Η είσοδος της γαλλικής Meridiam στο μετοχικό σχήμα του Great Sea Interconnector αλλάζει άρδην τα δεδομένα για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου.
Πρόκειται για μία εξέλιξη που «βάζει στο παιχνίδι» έναν ισχυρό διεθνή επενδυτή στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, η οποία τα τελευταία δύο χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπο με σημαντικές ρυθμιστικές και γεωπολιτικές προκλήσεις.
Η
γαλλική εταιρεία αποκτά το 66% της
εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV) που έχει
αναλάβει την ανάπτυξη της ηλεκτρικής
διασύνδεσης, ενώ ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί το
υπόλοιπο ποσοστό. Η συμφωνία ενισχύει
το επενδυτικό προφίλ του έργου, το οποίο
έχει συνολικό προϋπολογισμό περίπου
1,9 δισ. ευρώ, ενώ παράλληλα εντάσσει στο
εγχείρημα έναν όμιλο με διεθνή παρουσία
στις υποδομές μεγάλης κλίμακας.
Μάλιστα,
η συμμετοχή της Meridiam δημιουργεί ένα
ιδιαίτερο γαλλικό «αποτύπωμα» στον
Great Sea Interconnector, καθώς γαλλική είναι ήδη
και η Nexans, η εταιρεία που έχει αναλάβει
την κατασκευή του καλωδίου. Η παρουσία
δύο σημαντικών γαλλικών ομίλων σε
διαφορετικά επίπεδα του έργου εκτιμάται
ότι διευκολύνει την επόμενη φάση
υλοποίησής της.
Το μήνυμα προς τις αγορές
Ο Great Sea Interconnector προβλέπει την κατασκευή υποβρύχιου καλωδίου μήκους περίπου 900 χιλιομέτρων, με αρχική δυνατότητα μεταφοράς 1.000 MW και προοπτική αύξησης στα 2.000 MW.
Παρότι το ακριβές τίμημα που κατέβαλε η Meridiam για την απόκτηση του 66% δεν έχει δημοσιοποιηθεί, η συμφωνία αποτελεί, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ένδειξη ότι ένα διεθνές fund με εμπειρία σε ενεργειακές υποδομές αξιολογεί θετικά τις προοπτικές του έργου.
Η
εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο
κατά την οποία η οικονομική βιωσιμότητα
της διασύνδεσης είχε βρεθεί στο επίκεντρο
αμφισβήτησης στη Λευκωσία,
με αποτέλεσμα την καθυστέρηση
στην ενεργοποίηση του
μηχανισμού ανάκτησης κόστους από
την κυπριακή πλευρά. Η παρουσία ενός
μεγάλου επενδυτικού ομίλου λειτουργεί
ως απάντηση στις αμφιβολίες που είχαν
διατυπωθεί για τις οικονομικές
παραμέτρους του έργου.
Παράλληλα,
περιορίζει τα περιθώρια για νέα
καθυστέρηση της κυπριακής συμμετοχής
στη μετοχική σύνθεση του SPV. Η συμφωνία
Ελλάδας–Κύπρου του Σεπτεμβρίου του
2024 προέβλεπε την είσοδο της Λευκωσίας
στο έργο, υπό την προϋπόθεση ότι θα είχαν
διασφαλιστεί οι απαραίτητες οικονομικές
και ρυθμιστικές παράμετροι.
Ευρωτουρκική
διαφορά
Πέρα
από τα «αγκάθια» στη Λευκωσία, το βασικό
εμπόδιο για τον Great Sea ήταν το γεωπολιτικό
περιβάλλον στο οποίο αναπτύσσεται. Η
Τουρκία έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει
τη δυνατότητα υλοποίησης ενεργειακών
έργων στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς
προηγούμενη συνεννόηση με την Άγκυρα.
Η
στάση αυτή είχε οδηγήσει το καλοκαίρι
του 2024 στην αναστολή των ερευνών βυθού
για την ολοκλήρωση της χάραξης της
διαδρομής του καλωδίου. Το ερευνητικό
πλοίο «Ievoli Relume» είχε κληθεί από τις
τουρκικές αρχές να ζητήσει άδεια για
εργασίες σε περιοχή που παρανόμως
η Άγκυρα θεωρεί υπό τη δικαιοδοσία της.
Σύμφωνα
με εκτιμήσεις στελεχών που παρακολουθούν
το έργο, η είσοδος ενός
ευρωπαϊκού επενδυτικού ομίλου με το
μέγεθος της Meridiam μεταβάλλει
το πολιτικό βάρος της διασύνδεσης. Ο
Great Sea Interconnector αποκτά πλέον πιο έντονα
τον χαρακτήρα ευρωπαϊκής υποδομής και
όχι ενός έργου που η υλοποίησή
του αφορά αποκλειστικά τις σχέσεις
Αθήνας και Άγκυρας.
Επανεκκίνηση
των ερευνών με χρηματοδότηση της Meridiam
Σε πρακτικό επίπεδο, το επόμενο κρίσιμο βήμα αφορά την ολοκλήρωση των ερευνών βυθού. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη πραγματοποιήσει περίπου το 60% των απαιτούμενων εργασιών, ενώ το υπόλοιπο τμήμα εντοπίζεται στην περιοχή μεταξύ Καρπάθου και Κύπρου, η οποία έχει δημιουργήσει γεωπολιτικές τριβές.
Σύμφωνα
με πληροφορίες, η συμφωνία με τη
Meridiam προβλέπει ότι το γαλλικό fund θα
αναλάβει τη χρηματοδότηση του υπολειπόμενου
40% των ερευνών, επιτρέποντας την
επανεκκίνηση μιας διαδικασίας που είχε
ανασταλεί λόγω των εκκρεμοτήτων γύρω
από το έργο.
Ο έως
τώρα σχεδιασμός συνέδεε την επιστροφή
των ερευνητικών πλοίων με την απάντηση
της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στο
αίτημα του ΑΔΜΗΕ για δάνειο ύψους 1 δισ.
ευρώ για το
έργο. Ο προγραμματισμός
αυτός δεν αλλάζει, καθώς
και πάλι οι δύο εξελίξεις αναμένεται
να προχωρήσουν παράλληλα, με ορίζοντα
τα τέλη Σεπτεμβρίου.
Η
κυπριακή συμμετοχή και η μεταβίβαση
στο SPV
Ο
ΑΔΜΗΕ έχει ήδη διαθέσει 251,4 εκατ. ευρώ
για την ανάπτυξη του Great Sea Interconnector, ενώ
από το περασμένο καλοκαίρι έχει αναστείλει
τις νέες πληρωμές προς τη Nexans, καθώς δεν
ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός ανάκτησης
εσόδων από την Κύπρο.
Η
εκκρεμότητα αυτή αποτέλεσε έναν από
τους βασικούς λόγους που το έργο οδηγήθηκε
σε επιβράδυνση. Η Nexans έχει
σταματήσει την παραγωγή του καλωδίου,
ενώ πρόσφατα προειδοποίησε
ότι, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα
επανεκκίνησης, θα δώσει προτεραιότητα
σε άλλες παραγγελίες καλωδίων.
Η
συμμετοχή της Meridiam εκτιμάται ότι θα
κινητοποίηση τη Λευκωσία ώστε να
εκκπληρώσει τις υποχρεώσεις για τις
οποίες έχει δεσμευθεί. Η Κύπρος
έχει ήδη εγκρίνει την ανάκτηση 125
εκατ. ευρώ από τους καταναλωτές ηλεκτρικής
ενέργειας, μέσω ετήσιας επιβάρυνσης 25
εκατ. ευρώ για πέντε χρόνια, όμως η
εφαρμογή του μέτρου παραμένει σε
εκκρεμότητα.
Ο
δρόμος προς το Ισραήλ
Η
ενεργοποίηση της κυπριακής χρηματοδοτικής
συμμετοχής αποτελεί μία από τις
προϋποθέσεις ώστε το έργο να μεταφερθεί
πλήρως στο SPV και η εταιρεία να αναλάβει
τον ρόλο του φορέα υλοποίησης. Μετά τη
μεταβίβαση, η Meridiam θα καλύψει το 66% των
ποσών που έχει ήδη καταβάλει ο ΑΔΜΗΕ,
ενώ στον τελικό συμψηφισμό
θα συνυπολογιστούν και τα κεφάλαια
για τις νέες έρευνες βυθού.
Η
γαλλική εταιρεία δεν εισέρχεται σε ένα
άγνωστο πεδίο, καθώς έχει ήδη επενδύσει
σε μεγάλες ενεργειακές διασυνδέσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το
NeuConnect, η ηλεκτρική σύνδεση μεταξύ
Ηνωμένου Βασιλείου και Γερμανίας, η
οποία βρίσκεται σε φάση κατασκευής.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η επέκταση προς το Ισραήλ, με τον ΑΔΜΗΕ να έχει ολοκληρώσει τη μελέτη κόστους–οφέλους για το δεύτερο σκέλος της διασύνδεσης, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα ενεργειακή γέφυρα στην Ανατολική Μεσόγειο.
