Υπάρχουν φορές που γνωρίζουμε έναν άνθρωπο και νιώθουμε αμέσως μια έντονη έλξη, χωρίς να μπορούμε να εξηγήσουμε ακριβώς το γιατί.
- Οι αντιλήψεις για την αγάπη διαμορφώνονται στην παιδική ηλικία. Η απουσία τρυφερότητας ή επικοινωνίας μπορεί να οδηγήσει έναν ενήλικα να αισθάνεται οικειότητα με σχέσεις που αναπαράγουν στοιχεία του παρελθόντος, θεωρώντας τα φυσιολογικά.
- Η έλξη προς ακατάλληλους συντρόφους δεν αποτελεί συνειδητή επιλογή, αλλά ενεργοποιείται από συμπεριφορές που ο εγκέφαλος έχει μάθει να αναγνωρίζει ως γνώριμες. Αυτό εξηγεί γιατί επαναλαμβάνονται τα ίδια μοτίβα σχέσεων παρά τις επιθυμίες μας.
- Η επίγνωση του μηχανισμού έλξης αποτελεί το κλειδί για την αλλαγή. Αναρωτώμενοι για την πηγή της έλξης, διακρίνουμε αν αυτή βασίζεται σε πραγματικές ανάγκες ή σε μια συναισθηματική οικειότητα που πηγάζει από το παρελθόν.
- Η κατανόηση των παιδικών βιωμάτων δεν αναζητά ενόχους, αλλά στοχεύει στην αποσύνδεση της αυτόματης έλξης από τη λήψη αποφάσεων. Ακόμη κι αν η έλξη παραμένει, η συνειδητή επιλογή για μια υγιή σχέση γίνεται πλέον εφικτή.
Μπορεί να πιστεύουμε ότι αναζητούμε έναν σύντροφο τρυφερό, διαθέσιμο και επικοινωνιακό, όμως στην πράξη να καταλήγουμε κοντά σε ανθρώπους που δυσκολεύονται να εκφράσουν τα συναισθήματά τους ή κρατούν απόσταση.
Η ψυχολόγος Silvia Congost υποστηρίζει ότι πίσω από τέτοιες επαναλαμβανόμενες επιλογές μπορεί να βρίσκεται κάτι που έχει διαμορφωθεί πολύ νωρίτερα: ο τρόπος με τον οποίο μάθαμε να αντιλαμβανόμαστε την αγάπη.
Αυτό που ήταν οικείο μπορεί να μοιάζει και «φυσιολογικό»
Κατά την παιδική ηλικία, δεν παρατηρούμε απλώς τις σχέσεις των ανθρώπων γύρω μας. Μέσα από αυτές δημιουργούμε και τις πρώτες μας αντιλήψεις για το πώς μοιάζει η αγάπη.
Αν η τρυφερότητα, η επικοινωνία ή η συναισθηματική διαθεσιμότητα απουσίαζαν από το οικογενειακό περιβάλλον, ένας ενήλικας μπορεί να μην αναγνωρίζει απαραίτητα αυτές τις συμπεριφορές ως το πρότυπο που του είναι γνώριμο. Αντίθετα, μπορεί να αισθάνεται μεγαλύτερη οικειότητα με μια σχέση που αναπαράγει στοιχεία του παρελθόντος.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ένα άτομο μπορεί να γνωρίζει ότι θέλει κάτι διαφορετικό και παρ’ όλα αυτά να έλκεται επανειλημμένα από παρόμοιους ανθρώπους.
Δεν σημαίνει ότι επιλέγει συνειδητά μια δυσάρεστη ή προβληματική σχέση. Η έλξη μπορεί απλώς να ενεργοποιείται από κάτι που έχει μάθει να αναγνωρίζει ως γνώριμο.
Η επίγνωση μπορεί να αλλάξει τις επιλογές
Σύμφωνα με την Congost, το σημαντικό είναι να μπορέσουμε να παρατηρήσουμε αυτή τη διαδικασία αντί να την ακολουθούμε αυτόματα.
Όταν αντιληφθούμε ότι ένας συγκεκριμένος άνθρωπος μας ελκύει, μπορούμε να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αναρωτηθούμε τι ακριβώς το προκαλεί. Είναι στοιχεία που πραγματικά ταιριάζουν στις ανάγκες μας ή μήπως πρόκειται για χαρακτηριστικά που έχουμε συνδέσει εδώ και χρόνια με την αγάπη;
Η διαφορά είναι σημαντική. Γιατί άλλο είναι να επιλέγουμε έναν άνθρωπο επειδή μας προσφέρει τη σχέση που θέλουμε και άλλο να νιώθουμε έντονη έλξη επειδή η συμπεριφορά του μας είναι συναισθηματικά οικεία.
Η στιγμή που μπορούμε να πούμε «με ελκύει, αλλά καταλαβαίνω πλέον γιατί» δημιουργεί χώρο για μια διαφορετική επιλογή. Ακόμη κι αν ένας πιο υγιής τρόπος σύνδεσης μοιάζει αρχικά λιγότερο συναρπαστικός ή λιγότερο οικείος.
Το παρελθόν δεν καθορίζει για πάντα το παρόν
Η αναζήτηση αυτών των μοτίβων δεν σημαίνει ότι πρέπει να αναζητήσουμε ενόχους μέσα στην οικογένειά μας. Ούτε κάθε πρόβλημα μιας ενήλικης σχέσης μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά από την παιδική ηλικία.
Η αξία βρίσκεται περισσότερο στο να καταλάβουμε τι μάθαμε τότε για την αγάπη και τι από όλα αυτά συνεχίζουμε να κουβαλάμε σήμερα.
Πολλές φορές χρειάζεται χρόνος για να ξεχωρίσουμε το γνώριμο από το πραγματικά καλό για εμάς. Η αλλαγή δεν γίνεται από τη μία στιγμή στην άλλη, αλλά ξεκινά όταν σταματάμε να θεωρούμε κάθε έντονη έλξη απόδειξη ότι ένας άνθρωπος είναι κατάλληλος για εμάς.
Το να καταλάβουμε τι βρίσκεται πίσω από τις επιλογές μας δεν σημαίνει ότι θα σταματήσουμε να νιώθουμε έλξη για συγκεκριμένους ανθρώπους. Μπορεί όμως να μας βοηθήσει να μην την αφήνουμε να αποφασίζει για το είδος της σχέσης που θα επιλέξουμε.
