Το λεγόμενο «chair test», ή αλλιώς τεστ καρέκλας 30 δευτερολέπτων, αρχίζει να προσελκύει έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα.
- Το τεστ καρέκλας 30 δευτερολέπτων, μια απλή και οικονομική μέθοδος αξιολόγησης της μυϊκής δύναμης, διερευνήθηκε σε 1.876 ενήλικες άνω των 65 ετών στην Ισπανία, ζητώντας τους να σηκωθούν επανειλημμένα από καρέκλα.
- Οι συμμετέχοντες με χαμηλές επιδόσεις εμφάνισαν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο σοβαρών προβλημάτων υγείας. Οι γυναίκες είχαν διπλάσιο κίνδυνο θανάτου και 3,2 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα κατάγματος ισχίου, ενώ οι άνδρες υψηλότερο κίνδυνο πτώσεων και καταγμάτων γενικά.
- Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την επικινδυνότητα των πτώσεων στην τρίτη ηλικία, οι οποίες οδηγούν σε σοβαρούς τραυματισμούς και νοσηλείες με πολλές επιπλοκές. Οι γυναίκες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο λόγω της απώλειας οστικής πυκνότητας.
- Το τεστ καρέκλας μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο πρόληψης, ανιχνεύοντας προβλήματα κινητικότητας. Προτείνεται η εκτέλεσή του με συγκεκριμένο τρόπο (καρέκλα χωρίς μπράτσα, χέρια σταυρωμένα) για την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών κινδύνων.
Ένα απλό τεστ διάρκειας μόλις 30 δευτερολέπτων ίσως μπορεί να αποκαλύψει πολύ περισσότερα για την υγεία και το μέλλον ενός ανθρώπου απ’ όσο φαντάζεται κανείς. Σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα από την Ισπανία, η δυσκολία ενός ηλικιωμένου να σηκωθεί επανειλημμένα από μια καρέκλα μέσα σε μισό λεπτό συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο πτώσεων, καταγμάτων, νοσηλειών και ακόμη και πρόωρου θανάτου μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Προσελκύει έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα
Το λεγόμενο «chair test», ή αλλιώς «τεστ καρέκλας 30 δευτερολέπτων», αρχίζει να προσελκύει έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα, καθώς θεωρείται μια απλή, φθηνή και προσβάσιμη μέθοδος αξιολόγησης της μυϊκής δύναμης και λειτουργικότητας των ηλικιωμένων, χωρίς την ανάγκη εξειδικευμένου εξοπλισμού ή ακριβών εξετάσεων.
Οι ερευνητές του Toledo Study for Healthy Aging στην Ισπανία παρακολούθησαν 1.876 ενήλικες άνω των 65 ετών, με μέση ηλικία τα 75 χρόνια. Περίπου το 56% των συμμετεχόντων ήταν γυναίκες. Στο πλαίσιο της μελέτης, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να καθίσουν και να σηκωθούν από μια καρέκλα όσες περισσότερες φορές μπορούσαν μέσα σε 30 δευτερόλεπτα, φροντίζοντας κάθε φορά να τεντώνουν πλήρως γόνατα και γοφούς.
Το τεστ μπορεί να ακούγεται απλό, όμως οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι αποτελεί έναν εξαιρετικά αποκαλυπτικό δείκτη για τη συνολική φυσική κατάσταση ενός ηλικιωμένου οργανισμού. Η ικανότητα να σηκώνεται κανείς γρήγορα από μια καρέκλα απαιτεί συνδυασμό μυϊκής δύναμης, ισορροπίας, νευρολογικού συντονισμού και αντοχής — στοιχεία που επηρεάζονται σημαντικά με την ηλικία.
Τι θεωρείται «χαμηλή επίδοση»
Το τι θεωρείται «χαμηλή επίδοση» αλλάζει ανάλογα με το φύλο και την ηλικία. Για παράδειγμα, ένας άνδρας ηλικίας 60 έως 64 ετών θεωρείται ότι πρέπει να μπορεί να ολοκληρώσει περίπου 14 επαναλήψεις μέσα σε 30 δευτερόλεπτα. Αντίθετα, για έναν άνδρα ηλικίας 90 έως 94 ετών, λιγότερες από επτά επαναλήψεις θεωρούνται ένδειξη χαμηλής μυϊκής ισχύος.
Οι επιστήμονες στη συνέχεια χώρισαν τους συμμετέχοντες σε δύο βασικές κατηγορίες: εκείνους με φυσιολογική «sit-to-stand power» και εκείνους με χαμηλή επίδοση. Για τους άνδρες, το όριο ορίστηκε στα 2,5 watts ανά κιλό σωματικού βάρους, ενώ για τις γυναίκες στα 2,01 watts ανά κιλό.
Τα αποτελέσματα αποδείχθηκαν εντυπωσιακά. Οι συμμετέχοντες με χαμηλές επιδόσεις είχαν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο σοβαρών προβλημάτων υγείας μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια.
Στις γυναίκες, τα δεδομένα ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικά. Όσες είχαν χαμηλές επιδόσεις στο τεστ εμφάνισαν περίπου διπλάσιο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με εκείνες που κινούνταν εντός φυσιολογικών ορίων. Παράλληλα, ήταν 3,2 φορές πιο πιθανό να υποστούν κάταγμα ισχίου, ενώ εμφάνιζαν και 29% αυξημένη πιθανότητα νοσηλείας.
Για τους άνδρες, τα χαμηλά σκορ συνδέθηκαν κυρίως με αυξημένο κίνδυνο πτώσεων και καταγμάτων γενικότερα. Οι άνδρες με χαμηλές επιδόσεις είχαν 73% μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν υποστεί πτώση μέσα στον προηγούμενο χρόνο και 86% αυξημένο κίνδυνο οποιουδήποτε κατάγματος.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς πόσο συχνές και επικίνδυνες είναι οι πτώσεις στην τρίτη ηλικία. Υπολογίζεται ότι περίπου 14 εκατομμύρια άνθρωποι άνω των 65 ετών πέφτουν κάθε χρόνο μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες — σχεδόν ένας στους τέσσερις ηλικιωμένους.
Από αυτές τις πτώσεις προκύπτουν περίπου 9 εκατομμύρια τραυματισμοί, 3 εκατομμύρια επισκέψεις σε τμήματα επειγόντων περιστατικών και πάνω από 1 εκατομμύριο νοσηλείες ετησίως.
Το πρόβλημα είναι ότι οι ηλικιωμένοι οργανισμοί δεν αναρρώνουν εύκολα. Με την πάροδο της ηλικίας, τα οστά γίνονται πιο εύθραυστα, οι μύες αποδυναμώνονται και η ισορροπία επιδεινώνεται. Έτσι, μια απλή πτώση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό τραυματισμό, όπως κάταγμα ισχίου ή κρανιοεγκεφαλική κάκωση.
Και πολλές φορές, η ίδια η νοσηλεία γίνεται εξίσου επικίνδυνη. Η παρατεταμένη παραμονή στο νοσοκομείο αυξάνει τον κίνδυνο πνευμονίας, σηψαιμίας, θρομβώσεων και άλλων επιπλοκών, απέναντι στις οποίες το γερασμένο ανοσοποιητικό σύστημα δυσκολεύεται να ανταποκριθεί.
Οι γυναίκες φαίνεται να διατρέχουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο λόγω της απώλειας οστικής πυκνότητας που σχετίζεται με την εμμηνόπαυση. Οι ορμονικές αλλαγές μετά τη μέση ηλικία κάνουν τα ισχία και τα οστά πιο ευάλωτα, με αποτέλεσμα τα κατάγματα να εμφανίζονται συχνότερα και να έχουν πιο σοβαρές συνέπειες.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι το τεστ καρέκλας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ευρύτερα ως εργαλείο πρόληψης και έγκαιρης ανίχνευσης προβλημάτων κινητικότητας και μυϊκής αδυναμίας. Σε αντίθεση με άλλες εξετάσεις φυσικής κατάστασης που απαιτούν ακριβά μηχανήματα ή εξειδικευμένα εργαστήρια, το συγκεκριμένο τεστ μπορεί να γίνει σχεδόν παντού.
Πώς το δοκιμάζει κάποιος μόνος του
Για να το δοκιμάσει κάποιος μόνος του, οι ερευνητές προτείνουν μια απλή καρέκλα ύψους περίπου 43 εκατοστών χωρίς μπράτσα, ένα χρονόμετρο και – ιδανικά – την παρουσία ενός δεύτερου ατόμου για λόγους ασφαλείας και σωστής καταμέτρησης.
Το άτομο πρέπει να καθίσει προς την άκρη της καρέκλας με ίσια πλάτη, τα πόδια σταθερά στο πάτωμα και τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος. Μόλις ξεκινήσει ο χρόνος, πρέπει να σηκώνεται πλήρως όρθιο και να κάθεται ξανά όσο το δυνατόν περισσότερες φορές μέσα σε 30 δευτερόλεπτα.
Οι ερευνητές προτείνουν μάλιστα και τη χρήση της δωρεάν εφαρμογής Powerfrail, η οποία υπολογίζει το σχετικό σκορ βάσει των επαναλήψεων, του ύψους και του βάρους του χρήστη.
Παρότι το τεστ δεν αποτελεί από μόνο του διάγνωση, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι μπορεί να λειτουργήσει σαν ένα πρώιμο «καμπανάκι» για προβλήματα που διαφορετικά θα περνούσαν απαρατήρητα μέχρι να συμβεί μια σοβαρή πτώση ή ένας τραυματισμός.
