Έχετε ολοκληρώσει ποτέ μια συζήτηση με φίλους ή συγγενείς και, παρότι περάσατε όμορφα, επιστρέψατε στο σπίτι νιώθοντας ότι δεν έχετε καθόλου ενέργεια;
Το φαινόμενο είναι αρκετά συχνό και, σύμφωνα με ειδικούς στην ψυχολογία, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα στις σχέσεις μας ή ότι οι άνθρωποι γύρω μας μάς επηρεάζουν αρνητικά.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η εξάντληση συνδέεται περισσότερο με τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος διαχειρίζεται την ενέργεια και τους γνωστικούς πόρους κατά τη διάρκεια μιας κοινωνικής αλληλεπίδρασης, επισημαίνει το elcomercio σε σχετικό δημοσίευμα.
Η κοινωνική επαφή καταναλώνει νοητική ενέργεια
Μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2020 υπό την καθοδήγηση της Σόιντου Λέικας από το Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις επηρεάζουν τη διάθεση και την ενέργεια των ανθρώπων.
Τα αποτελέσματα παρουσίασαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η έρευνα έδειξε ότι άνθρωποι με πιο εξωστρεφή χαρακτηριστικά μπορούσαν να αισθανθούν μεγαλύτερη κόπωση περίπου δύο έως τρεις ώρες μετά από μια συζήτηση με άλλους. Ωστόσο, η ώρα της ημέρας και η προσωπικότητα κάθε συμμετέχοντα επηρέαζαν σημαντικά την εμπειρία.
Μια διαφορετική εξήγηση δίνει η ψυχολόγος Μαρία δελ Πιλάρ Σάντσεθ Λόπεθ, η οποία ανέφερε στο Psicoglobal ότι η κόπωση μετά την κοινωνική επαφή «οφείλεται στη μεγάλη ποσότητα γνωστικών πόρων» που χρησιμοποιούμε όταν συναναστρεφόμαστε άλλους ανθρώπους.
Κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης δεν ακούμε απλώς τον συνομιλητή μας. Παράλληλα παρακολουθούμε το περιβάλλον, τις κινήσεις μας, τη λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία, τις αντιδράσεις του άλλου και το περιεχόμενο της συζήτησης, προσπαθώντας να διατηρήσουμε μια ποιοτική αλληλεπίδραση.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος είναι αντικοινωνικός
Η Σάντσεθ Λόπεθ επισημαίνει επίσης ότι ορισμένοι άνθρωποι που βιώνουν αυτό το είδος κόπωσης έχουν περισσότερο εσωστρεφή χαρακτηριστικά. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι ντροπαλοί ή ότι δυσκολεύονται να μιλήσουν με τους άλλους. Απλώς δεν έχουν την ίδια ανάγκη για συνεχή κοινωνική συναναστροφή.
Παράλληλα, μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο με την επανάληψη. Μια κοινωνική δραστηριότητα μπορεί αρχικά να τους προκαλεί ενθουσιασμό και ευχαρίστηση, όμως όταν επαναλαμβάνεται συνεχώς, είναι πιθανό να οδηγήσει σε κόπωση ή πλήξη.
Οι τέσσερις μορφές κοινωνικής εξάντλησης
Η ψυχολογική προσέγγιση διακρίνει τέσσερις διαφορετικούς τύπους εξάντλησης που μπορεί να εμφανιστούν μετά από κοινωνικές επαφές.
Αισθητηριακή εξάντληση: Το άτομο απολαμβάνει τη συζήτηση, αλλά κουράζεται από τον θόρυβο, τα έντονα φώτα ή τα πολλά ερεθίσματα του χώρου.
Γνωστική εξάντληση: Προκύπτει όταν κάποιος σκέφτεται υπερβολικά κατά τη διάρκεια της αλληλεπίδρασης, προσπαθώντας να θυμηθεί συγκεκριμένα γεγονότα ή να παρακολουθήσει πολλές συζητήσεις ταυτόχρονα.
Συναισθηματική εξάντληση: Εμφανίζεται όταν το άτομο επηρεάζεται έντονα από τα συναισθήματα, τα προβλήματα και τις δυσκολίες φίλων ή συγγενών.
Εξάντληση από «υποκριτική»: Συμβαίνει όταν κάποιος αισθάνεται ότι πρέπει να κρύψει τον πραγματικό του εαυτό ή να ελέγχει συνεχώς όσα λέει και κάνει.
Έτσι, το να αισθάνεται κάποιος εξαντλημένος μετά από μια ευχάριστη κοινωνική συνάντηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν αγαπά τους ανθρώπους γύρω του. Μπορεί απλώς να αποτελεί ένδειξη ότι η συγκεκριμένη αλληλεπίδραση απαίτησε περισσότερη νοητική, αισθητηριακή ή συναισθηματική ενέργεια από όση μπορούσε εύκολα να διαθέσει.
