Από αύριο 1η Σεπτεμβρίου 2026 ξεκινά μία ακόμη σημαντική αλλαγή που έρχεται να «ξεμπλοκάρει» τα δικαστήρια από χιλιάδες παλιές εκκρεμότητες: τίθεται σε παραγωγική λειτουργία η Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Ανακοπών.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 16 Σεπτεμβρίου, ακολουθεί η καθολική εφαρμογή του Ηλεκτρονικού Φακέλου Υπόθεσης στην πολιτική δικαιοσύνη.
Πρόκειται για δύο διαφορετικές παρεμβάσεις με κοινό στόχο: λιγότερο χαρτί, λιγότερες ανενεργές υποθέσεις στα πινάκια και κυρίως ταχύτερη εκδίκαση των πραγματικών εκκρεμοτήτων.
Η «εκκαθάριση» των ανακοπών
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στις ανακοπές κατά διαταγών πληρωμής και κατά πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης, δηλαδή σε υποθέσεις που συνδέονται και με διαδικασίες πλειστηριασμών.
Σήμερα υπάρχουν χιλιάδες τέτοιες υποθέσεις που εμφανίζονται ως εκκρεμείς στα πινάκια ενώ δεν θα έπρεπε. Κι αυτό γιατί υπάρχουν συναφείς μεταξύ τους δικογραφίες που μπορούν να συννενωθούν ή υποθέσεις που έχουν ήδη κλείσει.
Ο στόχος του Υπουργείου Δικαιοσύνης είναι να επαναπροσδιοριστούν και να εκδικαστούν περίπου 36.500 εκκρεμείς ανακοπές, με τις υποθέσεις που σήμερα έχουν φτάσει να προσδιορίζονται το 2039 να μετακινούνται χρονικά προς τα πίσω, με στόχο να έχουν εκδικαστεί έως το 2028.
Η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά και, το σημαντικότερο, χωρίς να επιβαρύνονται οι γραμματείες των δικαστηρίων με μια νέα χειρόγραφη διαδικασία. Οι ενδιαφερόμενοι υποβάλλουν αίτηση επαναπροσδιορισμού και οι συναφείς υποθέσεις μπορούν να συγκεντρώνονται και να συνεκδικάζονται.
Η πλατφόρμα δεν έχει μόνο στόχο να επισπεύσει τις ενεργές υποθέσεις. Επιχειρεί ταυτόχρονα να αποκαλύψει πόσες από τις χιλιάδες υποθέσεις που εμφανίζονται ως εκκρεμείς είναι στην πραγματικότητα ενεργές.
Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να υποβάλει ηλεκτρονικά αίτηση επαναπροσδιορισμού. Εάν δεν το κάνει, η ανακοπή θα θεωρείται ότι δεν έχει ασκηθεί και θα διαγράφεται από τα πινάκια.
Το στοιχείο αυτό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων. Σύμφωνα με την εκτίμηση του Υπουργείου, περίπου το ένα τρίτο των υποθέσεων που εμφανίζονται σήμερα ως εκκρεμείς είναι πραγματικά ενεργές. Άρα, ένα μεγάλο μέρος του όγκου που εμφανίζεται στα δικαστικά πινάκια μπορεί να αποδειχθεί στην πράξη ανενεργό και να διαγραφεί.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι η απόφαση θα εκδίδεται το αργότερο εντός δύο μηνών από τη συζήτηση της αίτησης επαναπροσδιορισμού, ενώ οι ανακοπές που θα επαναπροσδιοριστούν προβλέπεται να έχουν εκδικαστεί το αργότερο μέσα σε τρία χρόνια από την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας.
Ο ηλεκτρονικός φάκελος
Ενώ η πλατφόρμα των ανακοπών επιχειρεί να καθαρίσει το «παρελθόν» των δικαστηρίων, ο Ηλεκτρονικός Φάκελος Υπόθεσης έρχεται για να αλλάξει το μέλλον της δικαστικής διαδικασίας.
Από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 η ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων και η λειτουργία του ηλεκτρονικού φακέλου περνούν σε καθολική εφαρμογή στην πολιτική δικαιοσύνη. Η αλλαγή σημαίνει ότι η δικαστική υπόθεση θα μπορεί να δημιουργείται, να συμπληρώνεται , να διακινείται και να παρακολουθείται ηλεκτρονικά, χωρίς να απαιτείται η διακίνηση του παραδοσιακού χάρτινου φακέλου.
Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα έργα ψηφιοποίησης της Δικαιοσύνης, το οποίο έχει σχεδιαστεί σε συνεργασία του Υπουργείου Δικαιοσύνης με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Η αλλαγή δεν αφορά μόνο την ηλεκτρονική κατάθεση μιας αγωγής.
Στον ηλεκτρονικό φάκελο θα συγκεντρώνονται τα δικόγραφα, οι προτάσεις, οι προσθήκες και αντικρούσεις, τα πληρεξούσια, τα δικαστικά ένσημα, τα νομιμοποιητικά έγγραφα, οι ένορκες βεβαιώσεις, οι πραγματογνωμοσύνες, οι εκθέσεις αυτοψίας, τα έγγραφα διαμεσολάβησης, η σχετική νομολογία, οι διατάξεις και οι δικαστικές αποφάσεις.
Ο φάκελος δημιουργείται από την έναρξη της υπόθεσης και μπορεί να την ακολουθεί έως τα ανώτερα δικαστήρια, εφόσον ασκηθούν ένδικα μέσα.
Έτσι, αντί για ένα φυσικό ντοσιέ που μεταφέρεται από γραφείο σε γραφείο και από δικαστήριο σε δικαστήριο, δημιουργείται ένας ενιαίος ψηφιακός φάκελος, στον οποίο έχουν πρόσβαση οι εξουσιοδοτημένοι χρήστες της υπόθεσης.
Από το γραφείο του δικηγόρου
Η διαδικασία αλλάζει και για τους δικηγόρους.
Η κατάθεση της αγωγής και των συνοδευτικών εγγράφων γίνεται ηλεκτρονικά, ενώ ο δικηγόρος μπορεί να επιλέγει διαθέσιμη ημερομηνία δικασίμου μέσα από το σύστημα.
Για τη σχετική διαδικασία έχει προβλεφθεί προσδιορισμός δικασίμου σε 200 έως 210 ημέρες από την κατάθεση, στοιχείο που επιχειρεί να κάνει περισσότερο προβλέψιμο τον χρόνο μέχρι τη συζήτηση της υπόθεσης.
Ο στόχος δεν είναι απλώς να αντικατασταθεί το χαρτί με PDF. Είναι να αλλάξει ολόκληρη η διαδρομή της υπόθεσης.
Και το τι θα επιφέρει αυτή η αλλαγή γίνεται αντιληπτό από τον όγκο του υλικού που σήμερα διακινείται σε έντυπη μορφή.
Κατά την παρουσίαση του έργου στο Υπουργείο Δικαιοσύνης αναφέρθηκε ότι ένας δικαστικός φάκελος μπορεί να φτάνει κατά μέσο όρο περίπου τις 3.000 σελίδες.
Την ίδια ώρα, στο πλαίσιο της συνολικής ψηφιοποίησης των δικαστικών αρχείων έχουν δρομολογηθεί εργασίες για την ψηφιοποίηση περίπου 300 εκατομμυρίων σελίδων δικαστικών εγγράφων.
Ο αριθμός δείχνει ότι το εγχείρημα δεν αφορά μόνο τις νέες υποθέσεις. Αφορά και ένα τεράστιο ιστορικό αρχείο, το οποίο σταδιακά μετατρέπεται σε ψηφιακό υλικό.
Τι θα βλέπει ο δικαστής
Για τον δικαστή, η αλλαγή σημαίνει πρόσβαση σε ολόκληρη τη δικογραφία από ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.
Τα έγγραφα του φακέλου θα φέρουν ηλεκτρονική πιστοποίηση και μοναδικό αναγνωριστικό επαλήθευσης, ενώ προβλέπονται διαδικασίες για την ασφάλεια των δεδομένων και τον περιορισμό της πρόσβασης μόνο στους εξουσιοδοτημένους χρήστες.
Τα αρχεία του ηλεκτρονικού φακέλου προβλέπεται να διατηρούνται για τουλάχιστον πέντε χρόνια μετά την τελεσιδικία ή το αμετάκλητο της τελευταίας απόφασης. Ορισμένα βασικά έγγραφα, όπως το εισαγωγικό δικόγραφο, οι προτάσεις, η απόφαση και το πρακτικό συζήτησης, θα διατηρούνται και μετά την πάροδο αυτής της περιόδου.
Διασύνδεση με ΑΑΔΕ, Μητρώο Πολιτών και ΓΕΜΗ
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι ότι η νέα ψηφιακή υποδομή δεν θα λειτουργεί απομονωμένα.
Προβλέπεται διασύνδεση με κρατικά πληροφοριακά συστήματα, μεταξύ άλλων με την ΑΑΔΕ, το Μητρώο Πολιτών και το ΓΕΜΗ, ώστε στοιχεία που χρειάζονται για μια δικαστική υπόθεση να μπορούν να αντλούνται ηλεκτρονικά, όπου αυτό επιτρέπεται.
Η λογική είναι να περιοριστεί η ανάγκη ο δικηγόρος ή ο πολίτης να αναζητά και να προσκομίζει επανειλημμένα στοιχεία που ήδη διαθέτει η Δημόσια Διοίκηση.
