Το Ιράν υιοθετεί πιο επιθετική στρατιωτική στάση απέναντι στις ΗΠΑ, την ώρα που οι προσπάθειες για μια συμφωνία που θα τερμάτιζε τον πόλεμο παραμένουν σε αδιέξοδο, μεταδίδει το Bloomberg.
Οι νέες στρατιωτικές επιλογές της Τεχεράνης, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη ένταση στα Στενά του Ορμούζ, δείχνουν ότι η ιρανική ηγεσία προετοιμάζεται για μια παρατεταμένη περίοδο περιφερειακής σύγκρουσης.
Η «σκληρή» στάση του Ιράν
Μια σειρά από κορυφαίους στρατιωτικούς διορισμούς που έκανε ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, σηματοδοτεί, σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, τη μετάβαση σε ένα «επιθετικό δόγμα». Ο Μοχαμάντ Ρεζά Ναγκντί, στρατηγός των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και σύμβουλος του νέου διοικητή της δύναμης, δήλωσε σε συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση το βράδυ της Τρίτης ότι το νέο δόγμα διαφοροποιείται σημαντικά από την προπολεμική στρατηγική.
«Όποτε οι συνθήκες είναι ευνοϊκές και δοθεί η εντολή, πρέπει να είμαστε σε θέση να πραγματοποιήσουμε την επιχείρηση στο έδαφος του εχθρού», ανέφερε χαρακτηριστικά. Όπως εξήγησε, η προηγούμενη στρατηγική ήταν «βασισμένη κυρίως στην άμυνα και στη διατήρηση της χώρας».
Η εξέλιξη αυτή έρχεται ενώ δεν υπάρχουν ουσιαστικές ενδείξεις ότι Ιράν και ΗΠΑ βρίσκονται κοντά σε μια συμφωνία για το Στενό του Ορμούζ. Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διεκδικούν τον έλεγχο της κρίσιμης θαλάσσιας οδού και ζητούν παραχωρήσεις που, προς το παρόν, φαίνεται δύσκολο να γίνουν αποδεκτές από την άλλη πλευρά.
Παρότι οι εχθροπραξίες έχουν περιοριστεί σε σχέση με προηγούμενες φάσεις του πολέμου, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη, ενώ οι μεσολαβητικές προσπάθειες του Πακιστάν και του Κατάρ για μια διαρκή ειρήνη δυσκολεύονται να αποδώσουν.
Μαίνεται η σύγκρουση στην Μ. Ανατολή
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει τους τελευταίους μήνες κινηθεί μεταξύ απειλών για επανέναρξη των επιθέσεων εναντίον του Ιράν και δηλώσεων ότι οι διαπραγματεύσεις προχωρούν. Το βράδυ της Τρίτης υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ έχουν «πλήρη έλεγχο του Στενού του Ορμούζ», έναν ισχυρισμό που η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα απορρίψει, συνεχίζοντας παράλληλα τις επιθέσεις σε πλοία που επιχειρούν να περάσουν από την περιοχή.
Πριν από την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου περνούσε από το Στενό του Ορμούζ. Η ναυσιπλοΐα εξακολουθεί να πραγματοποιείται, αλλά σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, καθώς οι παραγωγοί χρησιμοποιούν εναλλακτικές διαδρομές για να μεταφέρουν τις ενεργειακές προμήθειες στις διεθνείς αγορές.
Ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν, Κχαβάτζα Ασίφ, δήλωσε στο Bloomberg την Τρίτη ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται «κοντά σε κάποιου είδους συμφωνία», χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Την Τετάρτη, το γραφείο του υπουργού Εσωτερικών του Πακιστάν, Μοχσίν Νακβί, ανακοίνωσε ότι μετέφερε στην ιρανική ηγεσία μήνυμα του πρωθυπουργού Σεχμπάζ Σαρίφ και του αρχηγού του στρατού, στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ. Ο Μουνίρ έχει αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις.
Την ίδια ώρα, η συμφωνία για προσωρινή κατάπαυση του πυρός που επιτεύχθηκε τον Ιούνιο έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Η συμφωνία προέβλεπε περίοδο 60 ημερών για διαπραγματεύσεις, η οποία πλησιάζει πλέον στη λήξη της. Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Πακιστάν, Ταχίρ Αντράμπι, δήλωσε την Τετάρτη ότι η περίοδος αυτή θα μπορούσε να παραταθεί.
Η Τεχεράνη για την κατάπαυση του πυρός
Ωστόσο, από την ιρανική πλευρά υπάρχει διαφορετική ερμηνεία. Υψηλόβαθμη ιρανική πηγή δήλωσε σήμερα στο Reuters ότι δεν διεξάγονται καθόλου συζητήσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ για παράταση της εκεχειρίας, καθώς, σύμφωνα με την Τεχεράνη, η συμφωνία δεν είχε ουσιαστικά ημερομηνία έναρξης και επομένως δεν υπάρχει κάτι που μπορεί να παραταθεί.
«Δεν υπάρχει συζήτηση για παράταση, επειδή, από την οπτική του Ιράν, δεν υπάρχει περίοδος που ξεκίνησε και επομένως δεν υπάρχει τίποτα προς παράταση. Οι ΗΠΑ παραβίασαν την ενδιάμεση συμφωνία 48 ώρες μετά την επίτευξή της και αποχώρησαν από αυτήν λίγες ημέρες αργότερα», τόνισε η πηγή.
Η συμφωνία προέβλεπε «άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα», όμως γρήγορα κατέρρευσε. Ο Τραμπ δήλωσε στις 7 Ιουλίου ότι η συμφωνία «τελείωσε», ενώ το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε μία εβδομάδα αργότερα ότι «αναστέλλεται».
Η 60ήμερη περίοδος είχε προβλεφθεί ως χρονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο οι δύο πλευρές θα προσπαθούσαν να καταλήξουν σε τελική συμφωνία για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την άρση αμερικανικών κυρώσεων. Ωστόσο, η Τεχεράνη έχει θέσει και άλλους όρους, μεταξύ των οποίων η κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο και εξαιρέσεις που θα επέτρεπαν στο Ιράν να συνεχίσει να πουλά το πετρέλαιό του.
«Ένα από τα ζητήματα που συζητούνται μέσω μεσολαβητών είναι η επιστροφή των ΗΠΑ στην ενδιάμεση συμφωνία και ο καθορισμός ενός χρονοδιαγράμματος για την εφαρμογή των δεσμεύσεων. Δεν έχει σημειωθεί απολύτως καμία πρόοδος σε αυτό το ζήτημα», πρόσθεσε η ιρανική πηγή.
Η πρώην αναπληρώτρια υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Γουέντι Σέρμαν, περιέγραψε την κατάσταση ως «αδιέξοδο». «Είμαστε σίγουρα σε αδιέξοδο», δήλωσε στο Bloomberg TV.
Οι συνομιλίες για το Ορμούζ
Παράλληλα, οι συνομιλίες Ιράν-Ομάν για το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας του Ορμούζ σε μέρος της εμπορικής ναυσιπλοΐας φέρεται να έχουν προχωρήσει σημαντικά. Το Al Jazeera, επικαλούμενο εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, μετέδωσε ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Οι ΗΠΑ δεν συμμετέχουν άμεσα στις συγκεκριμένες συζητήσεις, ενώ έχουν επαναφέρει τον ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών.
Ο νέος γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, δήλωσε ότι οποιαδήποτε συμφωνία με το Ομάν θα παραμείνει ξεχωριστή από τις συζητήσεις για πλήρες άνοιγμα του Στενού. Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει μεταφέρει μέσω μεσολαβητών προς την Ουάσιγκτον αιτήματα για τερματισμό του πολέμου και αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Οι δηλώσεις έγιναν μετά τη συνάντηση του Ρεζαΐ με τον Κινέζο πρέσβη στην Τεχεράνη, Κονγκ Πέιγου.
Η αβεβαιότητα έχει ήδη επηρεάσει τις διεθνείς αγορές πετρελαίου. Το Brent ξεπέρασε τα 89 δολάρια το βαρέλι την Τετάρτη στο Λονδίνο, καταγράφοντας άνοδο για έκτη συνεχόμενη ημέρα. Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ ανέφερε ότι ο μέσος όρος επτά ημερών για τις ποσότητες πετρελαίου που εξέρχονται από το Ορμούζ πλησιάζει τα 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έναντι περίπου 20 εκατομμυρίων πριν από τον πόλεμο.
