Για 25 χρόνια, η φωτογραφία του άνδρα που πέφτει από το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου παραμένει μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και συγκλονιστικές εικόνες της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Ο φωτογράφος Ρίτσαρντ Ντρου απαθανάτισε τη στιγμή μέσα από μια σειρά διαδοχικών λήψεων, την ώρα που άνθρωποι που βρίσκονταν στους Δίδυμους Πύργους αναζητούσαν απεγνωσμένα μια διέξοδο από τις φλόγες και τον καπνό. Ο βετεράνος του πρακτορείου ειδήσεων Associated Press, κάλυπτε μια επίδειξη μόδας. Όταν τα αεροπλάνα χτύπησαν, μπήκε στο μετρό. Έφτασε στο σημείο και άρχισε να βγάζει φωτογραφίες. Για άλλη μια φορά κατέγραφε την ιστορία, όπως ακριβώς είχε κάνει όταν φωτογράφισε τη δολοφονία του Ρόμπερτ Φ. Κένεντι σε μια κουζίνα στο ξενοδοχείο Ambassador στο Λος Άντζελες, το 1968.
Για μια στιγμή, ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει. Ένας άνδρας βρίσκεται στον αέρα, ανάμεσα στον ουρανό και το έδαφος, σε μία από τις πιο ανατριχιαστικές εικόνες της 11ης Σεπτεμβρίου.
Η στάση του άνδρα στη φωτογραφία έχει συχνά περιγραφεί ως σχεδόν γαλήνια. Δεν είναι δυνατόν, βέβαια, να γνωρίζουμε τι ακριβώς σκεφτόταν εκείνη τη στιγμή, η εικόνα, ωστόσο, δημιουργεί μια παράδοξη αίσθηση ηρεμίας μέσα στο απόλυτο χάος.
Τα τελευταία δευτερόλεπτα
Για όσους είχαν εγκλωβιστεί στους υψηλότερους ορόφους των Πύργων, οι επιλογές ήταν τραγικά περιορισμένες. Η φωτιά, ο καπνός και η ακραία θερμοκρασία είχαν μετατρέψει τα κτίρια σε παγίδες.
Η πτώση από μεγάλο ύψος έχει περιγραφεί από πολλούς ως επιλογή αυτοκτονίας. Όμως η πραγματικότητα εκείνων των ανθρώπων ήταν πολύ πιο σύνθετη, καθώς βρίσκονταν αντιμέτωποι με έναν άμεσο και φρικτό κίνδυνο.
Υπό αυτή την έννοια, η εικόνα μπορεί να ιδωθεί, όχι ως μια απλή «επιλογή θανάτου», αλλά ως η τελευταία προσπάθεια ενός ανθρώπου να ξεφύγει από μια αφόρητη κατάσταση.
Ο άγνωστος που έγινε παγκόσμιο σύμβολο
Για πολλούς, η ταυτότητά του ανθρώπου της φωτογραφίας δεν είχε καν σημασία. Η ανωνυμία του προσέδιδε στην εικόνα μια διαφορετική δύναμη: ο άνδρας μπορούσε να εκπροσωπεί όλους εκείνους που χάθηκαν εκείνη την ημέρα. Τα 2.977 θύματα της τρομοκρατικής επίθεσης δεν είχαν όλα μια φωτογραφία από τις τελευταίες τους στιγμές. Ο «Άνθρωπος που Πέφτει» έγινε, με έναν τραγικό τρόπο, το πρόσωπο όλων εκείνων των ανθρώπων που χάθηκαν.
Ο ακριβής αριθμός των ανθρώπων που έπεσαν από τα κτίρια δεν έχει προσδιοριστεί με βεβαιότητα. Οι εκτιμήσεις έχουν παρουσιάσει σημαντικές αποκλίσεις, από περίπου 50 έως περισσότερους από 200 ανθρώπους.
Σύμφωνα με τις περιγραφές των γεγονότων, οι πτώσεις καταγράφηκαν σε διάστημα περίπου 90 λεπτών, καθώς οι άνθρωποι που είχαν εγκλωβιστεί στους υψηλότερους ορόφους αντιμετώπιζαν τις ολοένα πιο ακραίες συνθήκες μέσα στα κτίρια.
Ο Αρχιιατροδικαστής της Νέας Υόρκης κατέγραψε όλους τους θανάτους της 11ης Σεπτεμβρίου ως ανθρωποκτονίες, χωρίς να δημιουργήσει ξεχωριστή κατηγορία «αυτοκτονιών». Η διάκριση αυτή έχει σημασία, καθώς οι άνθρωποι που έπεσαν από τους Δίδυμους Πύργους βρίσκονταν σε μία κατάσταση ακραίου εξαναγκασμού και άμεσου κινδύνου.
Οι αντιδράσεις και η αναζήτησης της ταυτότητας
Στις 12 Σεπτεμβρίου, η φωτογραφία που προέκυψε δημοσιεύτηκε σε εφημερίδες σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των New York Times. Ωστόσο, υπήρξε έντονη αντίδραση από πολλούς αναγνώστες, οι οποίοι θεώρησαν ότι η δημοσίευση της εικόνας ήταν λάθος, μια άσκοπη εισβολή στις τελευταίες στιγμές της ζωής ενός ανθρώπου και για καιρό η φωτογραφία χάθηκε από την επικαιρότητα.
Για χρόνια, η ταυτότητα του άνδρα παρέμενε άγνωστη. Μετά την τρομοκρατική επίθεση, ένας ρεπόρτερ καναδικής εφημερίδας θέλησε να ταυτοποιήσει τον άνδρα της επίμαχης φωτογραφίας. Αφού επεξεργάστηκε ψηφιακά την εικόνα, άρχισε να αναζητά πιθανά πρόσωπα ανάμεσα στις αφίσες αγνοουμένων στη Νέα Υόρκη. Τα διαθέσιμα στοιχεία ήταν: ο άνδρας ήταν ψηλόλιγνος, με κοντά μαλλιά και πιθανότατα γενειάδα. Φορούσε μαύρα μποτάκια και ένα σακάκι που έμοιαζε με τη στολή του προσωπικού στο εστιατόριο «Windows on the World», το οποίο βρισκόταν στον 106ο και 107ο όροφο του Βόρειου Πύργου. Δυστυχώς, κανένας από τους εργαζόμενους ή τους πελάτες του συγκεκριμένου εστιατορίου, δεν επέζησε από την επίθεση.
Ο ρεπόρτερ βασίστηκε στην αφίσα του Νορμπέρτο Ερνάντεζ, ενός 42χρονου ζαχαροπλάστη του «Windows on the World». Αν και η αδερφή του τον αναγνώρισε στη φωτογραφία, τα μέλη της οικογένειάς του, ως αυστηροί καθολικοί, αρνήθηκαν να δεχτούν ότι θα έκανε κάτι τέτοιο, καθώς θεωρούσαν την πτώση συνώνυμη της αυτοκτονίας.
«Ο Άντρας που Πέφτει»
Η αναζήτηση συνεχίστηκε χρόνια μετά από τον δημοσιογράφο Τομ Τζούνο του περιοδικού Esquire, ο οποίος καθιέρωσε το προσωνύμιο «Ο Άντρας που Πέφτει» και εντόπισε την πιο πιθανή ταυτότητά του. Ο Τζούνο και ο φωτογράφος ανέλυσαν τα δώδεκα καρέ που είχαν τραβηχτεί διαδοχικά. Στα τελευταία στιγμιότυπα, το πουκάμισο του θύματος είχε ανοίξει, φανερώνοντας ένα πορτοκαλί T-shirt από μέσα. Το στοιχείο διέγραψε οριστικά την πιθανότητα να είναι ο Ερνάντεζ, καθώς η οικογένειά του δήλωσε πως δεν φορούσε ποτέ τέτοιο χρώμα.
Ανάμεσα στα πρόσωπα που εξέτασε ο δημοσιογράφος, η επικρατέστερη ταυτότητα για τον «Άντρα που Πέφτει» ανήκει στον 43χρονο Τζόναθαν Μπράιλι, ηχολήπτη στο εστιατόριο «Windows on the World». Το ύψος του, τα μαύρα μποτάκια και η συνήθειά του να φορά ένα πορτοκαλί μπλουζάκι κάτω από τα ρούχα της δουλειάς, ταίριαζαν απόλυτα με τα ευρήματα.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, επρόκειτο για έναν ευγενικό άνθρωπο, λάτρη της τεχνολογίας, ταλαντούχο μουσικό και βαθιά θρησκευόμενο άνθρωπο. Ο Τζόναθαν μεγάλωσε παίζοντας gospel μουσική στο πιάνο και έμαθε μόνος του κιθάρα. Αφού απέκτησε πτυχίο από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, εργάστηκε ως ηχολήπτης για τα Hilton και Marriott, καθώς και για το Windows on the World, όπου λάτρευε να παρακολουθεί την απίστευτη θέα νωρίς το πρωί καθώς ανέτειλε ο ήλιος.
Η τελευταία εκδρομή, λίγες ημέρες πριν την 11η Σεπτεμβρίου
Η αδελφή του Γκουέν Μπράιλι-Στραντ, 72 ετών σήμερα, θυμάται τις τελευταίες τους ανέμελες στιγμές στη Φλόριντα, μόλις λίγες ημέρες πριν από την 11η Σεπτεμβρίου.
Την εβδομάδα πριν από την επίθεση, ο είχε ταξιδέψει στη Φλόριντα με την Γκουέν και τον σύζυγό της. «Ήταν ένα πραγματικό δώρο Θεού που μπορέσαμε να περάσουμε τόσο χρόνο […] Ήταν πραγματικά ξεχωριστό γιατί αποφάσισε να έρθει μαζί μας την τελευταία στιγμή». Ήταν η τελευταία φορά που είδε τον αδερφό της. Στις 8 Σεπτεμβρίου, εκείνος επέστρεψε αεροπορικώς στη Νέα Υόρκη.
Η Γκουέν μίλησε για πρώτη φορά με περισσότερες λεπτομέρειες για την οδυνηρή σύνδεση της οικογένειάς της με τη φωτογραφία. Έχει παραδεχθεί ότι η φωτογραφία «έμοιαζε» με τον αδελφό της και πως η οικογένεια είχε πληγωθεί βαθιά από όλη τη δημοσιότητα γύρω από την εικόνα. Η ίδια, ωστόσο, λέει πως ποτέ δεν εστίασε στην οριστική απάντηση για το αν ήταν πράγματι εκείνος.
Όπως περιέγραψε, ο Τζόναθαν υπέφερε από άσθμα, γεγονός που θα έκανε τον πυκνό καπνό αβάσταχτο για εκείνον. Παρά τον πόνο που προκάλεσε η φωτογραφία, η Γκουέν απορρίπτει κατηγορηματικά τις θρησκευτικές αιτιάσεις περί «αυτοκτονίας» και αμαρτίας.
Η ίδια αντιμετωπίζει το γεγονός μέσα από την πίστη της και δηλώνει ότι δεν πιστεύει στην έννοια του «ασυγχώρητου αμαρτήματος». Για εκείνη, οι άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους εκείνη την ημέρα δεν πρέπει να κρίνονται για τις τελευταίες τους στιγμές.
«Δεν έχει σημασία ποιος ήταν ο άνδρας»
Η φωτογραφία του Ρίτσαρντ Ντρου, μία από τις πιο πολυσυζητημένες και εμβληματικές εικόνες της σύγχρονης ιστορίας, βρίσκεται στην ιδιωτική συλλογή του Έλτον Τζον, ο οποίος την έχει χαρακτηρίσει ως μία από τις «πιο τέλειες φωτογραφίες» που έχουν τραβηχτεί.
Είκοσι πέντε χρόνια μετά την τραγωδία, η συζήτηση για την ταυτότητα του «Άνδρα που Πέφτει» συνεχίζεται. Η Γκουέν εξακολουθεί να παρακολουθεί κάθε χρόνο τα αφιερώματα για την 11η Σεπτεμβρίου. «Υπάρχουν στιγμές που αισθάνομαι ότι έχουν περάσει 25 χρόνια. Και άλλες που μοιάζει σαν να ήταν χθες», λέει. Η ίδια πλέον αποφεύγει να κοιτάζει τη συγκεκριμένη φωτογραφία. Και, όπως υποστηρίζει, ίσως τελικά η πραγματική ταυτότητα του άνδρα να μην είναι το σημαντικότερο στοιχείο.
Για την Γκουέν, ο «Άνδρας που Πέφτει» έγινε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα συγκεκριμένο πρόσωπο: ένα σύμβολο για όλους εκείνους τους ανθρώπους που έζησαν τη φρίκη της 11ης Σεπτεμβρίου.
Η φωτογραφία δεν αφορά μόνο έναν άνθρωπο. Αφορά όλους εκείνους που βρέθηκαν παγιδευμένοι στους Πύργους, όλους όσοι έζησαν τις τελευταίες τους στιγμές μέσα σε αδιανόητες συνθήκες, τα σχεδόν 3.000 θύματα της επίθεσης.
Ίσως τελικά αυτός να είναι και ο λόγος που η συγκεκριμένη φωτογραφία εξακολουθεί να συγκλονίζει. Δεν χρειάζεται να γνωρίζει κανείς το όνομα του άνδρα για να καταλάβει τι αντιπροσωπεύει.
Είναι ένας άνθρωπος παγιδευμένος σε μια ανείπωτη τραγωδία, που θα γινόταν η ανατριχιαστική εικόνα μιας ημέρας που άλλαξε για πάντα τον κόσμο. Είναι η φωτογραφία της τελευταίας στιγμής μιας ανθρώπινης ύπαρξης, λίγο πριν η ιστορία παγώσει τον χρόνο για πάντα.
