και ένα από τα πιο φιλόδοξα σχέδια αποκατάστασης της φύσης που έχουν επιχειρηθεί στη χώρα.
Ο υπουργός Οικολογίας και Φυσικών Πόρων του Καζακστάν, Γερλάν Νισσανμπάγιεφ, χαρακτήρισε την ημέρα ιστορική, επισημαίνοντας ότι η επιστροφή της τίγρης στην περιοχή εξάπλωσής της είναι αποτέλεσμα πολυετούς συνεργασίας μεταξύ κρατικών φορέων, επιστημόνων, Ρώσων ειδικών και διεθνών οργανισμών προστασίας της φύσης.
Η τίγρης ήταν ένα εξαφανισμένο είδος στο Καζακστάν από το 1948. Η απώλεια των δασών τουγκάι, η μείωση των φυσικών θηραμάτων, η ανθρώπινη επέκταση και το ανεξέλεγκτο κυνήγι είχαν καταστήσει αδύνατη την επιβίωσή της. Σήμερα, η προσπάθεια δεν αφορά μόνο την επιστροφή ενός ζώου, αλλά τη δημιουργία ενός ολόκληρου οικοσυστήματος ικανού να το υποστηρίξει.
Μια δεκαετία προετοιμασίας για την αναγέννηση του οικοσυστήματος
Η επανεισαγωγή της τίγρης απαίτησε περισσότερα από δέκα χρόνια προετοιμασίας. Το Καζακστάν ίδρυσε το Κρατικό Φυσικό Καταφύγιο Ιλέ-Μπαλκάς το 2018, ενίσχυσε την προστασία της περιοχής και εργάστηκε για την αποκατάσταση των πληθυσμών ζώων που αποτελούν φυσική λεία της τίγρης, όπως ο αγριόχοιρος και το ελάφι της Μπουχάρα.
Παράλληλα, δημιουργήθηκαν ειδικές εγκαταστάσεις προσαρμογής, κτηνιατρικές υποδομές και συστήματα παρακολούθησης. Εξειδικευμένες ομάδες εκπαιδεύτηκαν ώστε να αξιολογούν τη συμπεριφορά των ζώων, να παρακολουθούν τις κινήσεις τους και να αντιμετωπίζουν πιθανές επαφές με ανθρώπινους πληθυσμούς.
Η επιλογή της τίγρης Αμούρ δεν ήταν τυχαία. Γενετικές μελέτες έχουν δείξει ότι η τίγρη Αμούρ και η εξαφανισμένη τίγρη Τουράν παρουσιάζουν πολύ μεγάλη συγγένεια, γεγονός που επέτρεψε στους επιστήμονες να προτείνουν την επανεγκατάσταση του είδους στην Κεντρική Ασία.
Η Ουμίτ είναι μία από τις τέσσερις τίγρεις που μεταφέρθηκαν από την περιοχή Χαμπάροφσκ της Ρωσίας στο Καζακστάν. Μαζί της έφτασαν ένα ενήλικο αρσενικό με το όνομα Αμούρ και δύο μικρά, ο Τουράν και ο Ουσούρι. Πριν από την απελευθέρωσή της, η Ουμίτ υποβλήθηκε σε κτηνιατρικούς ελέγχους και δοκιμές συμπεριφοράς, ώστε να διαπιστωθεί αν μπορούσε να επιβιώσει μόνη της.
Οι ειδικοί εξέτασαν την υγεία της, την ικανότητα κυνηγιού, την αντίδρασή της στην ανθρώπινη παρουσία και την προσαρμοστικότητά της σε νέο περιβάλλον. Μετά τα θετικά αποτελέσματα, τοποθετήθηκε το κολάρο GPS/GSM και άνοιξε ο δρόμος για την επιστροφή της στη φύση.
Στόχος η αναβίωση του αναπαραγωγικού είδους
Η παρακολούθηση της Ουμίτ θα συνεχιστεί σε καθημερινή βάση. Οι επιστήμονες θα χρησιμοποιούν δορυφορικά δεδομένα, κάμερες πεδίου και άμεσες παρατηρήσεις για να μελετήσουν τις κινήσεις της, τις περιοχές ανάπαυσης και τις κυνηγετικές της συνήθειες. Το σύστημα παρακολούθησης θα βοηθήσει επίσης στην έγκαιρη αντιμετώπιση πιθανών κινδύνων κοντά σε ανθρώπινους οικισμούς.
Η απελευθέρωση της πρώτης τίγρης είναι μόνο η αρχή. Το αρσενικό Αμούρ παραμένει σε ειδική περίφραξη μέχρι να κριθεί έτοιμο για ελεύθερη διαβίωση, ενώ τα δύο μικρά θα παραμείνουν υπό επίβλεψη μέχρι να μεγαλώσουν και να αξιολογηθούν εκ νέου.
Το τελικό όραμα του προγράμματος είναι η δημιουργία ενός βιώσιμου και αναπαραγωγικού πληθυσμού τίγρεων στο δέλτα του ποταμού Ίλι και στη νότια περιοχή της λίμνης Μπαλκάς. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, απαιτείται μακροχρόνια προστασία του οικοσυστήματος και συνεχής επιστημονική παρακολούθηση.
Το έργο αποτελεί προϊόν στενής συνεργασίας μεταξύ Καζακστάν και Ρωσίας, με τη συμμετοχή ερευνητών και οργανισμών προστασίας της φύσης. Οι δύο χώρες συμφώνησαν το 2022 να συνεργαστούν για την επανεισαγωγή της τίγρης, ενώ ειδικές ομάδες εργασίας ανέλαβαν την προετοιμασία και την εφαρμογή του σχεδίου.
Η επιστροφή της Ουμίτ δεν σηματοδοτεί μόνο την αναβίωση ενός είδους που χάθηκε πριν από δεκαετίες. Αντιπροσωπεύει την προσπάθεια αποκατάστασης ενός ολόκληρου φυσικού κόσμου, όπου η τίγρη μπορεί ξανά να διαδραματίσει τον ρόλο του κορυφαίου θηρευτή.
