Οι χώρες της ΕΕ συζητούν νέους συλλογικούς τρόπους αντιμετώπισης των ρωσικών πράξεων επιθετικότητας που δεν φτάνουν στο επίπεδο ένοπλης επίθεσης, καθώς ορισμένοι φοβούνται ότι οι υπάρχοντες μηχανισμοί δεν καταφέρνουν να αποτρέψουν τον λεγόμενο «υβριδικό πόλεμο» της Μόσχας.
Οι χώρες είναι διχασμένες ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης των συνεχιζόμενων πράξεων σαμποτάζ, εμπρησμού και αποσταθεροποίησης από το Κρεμλίνο, αλλά ένας αυξανόμενος αριθμός αναζητά συλλογικές διαδικασίες για την τιμωρία της Ρωσίας για επιθέσεις που δεν πληρούν τα κριτήρια του ΝΑΤΟ για την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας του Άρθρου 5.
«Αν αντιμετωπίζουμε υβριδικό πόλεμο, πρέπει να διαθέτουμε υβριδική άμυνα», δήλωσε ο Άντριους Κουμπίλιους, επίτροπος Άμυνας της ΕΕ. «Αυτό είναι απολύτως σαφές… Θα εξετάσουμε πώς να καθορίσουμε τα μέσα που πρέπει να είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε».
Οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ θα συγκεντρωθούν στις Βρυξέλλες τη Δευτέρα για να συζητήσουν μια πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός νέου Πρωτοκόλλου Έκτακτης Ασφάλειας, το οποίο θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί όταν χώρες πλήττονται από τέτοιου είδους επιθέσεις, με σκοπό τον συντονισμό αποτελεσματικών αντιδράσεων.
Αυτό θα μοιάζει με τις συζητήσεις που ενεργοποιούνται βάσει του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, εάν ένας σύμμαχος αισθανθεί ότι «απειλείται η ασφάλειά του».
Ο «υβριδικός» πόλεμος της Ρωσίας
Πολλοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες δήλωσαν στους Financial Times (FT) ότι επικρατούσε ευρεία σύγχυση σχετικά με το τι θα επέφερε το νέο πρωτόκολλο, καθώς και επιφυλακτικότητα απέναντι σε οποιονδήποτε μηχανισμό που θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τις διαδικασίες του ΝΑΤΟ και ενδεχομένως να δυσχεράνει την αντίδραση, δημιουργώντας αλληλεπικαλυπτόμενες διαδρομές λήψης αποφάσεων.
«Δεν είμαι σίγουρος ότι υπάρχει κάποιος που πιστεύει ότι ο τρόπος να αντισταθούμε στους Ρώσους είναι να διοργανώνουμε περισσότερες συναντήσεις», δήλωσε ένας διπλωμάτης.
Ωστόσο, η πλειοψηφία των χωρών υποστηρίζει την επανεξέταση της υφιστάμενης προσέγγισης για τον συντονισμό μιας συλλογικής αντίδρασης στην επίμονη εκστρατεία αποσταθεροποιητικών δραστηριοτήτων της Ρωσίας φέτος.
Οι χώρες έχουν κατηγορήσει τη Μόσχα για επιθέσεις, μεταξύ των οποίων κυβερνοεπιθέσεις, την απόπειρα ένοπλης επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, την ανατίναξη σιδηροδρομικής γραμμής στην Πολωνία και εμπρηστικές επιθέσεις σε αποθήκες και εργοστάσια. Τέτοια περιστατικά έχουν προκαλέσει οργή, αλλά δεν έχει ακολουθήσει καμία σαφής συλλογική αντίδραση.
«Πολύ απλά, αν αντιμετωπίζουμε σοβαρές υβριδικές απειλές ή ενέργειες, η απάντησή μας πρέπει να είναι εξίσου σοβαρή», δήλωσε ο Κουμπίλιους στους FT. «Δεν εννοώ [απαραίτητα] παρόμοια, αλλά ο πόνος πρέπει να είναι στο ίδιο επίπεδο».
«Η Ρωσία πρέπει να γνωρίζει ότι θα υπάρξουν απαντήσεις, και αυτές μπορεί να είναι οδυνηρές», πρόσθεσε.
Σε απάντηση σε πράξεις σαμποτάζ και άλλες επιθέσεις που χαρακτηρίζονται γενικά ως «υβριδικές», το ΝΑΤΟ έχει ξεκινήσει στρατιωτικές αποστολές περιπολίας, όπως η «Baltic Sentry» — η οποία ακολούθησε την κοπή υποβρύχιων καλωδίων το 2023 και το 2024 — και η «Eastern Sentry», που ξεκίνησε μετά από εισβολή drone στην Πολωνία πέρυσι. Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επίσης καταδιώξει υπόπτους σε υποθέσεις σαμποτάζ μέσω κοινών αποστολών επιβολής του νόμου και πληροφοριών.
Η κλιμακούμενη εκστρατεία της Μόσχας εναντίον μελών του ΝΑΤΟ, καθώς και η χρήση βομβών, πυρκαγιών και άλλων δυνητικά θανατηφόρων μεθόδων επίθεσης, έχει ωθήσει ορισμένους αξιωματούχους να προτείνουν στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να σταματήσουν να αναφέρονται σε τέτοιου είδους επιθέσεις ως «υβριδικές».
Η υπηρεσία πληροφοριών της Δανίας προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξαπολύσει μια περιορισμένη στρατιωτική επίθεση εναντίον μιας χώρας του ΝΑΤΟ τους επόμενους μήνες.
«Αυξάνεται το επίπεδο απειλής»
Στην παρουσίαση του νέου «πρωτοκόλλου» νωρίτερα αυτό το μήνα, η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε ότι η εκστρατεία της Ρωσίας με «κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές, εμπρησμούς και εισβολές με drones [εντείνεται] καθημερινά. Επομένως, καθώς αυξάνεται το επίπεδο απειλής, πρέπει να αυξάνεται και η ετοιμότητα της Ευρώπης».
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι «οι θεωρίες μας, τα θεσμικά μας όργανα και η διαδικασία λήψης αποφάσεων δεν έχουν συμβαδίσει με τη νέα πραγματικότητα … πρέπει να εξετάσουμε αν εξακολουθούν να είναι κατάλληλα για τον σκοπό τους».
Πρότεινε ένα νέο ευρωπαϊκό «εγχειρίδιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών» ώστε η ήπειρος να ανταποκρίνεται συλλογικά σε περιστατικά «που δεν φτάνουν στο επίπεδο της ένοπλης επιθετικότητας, αλλά απειλούν σαφώς την εθνική μας ασφάλεια. Με άλλα λόγια, έναν μηχανισμό που θα συμπληρώνει το «Άρθρο 4» του ΝΑΤΟ».
Οι υπουργοί Άμυνας έχουν κληθεί να συζητήσουν τις προτάσεις τη Δευτέρα, ανέφεραν δύο άτομα που ενημερώθηκαν για τις προετοιμασίες.
Ένας αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε: «Η ΕΕ είναι η πλέον κατάλληλη για να σχολιάσει τις συζητήσεις της ΕΕ. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ έχει καταστήσει σαφές ότι η ισχυρή εταιρική σχέση μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πιο σημαντική από ποτέ, και έχει χαιρετίσει το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αναλαμβάνουν δράση για την κοινή μας ασφάλεια».
«Το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο για αυτό. Σχεδιάζουμε να προετοιμαστούμε για αυτό. Διαθέτουμε όλες τις επιλογές αντίδρασης», δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, αναφερόμενος στον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας.
«Το μόνο πρόβλημα είναι ότι δεν είναι πάντα δημόσιες, οπότε δεν μπορούμε πάντα να μιλάμε γι’ αυτές. Δεν είναι πάντα συμμετρικές. Δεν είναι πάντα ανταπόδοση, αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι οι Ρώσοι το γνωρίζουν».
Με πληροφορίες από Financial Times
