Με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών και μεταβολικών νοσημάτων, κατάθλιψης και άγχους, καρκίνου, αλλά και θνησιμότητας από κάθε αιτία, έχει συσχετιστεί η υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.
Οι επιπτώσεις του junk food, επομένως, δεν περιορίζονται στην αύξηση του βάρους. Τις επισημάνσεις κάνει η παθολόγος, καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, μιλώντας στο Πρακτορείο FM επικαλούμενη μεγάλες μετααναλύσεις για τη σχέση αυτών των τροφίμων με την υγεία.
Το ενθαρρυντικό, σύμφωνα με την καθηγήτρια, είναι ότι ακόμη και μια περιορισμένη αλλαγή στις καθημερινές επιλογές μπορεί να έχει σημασία. Όπως αναφέρει, σε μελέτη που παρακολούθησε περισσότερους από 300.000 Ευρωπαίους για αρκετά χρόνια, η αντικατάσταση του 10% της ημερήσιας πρόσληψης επεξεργασμένων και υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με ελάχιστα επεξεργασμένα, συνδέθηκε με χαμηλότερη θνησιμότητα.
Ποια τρόφιμα είναι υπερεπεξεργασμένα
«Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι βιομηχανικά παρασκευάσματα που έχουν υποστεί εκτεταμένη επεξεργασία και περιλαμβάνουν διάφορες προσθήκες. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι συσκευασμένα κρουασάν, κέικ, μπισκότα, γαριδάκια, πατατάκια και άλλα σνακ που διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς και αναψυκτικά.
Ωστόσο δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται όλα τα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα ως εξίσου επιβαρυντικά.
«Το ζητούμενο είναι και η θέση που καταλαμβάνουν στο καθημερινό διαιτολόγιο» τονίζει η κα Ψαλτοπούλου.
Από την παχυσαρκία στις χρόνιες παθήσεις
Η καθηγήτρια εξηγεί ότι τόσο η σύσταση των προϊόντων όσο και η επεξεργασία τους, έχουν σημασία. Οι προσθήκες μπορούν να αυξήσουν τις θερμίδες που καταναλώνουμε, διευκολύνοντας την αύξηση του βάρους. Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζει για την κατανάλωσή τους από μικρή ηλικία και για την παιδική παχυσαρκία, ένα πρόβλημα που, όπως υπογραμμίζει, αφορά έντονα και την Ελλάδα
Οι μηχανισμοί που εξετάζονται είναι πολλαπλοί. Η καθηγήτρια αναφέρεται σε διαταραχές στη λειτουργία της ινσουλίνης και σε αυξημένη πιθανότητα σακχαρώδους διαβήτη, δυσλιπιδαιμίας, υπέρτασης και λιπώδους ήπατος, καταστάσεις που επιβαρύνουν συνολικά την υγεία και συνδέονται με καρδιαγγειακές παθήσεις. Παράλληλα, σημειώνει ότι ένα τέτοιο διατροφικό πρότυπο μπορεί να συνυπάρχει με άλλες επιβαρυντικές συνήθειες, όπως μειωμένη σωματική δραστηριότητα, διαταραχές στον ύπνο και περισσότερο άγχος.
Γιατί μπορεί να τρώμε περισσότερο χωρίς να χορταίνουμε
Ένα ακόμη ζήτημα είναι η επίδραση αυτών των προϊόντων στην όρεξη και στον κορεσμό. Σύμφωνα με την καθηγήτρια, η σύνθεσή τους μπορεί να ευνοεί την αυξημένη κατανάλωση, χωρίς αντίστοιχη αίσθηση πληρότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στις φυτικές ίνες, οι οποίες συμβάλλουν στον κορεσμό και αποτελούν σημαντικό στοιχείο της καθημερινής διατροφής. Πολλά από τα προϊόντα που περιγράφει περιέχουν λίγες φυτικές ίνες, γεγονός που δυσκολεύει την προσπάθεια να χορτάσουμε και να περιορίσουμε την ποσότητα που καταναλώνουμε.Η συζήτηση, όπως επισημαίνει, αφορά και τα αναψυκτικά, τα οποία πρέπει επίσης να συνυπολογίζονται στις καθημερινές διατροφικές επιλογές.
Η «έξτρα πρωτεΐνη» δεν λέει όλη την αλήθεια
Η εικόνα ενός προϊόντος ως υγιεινού δεν αρκεί για να αξιολογηθεί η συνολική διατροφική του αξία. Η κ. Ψαλτοπούλου εφιστά την προσοχή σε ενδείξεις όπως «0% λιπαρά», «χωρίς προσθήκη ζάχαρης», «με προσθήκη πρωτεϊνών» ή βιταμινών.
«Η προσθήκη ενός θρεπτικού συστατικού ή η αφαίρεση κάποιου άλλου δεν εγγυώνται από μόνες τους ένα συνολικά καλύτερο προϊόν. Χρειάζεται να εξετάζεται η σύνθεσή του και να μην περιορίζεται η επιλογή στον ισχυρισμό που προβάλλεται στη συσκευασία. Στην ανάγνωση της ετικέτας, καλό είναι να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην περιεκτικότητα σε σάκχαρα και λιπαρά, καθώς και στα συστατικά που περιλαμβάνει το προϊόν».
Μικρότερη θέση στα συσκευασμένα, μεγαλύτερη στη μεσογειακή διατροφή
Η καθηγήτρια τονίζει ότι ο στόχος δεν είναι να αποκλειστεί κάθε επεξεργασμένο τρόφιμο, ούτε να αντιμετωπίζεται η διατροφή με απόλυτες απαγορεύσεις. Το ουσιαστικό στοίχημα είναι να μειωθεί η συμμετοχή των υπερεπεξεργασμένων προϊόντων στην καθημερινότητα και να ενισχυθεί η προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή.
«Φρούτα, λαχανικά και όσπρια χρειάζεται να έχουν κεντρική θέση στο τραπέζι, με τις περισσότερο επεξεργασμένες επιλογές να καταλαμβάνουν μικρότερο μέρος του διαιτολογίου. Αυτή η κατεύθυνση, αφορά παιδιά, εφήβους και ενηλίκους, με κοινό στόχο περισσότερα χρόνια ζωής και λιγότερες ασθένειες».
Πηγή: ΑΠΕ -ΜΠΕ















