Σημαντική πρόοδος φαίνεται να καταγράφεται στις διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν για μια συμφωνία που θα μπορούσε να μετατρέψει την εύθραυστη εκεχειρία των τελευταίων εβδομάδων σε μια πιο μόνιμη διπλωματική διευθέτηση.
- Ο πρόεδρος Τραμπ, ενώ αρχικά δήλωσε μεγάλη πρόοδο, στη συνέχεια ζήτησε χρόνο για την επίτευξη μιας «καλής και σωστής» συμφωνίας με το Ιράν, ξεκαθαρίζοντας ότι αυτή δεν θα μοιάζει με την προηγούμενη του Ομπάμα.
- Η σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ αποτελεί κεντρικό στοιχείο, με τις ΗΠΑ να σκέφτονται την άρση του αποκλεισμού, ενώ το Ιράν επιμένει στην διατήρηση του ελέγχου και τον συντονισμό για ασφαλή διέλευση.
- Το πυρηνικό πρόγραμμα και τα αποθέματα ουρανίου παραμένουν βασικό αγκάθι, με τις ΗΠΑ να ζητούν δεσμεύσεις για μη απόκτηση όπλων. Παράλληλα, το Ιράν απαιτεί άρση κυρώσεων και απελευθέρωση κεφαλαίων, κάτι που οι ΗΠΑ συνδέουν με τον Ορμούζ.
- Οι διαπραγματεύσεις προκαλούν διχασμό στους Ρεπουμπλικανούς, ενώ διπλωματικές πηγές εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία. Και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν ότι η συμφωνία παραμένει «πολύ κοντά και πολύ μακριά», υπογραμμίζοντας την ευθραυστότητα της κατάστασης.
Ωστόσο, παρά τα θετικά μηνύματα από τις δύο πλευρές, κρίσιμα ζητήματα – από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης μέχρι τις κυρώσεις και τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια – εξακολουθούν να προκαλούν έντονες διαφωνίες.
Σύμφωνα με αμερικανικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης, οι διαπραγματεύσεις περιστρέφονται γύρω από ένα «μνημόνιο κατανόησης», το οποίο θα καθορίζει τον οδικό χάρτη για μια συνολική συμφωνία. Παρότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει το Σάββατο ότι οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία με το Ιράν έχουν προχωρήσει «σε μεγάλο βαθμό», την Κυριακή επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους.
Ο Τραμπ ζητά χρόνο για τη συμφωνία με το Ιράν
Σε ανάρτησή του στο Truth Social ο Τραμπ ανέφερε ότι οι συνομιλίες με το Ιράν εξελίσσονται «εποικοδομητικά», ωστόσο ξεκαθάρισε ότι «και οι δύο πλευρές πρέπει να πάρουν τον χρόνο τους και να το κάνουν σωστά».
Παράλληλα, επέμεινε ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα θυμίζει εκείνη που συνάφθηκε επί της προεδρίας του Μπαράκ Ομπάμα, την οποία συνεχίζει να επικρίνει έντονα.
«Αν κάνω συμφωνία με το Ιράν, θα είναι μια καλή και σωστή συμφωνία, όχι σαν αυτή που έκανε ο Ομπάμα», έγραψε χαρακτηριστικά ο Τραμπ.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Κεντρικό στοιχείο της υπό συζήτηση συμφωνίας αποτελεί η σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG.
Αμερικανοί
αξιωματούχοι φέρονται να εξετάζουν άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών,
ενώ το Ιράν θα επιτρέψει τη σταδιακή αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα
προπολεμικά επίπεδα μέσα σε διάστημα 30 ημερών.
Ωστόσο, η
Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να απεμπολήσει τον έλεγχο του
στρατηγικού περάσματος. Όπως δήλωσε στο CNN ιρανική πηγή με γνώση των συνομιλιών, «τα Στενά
είναι ήδη ανοιχτά, αλλά απαιτείται συντονισμός με τις αρμόδιες ιρανικές αρχές
ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής διέλευση».
Στο ίδιο μήκος
κύματος, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Ισμαέλ Μπαγκαεΐ δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι «τα Στενά
του Ορμούζ δεν έχουν καμία σχέση με την Αμερική», υποστηρίζοντας πως πρόκειται
για ζήτημα που αφορά το Ιράν και τις παράκτιες χώρες της περιοχής, κυρίως το Ομάν.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει το μεγαλύτερο αγκάθι
Το βασικότερο σημείο τριβής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης εξακολουθεί να είναι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και ειδικότερα τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Όπως σημειώνουν το
CNN και το Bloomberg η Ουάσιγκτον επιδιώκει δεσμεύσεις ότι η
Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, ενώ ζητά και την παράδοση ή
καταστροφή του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Ανώτερος
αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης δήλωσε στο CNN ότι «το σημαντικό σε αυτή τη δομή είναι πως, αν
το Ιράν δεν συμμορφωθεί, δεν θα πάρει τίποτα. Χωρίς “πυρηνική σκόνη”, δεν
υπάρχουν δολάρια», περιγράφοντας τη συμφωνία ως «ένα “εμπιστευόμαστε αλλά
επαληθεύουμε” σε ακραία μορφή».
Από την πλευρά
του, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε, σύμφωνα με το Student News Network, ότι η χώρα του είναι έτοιμη «να
διαβεβαιώσει τον κόσμο ότι δεν επιδιώκει πυρηνικά όπλα», προσθέτοντας ότι η
Τεχεράνη «δεν επιδιώκει αστάθεια στην περιοχή».
Ωστόσο, ιρανικά ΜΜΕ
εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά. Το πρακτορείο Fars μετέδωσε ότι «το Ιράν δεν έχει αναλάβει καμία
δέσμευση για παράδοση πυρηνικών αποθεμάτων, απομάκρυνση εξοπλισμού ή κλείσιμο
εγκαταστάσεων».
Κυρώσεις και παγωμένα κεφάλαια
Η οικονομία του Ιράν, ήδη υπό την πίεση πολυετών κυρώσεων, αντιμετωπίζει οξύ πρόβλημα ρευστότητας, με την Τεχεράνη να ζητά άμεση αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό.
«Από την αρχή
αυτής της διαδικασίας πρέπει να ξεκαθαριστεί το θέμα της απελευθέρωσης των
δεσμευμένων κεφαλαίων», δήλωσε ο Μπαγκαεΐ στην ιρανική κρατική τηλεόραση.
Το ημιεπίσημο
ιρανικό πρακτορείο Tasnim
μετέδωσε μάλιστα ότι χωρίς «σαφή μηχανισμό εγγυημένης και συνεχούς
απελευθέρωσης» των κεφαλαίων, «δεν θα υπάρξει συμφωνία».
Η αμερικανική
πλευρά, πάντως, εμφανίζεται πιο επιφυλακτική. Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο
της κυβέρνησης Τραμπ που μίλησε στο CNN, η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων θα εξεταστεί μόνον αφού επαναλειτουργήσουν
πλήρως τα Στενά του Ορμούζ.
Διχασμός στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών
Οι συνομιλίες
έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού
Κόμματος στις ΗΠΑ.
Ο γερουσιαστής Τεντ Κρουζ χαρακτήρισε μια πιθανή συμφωνία με το Ιράν «καταστροφικό λάθος», ενώ ο πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, Ρότζερ Γουίκερ, υποστήριξε μέσω social media ότι μια νέα εκεχειρία «θα ήταν καταστροφή» και πως «όσα πέτυχε η “Επιχείρηση Επική Οργή” θα πήγαιναν χαμένα».
Αντίθετα, ο
Ρεπουμπλικανός βουλευτής Μάικ Λόουλερ δήλωσε στο BBC ότι η αμερικανική κυβέρνηση κατάφερε «να
εξαναγκάσει τα απομεινάρια αυτού του καθεστώτος σε πραγματική διαπραγμάτευση».
Εύθραυστη αισιοδοξία
Παρά τη
συγκρατημένη αισιοδοξία, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η συμφωνία απέχει
ακόμη από το να θεωρείται δεδομένη. Όπως δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο
Ρούμπιο σε δημοσιογράφους στο Νέο Δελχί, «νομίζαμε ότι ίσως είχαμε νέα χθες το
βράδυ, ίσως σήμερα», προσθέτοντας ότι το ιρανικό σύστημα «χρειάζεται λίγο
περισσότερο χρόνο για να απαντήσει».
Την ίδια στιγμή, ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ παραδέχθηκε πως οι δύο πλευρές βρίσκονται ταυτόχρονα «πολύ κοντά και πολύ μακριά» από συμφωνία, αποτυπώνοντας το εύθραυστο ισοζύγιο στο οποίο κινούνται οι διαπραγματεύσεις.
