Άνθρωποι οι οποίοι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση εξακολουθούν να μένουν χωρίς την προβλεπόμενη εμβολιαστική προστασία, αναδεικνύοντας ένα κρίσιμο κενό στην πρόληψη: την απόσταση ανάμεσα στις επιστημονικές συστάσεις και την εφαρμογή τους στην πράξη.
Η έγκαιρη αναγνώριση των αναγκών, η εξατομικευμένη ενημέρωση και η συστηματική παρακολούθηση των εκκρεμών δόσεων βρίσκονται στο επίκεντρο της προσπάθειας για την ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης των ομάδων υψηλού κινδύνου.
Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο του επιστημονικού
διαδικτυακού σεμιναρίου (webinar) με τίτλο «Από τα δεδομένα στην πράξη:
Εμβολιαστική κάλυψη ευπαθών ομάδων υψηλού κινδύνου», το οποίο διοργάνωσε ο
Πανελλήνιος Σύλλογος Επισκεπτών Υγείας (ΠΣΕΥ). Κοινός άξονας των παρεμβάσεων
ήταν ότι η αποτελεσματική εμβολιαστική πρόληψη δεν περιορίζεται στη διατύπωση
επιστημονικών οδηγιών, αλλά προϋποθέτει οργανωμένες παρεμβάσεις, συνεργασία των
επαγγελματιών Υγείας και ενεργό συμμετοχή των πολιτών.
Εξατομικευμένη προσέγγιση για τους ενήλικες υψηλού κινδύνου
Ο Εμμανουήλ Σμυρνάκης, καθηγητής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας
Υγείας και Ιατρικής της Εκπαίδευσης στην Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), υπογράμμισε ότι η ηλικία δεν αποτελεί το
μοναδικό κριτήριο για τον καθορισμό των εμβολιαστικών αναγκών.
Τα χρόνια νοσήματα, η ανοσοκαταστολή, η εγκυμοσύνη και η επαγγελματική έκθεση είναι παράγοντες που απαιτούν εξατομικευμένη αξιολόγηση και προσαρμογή της εμβολιαστικής στρατηγικής. Παρουσιάζοντας τις συστάσεις για τους ενήλικες υψηλού κινδύνου, ανέδειξε τη σημασία της ενεργητικής προσέγγισης των πολιτών, καθώς και της σχέσης εμπιστοσύνης που αναπτύσσεται μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και των ανθρώπων που φροντίζουν.
Στο επίκεντρο και τα παιδιά με υποκείμενα νοσήματα
Τις ιδιαίτερες ανάγκες των παιδιών και των εφήβων υψηλού
κινδύνου ανέδειξε η Βάνα Παπαευαγγέλου, καθηγήτρια Παιδιατρικής Παθολογίας
Λοιμώξεων στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της Επιτροπής
Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Υγείας.
Όπως εξήγησε η ίδια, το υποκείμενο νόσημα και η θεραπευτική
αγωγή ενδέχεται να απαιτούν προσαρμογές στο εμβολιαστικό πρόγραμμα. Για τον
λόγο αυτό, καθοριστικής σημασίας είναι ο συστηματικός έλεγχος του εμβολιαστικού
ιστορικού και η αναπλήρωση των δόσεων που έχουν παραλειφθεί.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε, επίσης, στη συνεργασία των
εξειδικευμένων ιατρών που παρακολουθούν τα παιδιά με τον παιδίατρο. Στόχος
είναι η πρόληψη μέσω του εμβολιασμού να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της
συνολικής φροντίδας τους και να μην παραμερίζεται από τις αυξημένες απαιτήσεις
της αντιμετώπισης του υποκείμενου νοσήματος.
Από τον εντοπισμό των κενών στην ολοκλήρωση του εμβολιασμού
Τη μετάβαση από τις επιστημονικές κατευθύνσεις στην
καθημερινή πρακτική ανέλυσε η Χαραλαμπία Τσαγρή, επισκέπτρια Υγείας στην 1η
Τοπική Μονάδα Υγείας (ΤΟΜΥ) Πατρών – Τριών Ναυάρχων.
Όπως σημείωσε η ίδια, ο εντοπισμός των εμβολιαστικών κενών
προϋποθέτει συνδυαστική αξιοποίηση του ατομικού ιστορικού, των διαθέσιμων
ηλεκτρονικών μητρώων και των πληροφοριών που συγκεντρώνουν οι μονάδες υγείας.
Παράλληλα, η προσωπική σύσταση από επαγγελματία υγείας, οι
υπενθυμίσεις και η διευκόλυνση της πρόσβασης στις υπηρεσίες μπορούν να
συμβάλουν ουσιαστικά στην ολοκλήρωση του εμβολιασμού. Ωστόσο, η παρέμβαση δεν
σταματά στην ενημέρωση: απαιτείται παρακολούθηση των αποτελεσμάτων, ώστε να
διαπιστώνεται ποιοι πολίτες εμβολιάστηκαν και ποιοι εξακολουθούν να έχουν
εκκρεμότητες.
Η συμμετοχή των ασθενών κρίσιμος παράγοντας
Στη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των επαγγελματιών υγείας
και της ενεργού συμμετοχής των ίδιων των ασθενών στάθηκε η Μέμη Τσεκούρα,
πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας (ΕΝΑΣΕΛ).
Η κατανόηση των αναγκών των ασθενών και η αναγνώριση των
εμποδίων που δυσχεραίνουν την πρόσβασή τους στις υπηρεσίες υγείας αποτελούν
βασικές προϋποθέσεις για μια αποτελεσματικότερη προσέγγιση. Η ενημέρωση,
επομένως, χρειάζεται να είναι ουσιαστική και προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες
συνθήκες κάθε ανθρώπου, ενισχύοντας τη συμμετοχή του στις αποφάσεις που αφορούν
την πρόληψη και τη φροντίδα του.
Η πρόληψη απαιτεί συνέχεια και συντονισμό
Το βασικό συμπέρασμα του webinar είναι ότι η βελτίωση της
εμβολιαστικής κάλυψης των ευπαθών ομάδων δεν εξαρτάται μόνο από τη
διαθεσιμότητα των εμβολίων ή την ύπαρξη επιστημονικών συστάσεων. Προϋποθέτει
ένα οργανωμένο πλαίσιο που συνδέει τον εντοπισμό των ατόμων υψηλού κινδύνου με
τον έλεγχο του εμβολιαστικού ιστορικού, την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, την
εξατομικευμένη επικοινωνία και τη συστηματική παρακολούθηση των εκκρεμοτήτων.
Η πρόκληση για το σύστημα υγείας είναι, συνεπώς, να μετατρέψει τις επιστημονικές οδηγίες σε συγκεκριμένες και μετρήσιμες δράσεις, με τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων επαγγελματιών και την ουσιαστική συμμετοχή των ασθενών. Για τις ομάδες υψηλού κινδύνου, η έγκαιρη και κατάλληλη εμβολιαστική προστασία δεν πρέπει να αποτελεί απλώς μια σύσταση, αλλά σταθερό και οργανωμένο μέρος της φροντίδας τους.
