Σε μια δύσκολη τελική προεκλογική ευθεία εισέρχεται ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, ενόψει των πρόωρων βουλευτικών εκλογών της 29ης Νοεμβρίου.
Η προσπάθειά του να συσπειρώσει τις δυνάμεις της Αριστεράς απέναντι στην άνοδο της ακροδεξιάς προσκρούει στην αυξανόμενη δυσαρέσκεια για την κυβερνητική πολιτική και οι πολιτικές μετατοπίσεις στη χώρα της Ιβηρικής δημιουργούν νέα δεδομένα που θα επιδράσουν και στους πολιτικούς συσχετισμούς στην Ευρώπη.
Παρά το γεγονός ότι ποντάρει στην οργή για τη στεγαστική κρίση και στον φόβο μιας κυβέρνησης της Δεξιάς με τη συμμετοχή του Vox, οι δημοσκοπήσεις και οι τοποθετήσεις ψηφοφόρων δείχνουν ότι ένα σημαντικό τμήμα της αριστερής εκλογικής βάσης δεν είναι πλέον διατεθειμένο να στηρίξει τους Σοσιαλιστές του Σάντσεθ.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός προκήρυξε πρόωρες εκλογές, εκτιμώντας ότι η απειλή της ακροδεξιάς και η κοινωνική δυσαρέσκεια για το κόστος στέγασης θα μπορούσαν να ενώσουν την πολυδιασπασμένη Αριστερά. Ωστόσο, η δυσαρέσκεια έχει πλέον επεκταθεί πολύ πέρα από το ζήτημα της κατοικίας, αγγίζοντας την παιδεία, την υγεία και τη συνολική λειτουργία του κράτους, σημείωνει ρεπορτάζ του Reuters.
Η στεγαστική κρίση και η κοινωνική οργή
Καθοριστικό σημείο για την κλιμάκωση των αντιδράσεων αποτέλεσε η έξωση της 87χρονης Μαριθάρμεν Αμπασκάλ τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Μαδρίτη και ο μετέπειτα θάνατός της. Η υπόθεση πυροδότησε διαδηλώσεις κατά της στεγαστικής κρίσης, οι οποίες κορυφώθηκαν την Τετάρτη με την πρώτη γενική απεργία στην Ισπανία εδώ και 14 χρόνια.
Σύμφωνα με τα συνδικάτα, περισσότεροι από τρία εκατομμύρια άνθρωποι συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις.
«Κάθε γενιά έχει τον δικό της αγώνα. Για εμάς, αυτός ο αγώνας είναι η στέγαση», δήλωσε ο Σάντσεθ στην πρώτη προεκλογική του συγκέντρωση μετά την προκήρυξη των εκλογών, επιχειρώντας με ένα τρόπο να ταχθεί με τους διαδηλωτές και να πάρει αποστάσεις από τις πολιτικές που οδήγησαν στην στεγαστική κρίση.
Ωστόσο, για πολλούς διαδηλωτές, το πρόβλημα δεν περιορίζεται πλέον στην αδυναμία εξεύρεσης προσιτής κατοικίας.
«Έχουμε πραγματικά κουραστεί από τόσα πολλά πράγματα», δήλωσε η 40χρονη δασκάλα Μαρία Τορένα Πέρεθ, συμμετέχοντας σε πορεία στη Μαδρίτη. «Χρειαζόμαστε αξιοπρεπή στέγαση, ένα ποιοτικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα και ένα αξιοπρεπές σύστημα υγείας. Τελικά, δεν επενδύουν σε όσα θα έπρεπε. Έχουμε κουραστεί από τις πολιτικές που εφαρμόζονται σε όλους τους τομείς».
Την εικόνα επιβαρύνουν επίσης δύο πολύνεκρα σιδηροδρομικά δυστυχήματα, οι καταδίκες για υποθέσεις διαφθοράς προσώπων από τον στενό κύκλο του Σάντσεθ, καθώς και η αύξηση των μεταναστευτικών ροών προς τον ισπανικό θύλακα της Θέουτα.
Η «λιγότερο κακή επιλογή» δεν πείθει πλέον
Παρά την προεκλογική κινητοποίηση, τα ποσοστά των Σοσιαλιστών παραμένουν περίπου στο 26%-29%, στα επίπεδα δηλαδή που βρίσκονταν πριν από την προκήρυξη των εκλογών.
Εάν δεν υπάρξει ανατροπή τις επόμενες δύο εβδομάδες, το πιθανότερο σενάριο είναι μια συμμαχία του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP) με το ακροδεξιό Vox, το οποίο προωθεί αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, εθνικιστικές θέσεις και αλλαγές σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής.
Ο Σάντσεθ προειδοποιεί ότι μια τέτοια κυβέρνηση θα απειλούσε κοινωνικά δικαιώματα που κατακτήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες. Έχει μάλιστα συγκρίνει το «σχέδιο οπισθοδρόμησης» της Δεξιάς με τις πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ, του Χαβιέρ Μιλέι και του πρώην προέδρου της Βραζιλίας Ζαΐχ Μπολσονάρου.
Όμως, η επίκληση του κινδύνου της ακροδεξιάς δεν αρκεί για να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των απογοητευμένων ψηφοφόρων.
Η βουλευτής Τες Σίντι, η οποία βρίσκεται αριστερότερα των Σοσιαλιστών, κατηγόρησε το κόμμα του Σάντσεθ ότι εμφανίζεται προεκλογικά ως ριζοσπαστική δύναμη, χωρίς να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των προοδευτικών ψηφοφόρων.
Η Αριστερά παραμένει διχασμένη
Η αποτυχία των διαπραγματεύσεων μεταξύ των αριστερών κομμάτων τον Οκτώβριο για τη δημιουργία ενιαίου εκλογικού μετώπου περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, μεταδίδει το διεθνές πρακτορείο ειδήσεων. Οι δυσαρεστημένοι ψηφοφόροι καλούνται πλέον να επιλέξουν ανάμεσα στην παραμονή στο πλευρό των Σοσιαλιστών, την αποχή ή την ψήφο σε μικρότερα κόμματα, η οποία ενδέχεται τελικά να διευκολύνει την επικράτηση της Δεξιάς.
Την ίδια ώρα, αρκετά κοινωνικά κινήματα αμφισβητούν ανοιχτά κατά πόσο η εκλογική διαδικασία αρκεί για να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές. «Η ψήφος δεν αρκεί», δήλωσε η Αλίσια ντελ Ρίο, εκπρόσωπος της Ένωσης Ενοικιαστών που κάλεσε στη γενική απεργία. Όπως υποστήριξε, είναι απαραίτητο να μην παραδοθεί χώρος στον φασισμό, αλλά η ψήφος αποτελεί μόνο έναν από τους τρόπους διεκδίκησης αλλαγών. «Όποιος κι αν κυβερνά, πρέπει να υπάρχει λαϊκή δύναμη που θα προωθεί την ατζέντα μας», πρόσθεσε.
«Όλα στο κόκκινο»
Ο Σάντσεθ επιχειρεί να περιορίσει τις απώλειες ζητώντας από τους αριστερούς ψηφοφόρους να στηρίξουν στρατηγικά τους Σοσιαλιστές, ιδιαίτερα στις εκλογικές περιφέρειες με λίγες έδρες, όπου το εκλογικό σύστημα δυσκολεύει τα μικρότερα κόμματα. Χρησιμοποιεί μάλιστα τη φράση «όλα στο κόκκινο», παραπέμποντας στο χρώμα των Σοσιαλιστών και στη ρουλέτα.
Με περισσότερους από ένα εκατομμύριο ψηφοφόρους να παραμένουν αναποφάσιστοι, ο πρώην εκλογικός σύμβουλός του, Ιβάν Ρεντόντο εκτιμά ότι ακόμη και μια μικρή αύξηση της στήριξης προς τους Σοσιαλιστές στις μικρότερες περιφέρειες θα μπορούσε να αλλάξει τους συσχετισμούς.
Ωστόσο, το ακροδεξιό Vox φαίνεται να προσελκύει ακόμη και απογοητευμένους αριστερούς ψηφοφόρους, αξιοποιώντας μηνύματα για την υπεράσπιση της εργασίας και της ισπανικής πολιτιστικής ταυτότητας, σύμφωνα με τον Πάκο Κάμας της εταιρείας δημοσκοπήσεων Ipsos.
Την ίδια στιγμή, το Podemos, που το 2015 είχε προσελκύσει πάνω από το ένα τέταρτο των ψηφοφόρων, βρίσκεται πλέον σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, με μόλις 1,9% σε πρόσφατες δημοσκοπήσεις.
Το κόμμα αρνήθηκε να συμμετάσχει στο νέο «Ευρύ Μέτωπο» ή να εξετάσει συμμαχία με τους κυβερνώντες. Η γενική γραμματέας του, Ιόνε Μπελαρά, ειρωνεύτηκε την έκκληση των Σοσιαλιστών για στρατηγική ψήφο, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια επιλογή θα εξυπηρετούσε όσους θέλουν να προστατεύσουν τους ιδιοκτήτες ακινήτων, να προσελκύσουν τα λεγόμενα «επενδυτικά κεφάλαια-γύπες» ή να κατευνάσουν το Ισραήλ.
«Οι Σοσιαλιστές θα σας καταπιούν αν τους δοθεί η ευκαιρία», προειδοποίησε η επικεφαλής υποψήφια του Podemos, Ειρένε Μοντέρο.
Το πολιτικό μέλλον του Πέδρο Σάντσεθ περνά από την τελική ευθεία για την διεξαγωγή των εκλογών σε δύο βδομάδες από τώρα, ίσως η πιο κρίσιμη αναμέτρηση στην πολιτική του καριέρα.
