H εξέλιξη και κατάληξη της υπόθεσης του τουρκολιβυκού μνημονίου εικονοποιεί και πιστοποιεί τις συνέπειες μιας εξωτερικής πολιτικής χωρίς σχέδιο, χωρίς διορατικότητα, που περιορίζεται σε ρηχή, επικοινωνιακή διαχείριση.
Χωρίς αμφιβολία, πρόκειται για μια σοβαρή διπλωματική ήττα, που έρχεται ως αποτέλεσμα της διαχρονικής αποτυχίας της κυβέρνησης στη διαχείριση του ζητήματος.
Από το 2019 και την αιφνιδιαστική σύναψη του μνημονίου με την κυβέρνηση της Τρίπολης, που έπιασε στον ύπνο την κυβέρνηση Μητσοτάκη, έως την χθεσινή κύρωσή του από το Λιβυκό Κοινοβούλιο που ελέγχει η κυβέρνηση της Ανατολικής Λιβύης, το θεμελιώδες ερώτημα παραμένει: Γιατί απέτυχαν οι πρωτοβουλίες που ανέλαβαν με αποτέλεσμα την επιδείνωση της θέσης μας; Γιατί δεν προέβλεψε και δεν κατάφερε να αποτρέψει την στροφή 180 μοιρών της κυβέρνησης της Ανατολικής Λιβύης που σήμερα ταυτίζεται και αυτή ανοικτά με την Τουρκία;
Η απάντηση δίνεται από την ιστορία.
Μια πολιτική διαρκών αντιφάσεων και παλινδρομήσεων, χωρίς στρατηγική, χωρίς πυξίδα, σε μια περιοχή με προφανή κρισιμότητα, για τις θαλάσσιες ζώνες στη Μεσόγειο, τις ενεργειακές υποδομές και τις μεταναστευτικές ροές.
Και σήμερα, ξαφνικά, η κυβέρνηση μας λέει ότι «δεν ήταν στο χέρι της» να αποσοβήσει την ατυχή κατάληξη.
Τότε τι ακριβώς συζητούσε ο Πρωθυπουργός με τον Χαφτάρ και τους υιούς του όταν τους δεχόταν στο Μέγαρο Μαξίμου, έως και τον περασμένο Ιούνιο; Τι ακριβώς έκανε ο Υπουργός Εξωτερικών Γεραπετρίτης στις τόσες ανώφελες επισκέψεις του στη Λιβύη; Πώς ακριβώς συζητούσε η Υφυπουργός Εξωτερικών για την οριοθέτηση ΑΟΖ με τη Λιβύη;
Θα λογοδοτήσει κανείς; Θα αναλάβει κανείς την πολιτική ευθύνη γι’ αυτήν την πολύ σοβαρή αποτυχία;
Αλλά και σε επίπεδο ευρωπαϊκό, οι δηλώσεις υποστήριξης -κατόπιν εορτής- δεν αρκούν. Απαιτούνται συγκεκριμένες αποφάσεις και κυρώσεις σε επίπεδο ευρωλιβυκό. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας οφείλει να απαντήσει πόσες πρωτοβουλίες έλαβε προς αυτήν την κατεύθυνση; Την ώρα, μάλιστα, που η ομάδα του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, συστηματικά και μεθοδικά, ζητεί την επιβολή κυρώσεων σε βάρος των μερών μιας παράνομης συμφωνίας.
Παράλληλα, η σημερινή απάντηση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ για το παράνομο μνημόνιο με αναφορά σε διμερείς διαφορές, όπως ακριβώς και η παραπομπή του κ. Ρούμπιο σε «ιδιωτική διπλωματία» σχετικά με την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου προς την Κύπρο, προκαλούν βαθύ προβληματισμό και πολύ σοβαρά ερωτήματα: Τι συζητήθηκε στην πρόσφατη παρουσία του Αμερικανού Υπουργού στην Αθήνα; Πώς εννοεί η Ουάσιγκτον τη στρατηγική συμμαχία με την Ελλάδα; Εν τέλει, ποια οφέλη παράγονται για τη χώρα μας από τη συναλλακτική διπλωματία της Διοίκησης Τραμπ, όπως εκφράστηκε από την αποπεμφθείσα πρώην Πρέσβειρα;
Πλέον, απέναντι στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, που είναι ευθέως αντίθετο στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας, καθώς αρνείται την επήρεια των ελληνικών νησιών, η χώρα μας οφείλει, ακόμη περισσότερο, να επιμείνει στη διεθνή νομιμότητα. Να προχωρήσει ανεμπόδιστα και αποφασιστικά στην άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, ιδίως σε σχέση με τα ενεργειακά έργα των εξορύξεων υδρογονανθράκων και του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου -έργα που σχεδιάστηκαν από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ του Γ. Παπανδρέου και εκκρεμούν πάνω από 15 χρόνια.
Ειδικότερα, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, η πόντιση του καλωδίου GSI μπορεί και πρέπει να προχωρήσει χωρίς άδειες ή γνωστοποιήσεις. Το ότι ο κ. Φιντάν αξιώνει γνωστοποίηση και μάλιστα γραπτή, με γεωγραφικές συντεταγμένες, και ο κ. Γεραπετρίτης αποδέχεται το ενδεχόμενο μιας κάποιας «ειδοποίησης» προς την Τουρκία αποτελεί ανησυχητική εξέλιξη και επικίνδυνη επιλογή. Δεν μπορεί να γίνει ανεκτό να αναγνωριστούν στην Τουρκία δικαιώματα που δεν έχει ή να δοθεί έστω και έμμεσα οποιαδήποτε νομική αξία στο παράνομο μνημόνιο με τη Λιβύη. Αυτό πρέπει να αποκλειστεί, ακόμη κι αν η Ελληνική Κυβέρνηση θελήσει να το κάνει «outsourcing» στη γαλλική ανάδοχο εταιρεία. Το έργο πρέπει να προχωρήσει όπως προβλέπει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας και σύμφωνα με τις διαδικασίες που αυτό ορίζει.
Άλλωστε, η χώρα διατηρεί όλα τα δικαιώματα που της παρέχει το διεθνές δίκαιο και η εθνική της κυριαρχία. Κινήσεις με υψηλή συμβολική αλλά και ουσιαστική αξία, όπως η επέκταση των χωρικών υδάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν ανακοινώνονται, υλοποιούνται. Γίνονται πράξη μετά από προσεκτική ανάλυση και ακριβή υπολογισμό όχι του βραχυπρόθεσμου οφέλους μιας κυβέρνησης αλλά του πραγματικού εθνικού συμφέροντος μιας χώρας κι ενός λαού.
Με σχέδιο, διορατικότητα και τόλμη. Όσα δηλαδή χρειαζόμαστε, κι όσα ακριβώς στερούμαστε σήμερα.
