Η λέξη «γραβάτα» είναι τόσο καθιερωμένη στην καθημερινή μας γλώσσα, ώστε οι περισσότεροι θεωρούν πως πρόκειται για ελληνική λέξη.
Στην πραγματικότητα, όμως, έχει ξένη προέλευση και μάλιστα κρύβει πίσω της μια ενδιαφέρουσα ιστορική διαδρομή που συνδέεται με την Κροατία και τη Γαλλία.
Η λέξη «γραβάτα» προέρχεται από τη γαλλική λέξη «cravate». Η ονομασία cravate αποτελεί παραφθορά της λέξης Croate [Κροάτης]. Οι Γάλλοι του 17ου αιώνα ονόμαζαν έτσι το υφασμάτινο μαντήλι που φορούσαν γύρω από τον λαιμό οι Κροάτες ιππείς που υπηρετούσαν στον γαλλικό στρατό.
Κατά την διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου (1618 – 1648) και συγκεκριμένα στην τρίτη περίοδο του, είναι γνωστό ότι υπήρξαν Κροάτες μισθόφόροι οι οποίοι πολέμησαν τόσο στο πλευρό της Σουηδίας, όσο και της Γαλλίας.
Οι μισθοφόροι ήταν υποχρεωμένοι να φορούν κανονικά την στολή της αντίστοιχης χώρας για την οποία πολεμούσαν, ωστόσο τους επιτράπηκε να διατηρήσουν τον λαιμοδέτη τους (την γραβάτα), ως ένα ιδιαίτερο στοιχείο το οποίο θα τους ξεχώριζε από τους υπόλοιπους στρατιώτες της χώρας αυτής.
Το 1635 ένα σύνταγμα Κροατών στρατιωτών κλήθηκε στο Παρίσι για να τιμηθεί από τον Λουδοβίκο τον ΙΔ. Λέγεται ότι ο Βασιλιάς εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από τα μαντήλια που είχαν δεμένα οι στρατιώτες γύρω από τον λαιμό τους, που αποφάσισε να υιοθετήσει τη συνήθεια αυτή.
Πώς λέγεται στα ελληνικά η γραβάτα
Στην ελληνική γλώσσα έχει αποδοθεί κατά καιρούς ο όρος «λαιμοδέτης», δηλαδή το αξεσουάρ που δένεται γύρω από τον λαιμό. Πρόκειται για ελληνική απόδοση της ξενικής λέξης, η οποία χρησιμοποιείται κυρίως σε λεξικά και γλωσσικές αναφορές, χωρίς όμως να επικρατήσει στην καθημερινή ομιλία.
Έτσι, παρότι ο «λαιμοδέτης» θεωρείται η ελληνική ονομασία, η λέξη «γραβάτα» παραμένει η πιο διαδεδομένη και καθιερωμένη.
Η γραβάτα, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, καθιερώθηκε τον 19ο αιώνα ως βασικό στοιχείο της ανδρικής ενδυμασίας. Από σύμβολο κομψότητας και κοινωνικού κύρους εξελίχθηκε σε αναπόσπαστο κομμάτι της επαγγελματικής και επίσημης εμφάνισης.
Παρότι η χρήση της έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια λόγω των πιο χαλαρών ενδυματολογικών κωδίκων, εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αξεσουάρ της ανδρικής μόδας.
