«Η Ελλάδα αναβαθμίζεται, σε μια στιγμή που οι διεθνείς αγορές δοκιμάζονται. Και αυτό έχει τεράστια αξία», επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, μετά τη διπλή αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας.
Ειδικότερα, ο οίκος αξιολόγησης Scope Ratings αναβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας στη βαθμίδα BBB+ από BBB, με σταθερές προοπτικές, αναδεικνύοντας την ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις και τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Παράλληλα, οι Moody’s αναβάθμισαν τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας από σταθερές σε θετικές, διατηρώντας την πιστοληπτική αξιολόγηση στη βαθμίδα Baa3. Η απόφαση του συγκεκριμένου οίκου αποτελεί την τρίτη αλλαγή προοπτικών της Ελλάδας σε θετικές μέσα σε περίπου ένα μήνα, μετά την R&I στις 17 Αυγούστου και την DBRS στις 4 Σεπτεμβρίου.
Στη δήλωσή του, ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε:
«Η Ελλάδα αναβαθμίζεται σήμερα δύο φορές, από δύο διαφορετικούς διεθνείς οίκους αξιολόγησης, σε μια στιγμή που οι διεθνείς αγορές δοκιμάζονται. Και αυτό έχει τεράστια αξία.
Οι αποφάσεις αυτές αναγνωρίζουν ότι η ελληνική οικονομία έχει αποκτήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και αξιοπιστία. Επιβεβαιώνουν τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις, την ανάπτυξη πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, την άνοδο των επενδύσεων και την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων.
Αναδεικνύουν, όμως, και μια πολύ συγκεκριμένη επιλογή μας. Να αξιοποιούμε τη δημοσιονομική πρόοδο για να μειώνουμε ταχύτερα το δημόσιο χρέος, προχωρώντας σε πρόωρες αποπληρωμές. Αυτή η στρατηγική ενισχύει τη θέση της Ελλάδας και την κάνει πιο ανθεκτική απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις.
Η αξιοπιστία χτίζεται με αποτελέσματα. Οι σημερινές αποφάσεις, όπως και η επιστροφή του Χρηματιστηρίου της Αθήνας στις ανεπτυγμένες αγορές, είναι σημαντικές κατακτήσεις μιας πορείας που πρέπει να συνεχίσουμε. Με δημοσιονομική συνέπεια, επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα και δημιουργούν καλύτερα αμειβόμενες δουλειές και υψηλότερα εισοδήματα για τους πολίτες».
Νίκος Παπαθανάσης: Οι ανακοινώσεις Moody’s και Scope Ratings αποτελούν διεθνή αναγνώριση των αντοχών και των προοπτικών της ελληνικής οικονομίας
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, υπογράμμισε από την πλευρά του:
«Οι σημερινές ανακοινώσεις των οίκων Moody’s και Scope Ratings αποτελούν ακόμα μια διεθνή αναγνώριση των αντοχών και των προοπτικών της ελληνικής οικονομίας. Μια ακόμα πιστοποίηση της ορθότητας της αναπτυξιακής οικονομικής πολιτικής με κοινωνικό πρόσημο και δημοσιονομική σοβαρότητα που πιστά ακολουθούν οι κυβερνήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη. Μια ακόμα ψήφο εμπιστοσύνης στη μεταρρυθμιστική πολιτική που υλοποιείται και στο μετρήσιμο αποτέλεσμα που επιφέρει, ενισχύοντας ταυτόχρονα περαιτέρω την ίδια την αξιοπιστία της χώρας.
Η Ελλάδα, έχοντας πλέον εδραιώσει τη θέση της εντός της επενδυτικής βαθμίδας, παρά τους αντίθετους ανέμους που πνέουν διεθνώς, στον αντίποδα των κραδασμών που δέχονται ακόμα και παραδοσιακά ισχυρές οικονομίες της υπόλοιπης Ευρώπης, μέσα σε ένα περιβάλλον πολιτικής σταθερότητας, επιδεικνύει αξιοσημείωτη αντοχή και υγιή θεμελιώδη μεγέθη. Γεγονός που με τη σειρά του, επιτρέπει τη δημιουργία αναχωμάτων και τη συνέχιση της στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στις επιπτώσεις που δημιουργούν η γεωπολιτική αβεβαιότητα και η ενεργειακή ρευστότητα.
Ωστόσο, δεν εφησυχάζουμε. Έχοντας πλήρη επίγνωση των δυσκολιών και του έργου που έχουμε μπροστά μας, με την ίδια σύνεση και αποτελεσματικότητα, επιταχύνουμε την υλοποίηση των μεγάλων αλλαγών που χρειάζεται ο τόπος. Αξιοποιούμε στο μέγιστο βαθμό, κάθε διαθέσιμο ευρώ από τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους που εξασφαλίσαμε. Συμβάλλοντας παράλληλα, από θέση ισχύος, στις αλλαγές που απαιτούνται σε επίπεδο Ε.Ε..
Στόχος μας παραμένει η περαιτέρω ενίσχυση μιας δυναμικής και ανθεκτικής οικονομίας, η στήριξη της επιχειρηματικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας, η προσέλκυση ακόμα περισσότερων ποιοτικών επενδύσεων, η δημιουργία ακόμα περισσότερων θέσεων εργασίας, η συνέχιση της μετατροπής του μερίσματος της ανάπτυξης σε κοινωνικό μέρισμα, τελικά, η μετουσίωση της συλλογικής προόδου σε ατομική ευημερία για κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνα».
Τι σημαίνει η αξιολόγηση της Scope
Σημειώνεται ότι, η Scope δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, το οποίο εκτιμά ότι θα υποχωρήσει στο περίπου 136% του ΑΕΠ το 2026, από 146,1% το 2025, με τη μείωση να υποστηρίζεται και από τις περαιτέρω πρόωρες αποπληρωμές. Ο οίκος προβλέπει περαιτέρω αποκλιμάκωση στο περίπου 110% του ΑΕΠ έως το 2031, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η ευνοϊκή διάρθρωση του χρέους, οι μεγάλες διάρκειες και ο χαμηλός κίνδυνος αναχρηματοδότησης ενισχύουν τη βιωσιμότητά του.
Στην έκθεσή του, ο ίδιος οίκος επισημαίνει επίσης ότι η δημοσιονομική επίδοση της Ελλάδας παραμένει πολύ ισχυρή. Για το 2025 καταγράφει γενικό πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 4,9%, ενώ εκτιμά ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας θα παραμείνουν μεταξύ των ισχυρότερων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εκτενής αναφορά γίνεται στη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης μέσω των θεσμικών μεταρρυθμίσεων και της ψηφιοποίησης, που, σύμφωνα με τη Scope, έχει ενισχύσει ουσιαστικά την είσπραξη των δημοσίων εσόδων.
Παράλληλα, η Scope διαπιστώνει σημαντική ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας. Η πραγματική ανάπτυξη διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,1% την περίοδο 2023- 2025, έναντι περίπου 1% στην ΕΕ, ενώ η οικονομική δραστηριότητα στηρίζεται στην εγχώρια ζήτηση, στον τουρισμό, στην άνοδο των επενδύσεων, στην εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων
Ως σημαντικό παράγοντα της βελτίωσης των οικονομικών προοπτικών, ο οίκος ξεχωρίζει ακόμη την ανάκαμψη των επενδύσεων, σημειώνοντας ότι οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης χρηματοδοτούν τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, την ψηφιοποίηση και την πράσινη μετάβαση. Παράλληλα, οι μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, στη φορολογία και στο επιχειρηματικό περιβάλλον έχουν ενισχύσει τις συνθήκες για επενδύσεις. Έως τον Ιούνιο 2026, η Ελλάδα είχε λάβει 24,6 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, σχεδόν το 70% των συνολικών διαθέσιμων πόρων.
Η Scope αξιολογεί, εξάλλου, ως ισχυρούς τούς παράγοντες διακυβέρνησης της χώρας, επισημαίνοντας το σταθερό θεσμικό πλαίσιο, τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και τις βελτιώσεις στη δημόσια διοίκηση, στη φορολογική διοίκηση, στην ψηφιοποίηση και στην αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα.
Η αξιολόγηση της Moody’s
Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Moody’s Ratings αναβάθμισε τις προοπτικές του ελληνικού αξιόχρεου σε θετικές από σταθερές, επιβεβαιώνοντάς την επενδυτική βαθμίδα Baa3, αναφέροντας ότι υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις πως η συνεχής εστίαση των Αρχών στις διαρθρωτικές οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις αποδίδει καρπούς με τη μορφή αυξημένης οικονομικής και δημοσιονομικής ανθεκτικότητας, η οποία «υπερβαίνει τις τρέχουσες προσδοκίες» του.
Αυτό, με τη σειρά του, προσθέτει ο Moody’s, θα μπορούσε να βελτιώσει τους διαρθρωτικoύς ρυθμούς ανάπτυξης. «Επιπλέον, η μεγαλύτερη ανθεκτικότητα θα ενισχύσει την ικανότητα της κυβέρνησης να διατηρήσει την πολυετή διαδικασία μείωσης του χρέους», μεταξύ άλλων μέσω της συνέχισης της πρόωρης αποπληρωμής μέρους του που δημιουργήθηκε την περίοδο της κρίσης.
Οι θετικές προοπτικές «αντανακλούν επίσης την αυξανόμενη, αν και όχι ακόμη βέβαιη, εμπιστοσύνη ότι τα πρόσφατα δημοσιονομικά οφέλη, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής συναίνεσης υπέρ της διατήρησης της πορείας μείωσης του χρέους, θα αποδειχθούν ανθεκτικά στις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου», σημειώνεται.
Η επιβεβαίωση του αξιόχρεου «Baa3» της Ελλάδας «αντανακλά το σταθερό ιστορικό μεταρρυθμίσεων της χώρας, τους ευνοϊκούς διαρθρωτικούς δείκτες βιωσιμότητας του χρέους και τις σημαντικές βελτιώσεις στα δημόσια οικονομικά, αλλά και τις διαρθρωτικές προκλήσεις για το πιστωτικό προφίλ της, όπως το ότι το δημόσιο χρέος εξακολουθεί να είναι υψηλό, τα μεγάλα εξωτερικά ελλείμματα , τη μέτρια παραγωγικότητα καθώς και το σημαντικό απόθεμα προβληματικών δανείων εκτός του τραπεζικού συστήματος, το οποίο επιβαρύνει τα χρεωμένα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις».
Αιτιολόγηση της αξιολόγησης
Ο Moody’s επισημαίνει πως υπάρχουν ενδείξεις ότι οι διαρκείς διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των Αρχών χαλαρώνουν σταδιακά τους μακροχρόνιους περιορισμούς στις επενδύσεις και στην κατανομή των πόρων, ενώ συνεχίζουν να προσελκύουν περισσότερη δραστηριότητα στην επίσημη οικονομία. Οι επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα αυξάνονται με φόντο τις βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση, στην αδειοδότηση επιχειρήσεων, το πτωχευτικό καθεστώς, στις δικαστικές διαδικασίες, στη διαχείριση της γης, στον χωροταξικό σχεδιασμό, στη φορολογία της εργασίας και στην πολιτική δεξιοτήτων. Επιπλέον, όλο και περισσότερες επιχειρήσεις αναπτύσσονται και εντάσσονται στην επίσημη οικονομία. Αυτό, με τη σειρά του, συμπίπτει με την ενίσχυση της απασχόλησης και των εξαγωγών, καθώς και με την υγιέστερη κατάσταση των ισολογισμών του ιδιωτικού τομέα.
«Η ισχύς των ενδείξεων ποικίλλει ανάλογα με τους τομείς των μεταρρυθμίσεων και παραμένει αβέβαιη σε αρκετούς από αυτούς, αλλά το εύρος αυτών των θετικών σημάτων αυξάνει την πιθανότητα το σωρευτικό τους αποτέλεσμα να αποδειχθεί σημαντικό για το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας», αναφέρει ο Moody’s.
Το αναπτυξιακό μοντέλο της Ελλάδας, προσθέτει, έχει αποκτήσει περισσότερο επενδυτικό χαρακτήρα και υποστηρίζει όλο και περισσότερο την παραγωγικότητα, σημειώνοντας ότι η αύξηση των επενδύσεων είναι ευρύτερη από μια παροδική ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). «Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιπροσώπευαν σχεδόν τα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς το ΑΕΠ από το 2020. «Η πιο πρόσφατη στήριξη από το RRF, μέσω επιχορηγήσεων, επιδοτούμενων δανείων και συμπληρωματικών δημόσιων υποδομών, είναι επομένως πιο πιθανό να έχει ενισχύσει μια ανάκαμψη των επενδύσεων που ήταν ήδη σε εξέλιξη, παρά να την έχει προκαλέσει». Η σύνθεση των άμεσων ξένων επενδύσεων είναι επίσης λιγότερο συγκεντρωμένη στον τομέα των ακινήτων.
«Η διάρθρωση του επιχειρηματικού τομέα γίνεται όλο και πιο ευνοϊκή για την παραγωγικότητα και την αύξηση των εξαγωγών, αν και από επίπεδα που παραμένουν μέτρια σε σύγκριση με τις άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ. Η μεταβολή αυτή είναι ορατή στην αυξανόμενη συμβολή των δραστηριοτήτων έντασης γνώσης. Επιπλέον, το μερίδιο των μεγαλύτερων επιχειρήσεων (με 50 και πλέον εργαζόμενους) στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία αυξήθηκε σε περίπου 60% το 2024 από 45% το 2009, παράλληλα με την ανάπτυξη της μεταποίησης υψηλής τεχνολογίας και των εξαγωγών χρηματοοικονομικών και επαγγελματικών υπηρεσιών». Αυτή η μετάβαση παραμένει ημιτελής, αλλά το σωρευτικό της αποτέλεσμα αυξάνει την πιθανότητα ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης της Ελλάδας (τον οποίο εκτιμούμε σε περίπου 1,5%) και η δημοσιονομική ανθεκτικότητα θα μπορούσε να ξεπεράσει τις τρέχουσες προσδοκίες μας».
Ισχυροί δημοσιονομικοί θεσμοί
«Το βασικό σενάριο για την πορεία του χρέους της Ελλάδας παραμένει σε γενικές γραμμές σύμφωνο με τις προσδοκίες μας κατά την αναβάθμιση του Μαρτίου 2025. Η συνεχιζόμενη ονομαστική ανάπτυξη, τα μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα και η ενεργή χρήση των ταμειακών διαθεσίμων για την αποπληρωμή του χρέους έχουν διατηρήσει τον δείκτη χρέους σε απότομη καθοδική πορεία, μειώνοντάς τον στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025 από 154,2% το 2024 και 209,4% στο υψηλό επίπεδο του 2020. Αναμένουμε περαιτέρω μείωση στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030. Αυτή η πορεία μείωσης του χρέους και τα πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 2,5-3,0% του ΑΕΠ που τη στηρίζουν βασίζονται σε ολοένα και πιο σταθερά θεσμικά θεμέλια, τα οποία υποδηλώνουν ότι η μείωση αυτή μπορεί να διατηρηθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, μόλις ο πληθωρισμός και η ανάπτυξη ομαλοποιηθούν και τα επίπεδα χρέους δεν είναι πλέον τα υψηλότερα στη ζώνη του ευρώ».
Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών και της απασχόλησης έχει περιορίσει τις δυνατότητες υποδήλωσης εσόδων σε τομείς που ιστορικά ήταν δύσκολο να φορολογηθούν και έχει συμβάλει σε διαρκείς βελτιώσεις στην είσπραξη εσόδων. Το εκτιμώμενο κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ μειώθηκε σε περίπου 9% το 2024 από 24% το 2019, σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τον μέσο όρο της ΕΕ που ήταν 9,5% το 2023.
Η Ελλάδα αξιοποίησε αυτή την ισχυρή δημοσιονομική επίδοση για να επιταχύνει την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους της από την περίοδο της κρίσης: η κυβέρνηση αποπλήρωσε πρόωρα 5,3 δισ. ευρώ στα τέλη του 2025 και σχεδιάζει να αποπληρώσει επιπλέον 13 δισ. ευρώ (5,0% του ΑΕΠ) έως τα τέλη του 2026. «Η πρόωρη αποπληρωμή μειώνει το ακαθάριστο χρέος και τις μελλοντικές ανάγκες εξυπηρέτησης του και καταδεικνύει τη συνεχή δέσμευση για μείωση του χρέους και, ως εκ τούτου, υποδηλώνει την πιθανότητα να παρατηρούμε μια πιο θεμελιώδη ενίσχυση των δημοσιονομικών θεσμών και της ανθεκτικότητας του πιστωτικού προφίλ της Ελλάδας», σημειώνει ο Moody’s.
Λόγοι για επιβεβαίωση του αξιόχρεου Baa3
Οι αξιολογήσεις Baa3 της Ελλάδας υποστηρίζονται από ένα ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων, μια δυναμική ανάπτυξη και ένα ταχέως μειούμενο βάρος του δημόσιου χρέους. Ωστόσο, αντανακλούν επίσης τις διαρθρωτικές προκλήσεις της χώρας. Η οικονομική ισχύς της χώρας επηρεάζεται αρνητικά από μια βαθιά αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση και μακροπρόθεσμες δημογραφικές πιέσεις που θα επιβαρύνουν την προσφορά εργασίας και τη μεσοπρόθεσμη αναπτυξιακή ικανότητα. Αν και οι τράπεζες δεν επιβαρύνονται πλέον με υψηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων, μεγάλο μέρος αυτού του προβληματικού χρέους παραμένει στην οικονομία. Ενώ οι ισολογισμοί του ιδιωτικού τομέα ενισχύονται συνολικά, αυτό το παραμένον προβληματικό χρέος σε ορισμένους τομείς της οικονομίας εξακολουθεί να επιβαρύνει το αναπτυξιακό δυναμικό.
Όσον αφορά τη δημοσιονομική ισχύ της κυβέρνησης, τα επίπεδα του ελληνικού χρέους θα εξακολουθήσουν να συγκαταλέγονται μεταξύ των υψηλότερων στο σύνολο των αξιολογούμενων από εμάς χωρών έως το τέλος της δεκαετίας αυτής, παρά τη συνεχιζόμενη πρόωρη αποπληρωμή του χρέους της περιόδου της κρίσης. Ωστόσο, η δομή του χρέους περιορίζει επίσης την έκθεση της Ελλάδας στην αύξηση των επιτοκίων παγκοσμίως.
