Οι Ευρωπαίοι ηγέτες γνωρίζουν ότι δεν έχουν την πολυτέλεια να διακόψουν τις επαφές με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος απειλεί την Ουκρανία και προσφέρει οικονομική ανάσα στη Ρωσία, η Ευρώπη προετοιμάζεται πλέον για το ενδεχόμενο ο ένοικος του Λευκού Οίκου να ταχθεί ανοιχτά με το μέρος της Μόσχας.
Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα, ο Τραμπ χαλάρωσε τις ενεργειακές κυρώσεις ετών σε βάρος του Κρεμλίνου, πίεσε το Κίεβο να σταματήσει τους βομβαρδισμούς στα ρωσικά διυλιστήρια και αμφισβήτησε τη νομιμότητα του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υιοθετώντας την γραμμή της ρωσικής προπαγάνδας. Παράλληλα, η Ουκρανία έχασε προσωρινά την πρόσβαση στο δορυφορικό σύστημα Starlink του Έλον Μασκ, γεγονός που παρέλυσε τις δυνάμεις της στο μέτωπο.
Η αντίδραση του Ζελένσκι ήταν οργισμένη. Μιλώντας για προδοσία, επέκρινε δημόσια τον Τραμπ.
Πώς «διαβάζουν» στις Βρυξέλλες τις τελευταίες εξελίξεις
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε έντονη απογοήτευση στους Ευρωπαίους ηγέτες, όπως μεταφέρουν πηγές με γνώση των παρασκηνιακών συζητήσεων στη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες. Για πολλούς, επιβεβαιώθηκε μια πικρή αλήθεια που απέφευγαν να αντιμετωπίσουν εδώ και μήνες. Ότι το ένστικτο του Τραμπ τον οδηγεί στο να πιέζει το Κίεβο και να διευκολύνει τη Ρωσία. Αρκετοί ευρωπαίοι ηγέτες, ανάμεσά τους ο Γάλλος πρόεδρος και ο Γερμανός καγκελάριος, παραδέχθηκαν στις ιδιωτικές τους επαφές ότι αυτή η στάση δύσκολα θα αλλάξει.
Ο ίδιος ο Ζελένσκι αναμένεται να τοποθετηθεί στη σύνοδο την Παρασκευή.
«Η δυτική συμμαχία βρίσκεται σήμερα σε πιο αδύναμη θέση απ’ ό,τι πριν από λίγες ημέρες», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, προσερχόμενη στις συνομιλίες στη βελγική πρωτεύουσα. «Αν δεν στηρίξεις την Ουκρανία, βάζεις ολόκληρη την Ευρώπη, και κατά τη γνώμη μου και το ΝΑΤΟ, σε πολύ πιο επικίνδυνο μονοπάτι».
Φυσικά, δεν είναι η πρώτη φορά που οι σχέσεις Τραμπ και Ζελένσκι φτάνουν στα άκρα. Στο παρελθόν έβρισκαν πάντα τρόπο να γεφυρώνουν τις διαφορές τους. Η πρώτη τους συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο πέρυσι μετατράπηκε σε καβγά, ωθώντας τις ΗΠΑ να περιορίσουν προσωρινά την ανταλλαγή πληροφοριών. Αργότερα, η Ουάσινγκτον επιχείρησε να επιβάλει στο Κίεβο ένα ειρηνευτικό σχέδιο 28 σημείων που ευνοούσε συντριπτικά τη Ρωσία, με τον Ζελένσκι να προειδοποιεί τότε ότι η χώρα του κινδυνεύει να χάσει τον κυριότερο σύμμαχό της.
Έως το καλοκαίρι, οι Ευρωπαίοι είχαν καταφέρει να μεταπείσουν εν μέρει τον Τραμπ. Στη σύνοδο των G7 στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν κανόνισε μια σύντομη συνάντηση των δύο ανδρών, όπου ο Ζελένσκι του έδειξε φωτογραφίες από έναν καθεδρικό ναό στο Κίεβο που είχε καταστραφεί από ρωσικούς πυραύλους.
Η νέα τους σύγκρουση, όμως, ξεσπά στη χειρότερη δυνατή στιγμή.
Σοβαρές ελλείψεις και ο δύσκολος χειμώνας για την Ουκρανία
Ο χειμώνας πλησιάζει και η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη αμερικανικών πυραύλων Patriot για την αεράμυνά της. Την ίδια ώρα, οι στρατιωτικές δαπάνες της ανοίγουν τεράστια τρύπα στον προϋπολογισμό, την οποία η Ευρώπη δυσκολεύεται να καλύψει. Παράλληλα, η Ρωσία πυκνώνει τα πλήγματα σε αστικές υποδομές, προκαλώντας συνεχή προβλήματα στην ηλεκτροδότηση και την υδροδότηση.
Τον επόμενο μήνα, ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα έχει την ευκαιρία να συναντηθεί με τον Τραμπ στη Σύνοδο Ασίας-Ειρηνικού στη Κίνα, απουσία τόσο του Ζελένσκι όσο και των Ευρωπαίων.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ οδεύει προς τις ενδιάμεσες εκλογές του επόμενου μήνα, όπου το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα αναμένεται να υποστεί μεγάλες απώλειες. Έτσι, αναζητά απεγνωσμένα τρόπους να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων. Αυτή η εμμονή εξηγεί τις πιέσεις του για αγορά ρωσικού ντίζελ παρά τις κυρώσεις, καθώς και τις εκκλήσεις προς την Ουκρανία να σταματήσει τις επιθέσεις στα διυλιστήρια, παρότι οι αναλυτές επισημαίνουν ότι για τις υψηλές τιμές ευθύνεται κυρίως η ένταση των ΗΠΑ με το Ιράν.
Οι Ευρωπαίοι είναι σοκαρισμένοι αλλά κρατούν χαμηλούς τόνους για τον Τραμπ
Για την ώρα, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι συμβουλεύουν τον Ζελένσκι να χαμηλώσει τους τόνους απέναντι στον Τραμπ, καθώς δεν υπάρχει εναλλακτική λύση πέρα από τη συνεργασία με την Ουάσινγκτον. Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να προμηθεύουν το Κίεβο με όπλα και κρίσιμες στρατιωτικές πληροφορίες.
Αν αυτή η ροή πληροφοριών διακοπεί, η Ευρώπη δεν έχει έτοιμη εναλλακτική, παραδέχθηκε Ευρωπαίος αξιωματούχος.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι ηγέτες της ΕΕ απέφυγαν τις δημόσιες επιθέσεις κατά του Τραμπ κατά την άφιξή τους στις Βρυξέλλες. Πίσω από τις κλειστές πόρτες, ωστόσο, αρκετοί δεν έκρυψαν το σοκ τους για τη στάση του Αμερικανού προέδρου.
Η Ευρώπη επιμένει στη σκληρή γραμμή: διατήρηση των κυρώσεων και καμία εδαφική υποχώρηση της Ουκρανίας στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, ιδιαίτερα τώρα που οι ουκρανικές δυνάμεις ανέκτησαν εδάφη στο Ντονμπάς.
Ταυτόχρονα, η επιρροή των ΗΠΑ στο Κίεβο έχει υποχωρήσει τους τελευταίους μήνες. Μπορεί οι στρατιωτικές πληροφορίες να παραμένουν ζωτικής σημασίας, όμως τα κονδύλια για τη στήριξη της Ουκρανίας και την αγορά αμερικανικών όπλων προέρχονται πλέον κυρίως από την Ευρώπη. Επιπλέον, η Ουκρανία παραλαμβάνει επιτέλους πυρομαχικά για τα μαχητικά F-16, ώστε να αντιμετωπίσει τα ρωσικά drones.
Την ίδια στιγμή, οι ειρηνευτικές πρωτοβουλίες της Ουάσινγκτον, τις οποίες ο Τραμπ υποσχόταν να ολοκληρώσει αμέσως μόλις αναλάβει τα καθήκοντά τ, παραμένουν βάλτωμενες. Οι τελευταίες συναντήσεις στη Φλόριντα το Σαββατοκύριακο, τις οποίες η ουκρανική αντιπροσωπεία διέκοψε μετά τη συμφωνία Τραμπ για το ρωσικό ντίζελ, ανακύκλωσαν απλώς τις ίδιες ιδέες που είχαν συντάξει πριν από μήνες οι απεσταλμένοι του Αμερικανού προέδρου, Στίβεν Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Σε κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση τη Δευτέρα, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ συμφώνησαν ότι η ευρωπαϊκή πολιτική για την Ουκρανία πρέπει να μείνει σταθερή, ανεξάρτητα από τα καπρίτσια της Ουάσινγκτον. Αποφάσισαν να συνεργάζονται με τις ΗΠΑ όπου είναι εφικτό, και να συνεχίζουν μόνοι τους τη στήριξη στο Κίεβο όπου δεν είναι.
«Έχουμε θεμελιωδώς διαφορετική οπτική για αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε στις Βρυξέλλες η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας. «Η δική μας θέση είναι ότι πρέπει να πιέσουμε τον επιτιθέμενο να σταματήσει τον πόλεμο, όχι το θύμα να παραδοθεί. Η άσκηση πίεσης στην Ουκρανία είναι λάθος τακτική».
Με πληροφορίες από Bloomberg
