Σε μια συμφωνία που εφόσον υλοποιηθεί αναμένεται να αλλάξει τον συσχετισμό δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, έφτασε ο Ντόναλντ Τραμπ με τους ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας.
- Οι ΗΠΑ προωθούν στο Κογκρέσο τη «Συμφωνία 123» με τη Σαουδική Αραβία που προβλέπει την παροχή τεχνογνωσίας για την ανάπτυξη του πυρηνικού προγράμματος του Ριάντ.
- Η ανάπτυξη του πλήρους κύκλου πυρηνικού καυσίμου από το Ριάντ, αναμένεται να αυξήσει κατακόρυφα τη στρατηγική επιρροή του, ακόμη και χωρίς την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.
- Η υλοποίηση της συμφωνίας θα αποτελέσει στρατηγική ήττα για το Ιράν, καθώς θα έχει αποδυναμώνει το επιχείρημα ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου είναι απαράδεκτος.
- Από τη συμφωνία απουσιάζουν κρίσιμες δικλείδες ασφαλείας, όπως ο «Χρυσός Κανόνας» που απαγορεύει τον εμπλουτισμό ουρανίου και το «Πρόσθετο Πρωτόκολλο» που επιτρέπει αιφνιδιαστικούς ελέγχους από τον ΔΟΑΕ σε πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Η κυβέρνηση Τραμπ σχεδιάζει να υποβάλει στο Κογκρέσο μια συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία για την ανταλλαγή τεχνολογίας πυρηνικής ενέργειας.
Οι πηγές ανέφεραν ότι η κυβέρνηση θα υποβάλει στο Κογκρέσο εντός των επόμενων ημερών ένα έγγραφο γνωστό ως «Συμφωνία 123», το οποίο θα υπογραφεί από τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ και τον υπουργό Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν.
Η συμφωνία θα έχει διάρκεια 30 ετών και ενδέχεται να ανακοινωθεί ήδη από την Τετάρτη, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το CNN. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι θα περιλαμβάνει τη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών που θα παρέχουν τεχνολογία και τεχνογνωσία για την ανάπτυξη του πυρηνικού προγράμματος του Ριάντ.
Ενίσχυση της Σαουδικής Αραβίας, ήττα του Ιράν βλέπουν αναλυτές
Η συζήτηση για την ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος από τη Σαουδική Αραβία με τη βοήθεια των ΗΠΑ έχει ανοίξει εδώ και δύο χρόνια, υπό την προεδρία του Τζο Μπάιντεν. Υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, οι δύο πλευρές υπέγραψαν μια προκαταρκτική συμφωνία στο Ριάντ πέρυσι.
Συνεπώς αναλυτές έχουν ήδη εκτιμήσει τις αλλαγές που μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να φέρει στη Μέση Ανατολή. Εάν το Ριάντ αναπτύξει τον πλήρη κύκλο πυρηνικού καυσίμου – συμπεριλαμβανομένου του εμπλουτισμού ουρανίου – θα αποκτήσει τεχνολογία και τεχνογνωσία που θα μπορούσαν να συντομεύσουν την πορεία προς την απόκτηση πυρηνικής ικανότητας. Αυτό από μόνο του αυξάνει τη στρατηγική επιρροή της Σαουδικής Αραβίας, ακόμη και αν δεν κατασκευάσει ποτέ πυρηνική βόμβα, είχε γράψει σε ανάλυσή του το 2024 το ινστιτούτο Brookings.
Όσον αφορά στο Ιράν, αυτό θα έχει υποστεί στρατηγική ήττα εάν η Σαουδική Αραβία όντως αναπτύξει πυρηνικό πρόγραμμα, είχε γράψει το 2025 το Washington Institute for Near East Policy. Το Ιράν υπόκειται εδώ και χρόνια σε κυρώσεις λόγω του εμπλουτισμού ουρανίου, συνεπώς το επιχείρημα πως ο εμπλουτισμός ουρανίου είναι απαράδεκτος αποδυναμώνεται και θα προκύψει ότι η Τεχεράνη αντιμετωπίζεται από τη Δύση με διαφορετικό τρόπο πάνω στο ίδιο θέμα.
Οι δικλείδες ασφαλείας που δεν περιλαμβάνονται στη συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία
Η συμφωνία αναφέρεται στο Άρθρο 123 του Νόμου περί Ατομικής Ενέργειας των ΗΠΑ του 1954 και είναι απαραίτητη για να επιτρέψει στην αμερικανική κυβέρνηση και στις αμερικανικές εταιρείες να συνεργαστούν με φορείς του αραβικού βασιλείου στην κατεύθυνση της ανάπτυξης μιας πολιτικής πυρηνικής βιομηχανίας αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ωστόσο δεν περιλαμβάνει τον «Χρυσό Κανόνα» που θα εμπόδιζε το βασίλειο να εμπλουτίζει ουράνιο και να ανακυκλώνει αναλωμένο πυρηνικό καύσιμο, δύο διαδικασίες που αποτελούν πιθανές οδούς προς την κατασκευή πυρηνικών όπλων, ανέφεραν πηγές που έχουν γνώση της συμφωνίας.
Στο κείμενο της συμφωνίας επίσης δεν περιλαμβάνεται το «Πρόσθετο Πρωτόκολλο», το οποίο παρέχει στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας του ΟΗΕ ευρεία και πιο παρεμβατική εποπτεία των πυρηνικών δραστηριοτήτων μιας χώρας, όπως η εξουσία να διενεργεί αιφνιδιαστικούς ελέγχους σε μη δηλωμένες εγκαταστάσεις, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.
