Gino Strada
Sesto San Giovanni, 21 April 1948 – Honfleur, 13 August 2021
Ο Gino Strada ήταν χειρουργός, ιδρυτής, εκτελεστικός διευθυντής και ψυχή της ΜΚΟ Emergency
‘Εμπρακτος διεθνισμός [3]
Francesco Battistini
Την Παρασκευή 13 Αυγούστου 2021 έφυγε από τη ζωή ο Gino Strada. Ήταν 73 ετών. Γιατρός, φιλάνθρωπος και ακτιβιστής, το 1994, μαζί με τη σύζυγό του Teresa Sarti, ο Strada ίδρυσε την ανθρωπιστική ΜΚΟ Emergency. Με εκείνη την αφορμή, ο Francesco Battistini είχε πάρει μια συνέντευξη για την εφημερίδα Corriere della Sera, την οποία η ίδια η Corriere θέλησε να δημοσιεύσει ξανά αυτές τις μέρες. Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη…
[italiaore24.it]
Η Emergency κλείνει τα 25 της χρόνια. Τι δώρο κάνει στον εαυτό της;
Ένα νοσοκομείο στην Ουγκάντα, σχεδιασμένο δωρεάν από τον Renzo Piano. Χτισμένο με χώμα από τις εκσκαφές. Μετά θα πάμε να φτιάξουμε ένα στην Υεμένη.
Άλλο ένα όμορφο, περίπλοκο μέρος…
Το χειρότερο είναι η Σομαλία. Προσπαθούσα για δέκα χρόνια: με τους Σεμπάμπ δεν μιλάς. Το ίδιο και στην Τσετσενία, δεν γίνεται τίποτα. Σηκώνουν τοίχο. Κάποια στιγμή, πρέπει να συμβιβαστείς.
Μα πώς καταφέρνει ο Gino Strada να μπαίνει σε αυτά τα μέρη;
Δεν έχω συνταγές. Στο Σουδάν, μας ζήτησε η ίδια η κυβέρνηση να παρέμβουμε. Στο Ιράκ, ξεκινήσαμε στην τύχη με τρία αυτοκίνητα από το Μιλάνο. Πριν φύγουμε μιλάμε με όλες τις πλευρές: κοιτάξτε, δεν έχουμε καμία σχέση με τον πόλεμό σας… Δεν είχαμε ποτέ κανέναν νεκρό, χτύπα ξύλο. Αλλά η διαχείριση της ασφάλειας πρέπει να είναι ακριβής.
Πώς ήταν η πρώτη συνάντηση, το 1994;
Στο σπίτι μου στο Μιλάνο, μέχρι αργά το βράδυ. Ο Carlo Garbagnati, καμιά εικοσαριά φίλοι, όχι πολλοί γιατροί (ήταν σκεπτικοί). Και η λατρεμένη μου Teresa, που θα γινόταν αναντικατάστατη. Κάναμε ένα δείπνο στο Tempio d’Oro, στη viale Monza. Μαζέψαμε 12 εκατομμύρια λιρέτες, αλλά θέλαμε να ξεκινήσουμε από τη γενοκτονία στη Ρουάντα και δεν έφταναν. Χρειάζονταν 250. Εγώ είπα: λοιπόν, παιδιά, ας υπογράψει ο καθένας μας συναλλαγματικές 10 εκατομμυρίων… Ευτυχώς με κάλεσε ο Costanzo και, πουφ, η τηλεόραση είναι αυτό το πράγμα: μέσα σε δύο μήνες ήρθαν 850 εκατομμύρια. Άνθρωποι που μου χτυπούσαν το κουδούνι του σπιτιού, θυμάμαι έναν φάκελο που είχε μέσα δύο χιλιάδες λιρέτες πιασμένες με συνδετήρα.
Είναι αλήθεια ότι τσακωθήκατε με τον Ερυθρό Σταυρό;
Ο ιταλικός δεν υπάρχει. Αλλά για τον Ερυθρό Σταυρό της Γενεύης έχω μεγάλο σεβασμό. Είχα γυρίσει τον κόσμο για λογαριασμό τους, από την Αιθιοπία μέχρι το Περού. Μόνο που κάποια στιγμή είχαν αποστασιοποιηθεί από τη χειρουργική πολέμου. Η οποία είναι δύσκολη, κοστοβόρα, επικίνδυνη.
Και το όνομα;
Εγώ το επέλεξα. Ήταν το επίθετο στην αρχή του Emergency-Life Support for Civilian War Victims. Παρά πολύ μεγάλο: το επίθετο έγινε ουσιαστικό.
Εβδομήντα εννέα έργα σε επτά χώρες, 120 εργαζόμενοι, 9 εκατομμύρια άνθρωποι που έλαβαν περίθαλψη. Κι αυτή η νέα έδρα κοντά στον Sant’Eustorgio…
Είναι η παλαιότερη εκκλησία του Μιλάνου, ξέρετε ότι δεν έχω βρει ακόμα τον χρόνο να την επισκεφτώ; Κανείς δεν φανταζόταν τέτοιες διαστάσεις. Χρόνια πολλά, κοπιαστικά. Μεγαλώσαμε με την αλληλεγγύη του κόσμου. Ακόμα και τώρα που οι ΜΚΟ ποινικοποιούνται. Εκείνος ο εισαγγελέας της Κατάνιας, ο Zuccaro, το προσπάθησε και δεν βγήκε τίποτα. Πότε θα παραδεχτεί ότι όλο αυτό ήταν ένα ψέμα;
Ήθελαν τον φόρο στην καλοσύνη για να πλήξουν όσους πλουτίζουν…
Και εμείς είχαμε ένα πλοίο για να σώζουμε τους μετανάστες, αλλά κόστιζε πάρα πολύ: 150 χιλιάδες ευρώ τον μήνα. Είναι πιθανό ορισμένοι μηχανισμοί να αφήνουν περιθώρια για παράνομες συμπεριφορές. Αλλά δεν αλλάζεις τη φορολογία των ΜΚΟ μόνο επειδή τρεις από αυτές δεν είναι καθαρές: κάνε έρευνα για αυτές τις τρεις!.
Νιώθετε ζημιωμένοι;
Προκάλεσαν δυσπιστία στον κόσμο. Από το 2011 διπλασιάσαμε τον προϋπολογισμό μας, αλλά τα έργα είναι πολλά. Ένα νοσοκομείο είναι ένα διαρκές χρέος, κάθε χρόνο οι εισαγωγές αυξάνονται κατά 30%. Στο Αφγανιστάν, το σύστημα υγείας είμαστε εμείς.
Μια περίπτωση που δεν ξεχνάτε;
Ένα μικρό αγόρι, ο Σοράν, που χειρουργήθηκε στο Ιράκ. Είχε χάσει το πόδι του από ακρωτηριασμό λόγω νάρκης. Πριν από λίγα χρόνια ήρθε να με δει. Είναι δικηγόρος.
Η πιο δύσκολη μέρα;
Όταν απήγαγαν τους δικούς μας ανθρώπους στο Αφγανιστάν και στο Σουδάν. Ρίσκαρα και στην υπόθεση Mastrogiacomo [ιταλός δημοσιογράφος της la Repubblica που απήχθη το 2007 από τους Ταλιμπάν -σ.σ.]. Αναρωτιόμουν: έχει νόημα να μεσολαβήσω; Ναι, γιατί υπήρχε ένας άνθρωπος που ρίσκαρε περισσότερα από μένα.
Έχετε δουλέψει με τον Christiaan Barnard…
Κομψότατος, με τη Mercedes του, αλλά πλέον χειρουργούσε λίγο λόγω της οστεοαρθρίτιδας στα χέρια. Τα πρότυπά μου ήταν ο Staudacher και ο Parenzan.
Και τη χειρουργική πολέμου ποιος σας τη δίδαξε;
Ήταν μια δραστηριότητα για λίγους. Την έκανε ο Ερυθρός Σταυρός. Και οι στρατιωτικοί, οι οποίοι όμως ήταν πραγματικά ένας άλλος κόσμος. Το ’91, στον Πόλεμο του Κόλπου, οι στρατιωτικοί ζήτησαν από τη Γενεύη να πάει στο Μπαχρέιν. Είχαν στήσει ένα νοσοκομείο 5 χιλιάδων κλινών. Άδειο. Στείλαμε 101 Άγγλους χειρουργούς. Αλλά έκαναν μόνο μία επέμβαση: σε ένα μικρό δαχτυλάκι.
Ο ανθρωπιστικός κόσμος παρουσιάζει καμιά φορά καθαρή αντιπαλότητα. Στη Σιέρα Λεόνε, οι Ολλανδοί και οι Γάλλοι γιατροί των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (MSF) δεν μιλούσαν καν μεταξύ τους…
Υπάρχει επίσης πολύς ερασιτεχνισμός, που ευνοείται από τους μεγάλους δωρητές. Στο Κουρδιστάν, είδα ένα κτίριο για το αεροπορικό ταχυδρομείο πληρωμένο από την ΕΕ. Τα αεροπλανάκια ζωγραφισμένα κάτω από την επιγραφή Air Mail. Άχρηστο, κόστισε μια περιουσία. Το χρησιμοποιούσαν σαν ξενοδοχείο.
Λιβύη, Παλαιστίνη… Γιατί τις αποφεύγετε;
Οι Λίβυοι είναι σκληροί, κλείσαμε επειδή δεν έρχονταν τραυματίες πολέμου, μόνο ντόπιοι εγκληματίες. Και μας πετούσαν πέτρες. Με τους Παλαιστίνιους το προσπάθησα, ένα νοσοκομείο στη Ραμάλα. Πήγα στον υπουργό. Μου είπε: “Μα εσείς έχετε 5 εκατομμύρια για να ξοδέψετε; Ξέρετε, ένα κρεβάτι αξίζει 100 χιλιάδες δολάρια“. Εις το επανιδείν… Πάντα πίστευα ότι ένα μέρος της βοήθειας προς την Παλαιστίνη καταλήγει αλλού.
Χώρες που τις έχετε στην καρδιά σας;
Το Αφγανιστάν. Και το Σουδάν: κανείς δεν πίστευε ότι θα μπορούσε να γίνει καρδιοχειρουργική σε ένα κράτος-παρία. Υπήρχε ένα αριστερό περιοδικό, το Aprile, με έναν ξερόλα της Αναπτυξιακής Συνεργασίας που μου εξηγούσε τι είχαν πραγματικά ανάγκη στο Σουδάν… Γιατί; Οι Αφρικανοί δεν έχουν ανάγκη να χειρουργηθούν στην καρδιά; Η υγεία δεν είναι δικαίωμα μόνο των Ευρωπαίων. Εδώ έχεις αξονική και μαγνητική τομογραφία, κι εκεί δύο ασπιρίνες και φύγατε; Η ισότητα πρέπει να βρίσκεται στο περιεχόμενο, όχι μόνο στις ιδέες.
Συνεργάζεστε με τον δικτάτορα Μπασίρ…
Αν ένα καθεστώς είναι καταπιεστικό, ο κόσμος υποφέρει. Και εμείς πηγαίνουμε εκεί. Αυτούς που εμείς αποκαλούμε δικτάτορες, στην Αφρική είναι πρόεδροι. Και εκείνοι πώς θα έπρεπε να αποκαλούν τους δικούς μας “προέδρους”, τον Όρμπαν ή τον Ερντογάν;
Πότε τα χρήματα έχουν μυρωδιά;
Όταν προέρχονται από το έγκλημα. Και όταν αυτός που κάνει τη δωρεά, απαιτεί να αποφασίσει ποιον πρέπει να χειρουργήσεις και ποιον όχι.
Οι φιλίες μιας ζωής;
Ο Ντε Αντρέ, ο Έκο, ο Τσόμσκι. Τώρα, ο Ρέντσο Πιάνο. Όταν πέθανε η Τερέζα, μου έγραψε ένα υπέροχο γράμμα. Του τηλεφώνησα στο Παρίσι για να τον ευχαριστήσω. Μιλούσαμε στο τηλέφωνο για τέσσερα χρόνια χωρίς να έχουμε ιδωθεί. Κολλητοί φίλοι, αλλά δεν ήξερα καν το πρόσωπό του.
Ο Θεός;
Δεν νιώθω καμία ανάγκη για αυτόν. Πιστεύω ότι το νόημα των πραγμάτων βρίσκεται μέσα στα ίδια τα πράγματα, όχι έξω ή πάνω από αυτά. Αυτό δεν με εμπόδισε να έχω φιλικές σχέσεις με τον don Gallo, τον Alex Zanotelli, τον don Ciotti, πέρα από κάποιες βλαστήμιες που μου ξέφευγαν πού και πού. Θα ήθελα να συναντήσω τον Πάπα Φραγκίσκο, να μιλήσουμε για την κατάργηση του πολέμου. Κάποτε ήταν θέμα συζήτησης, σήμερα έχει ξεχαστεί.
Λένε ότι είστε ένας ουτοπιστής ειρηνιστής…
Ουτοπιστής, εντάξει: πριν από αιώνες, ήταν ουτοπία η κατάργηση της δουλείας. Ειρηνιστής, όχι: είναι και οι βουλευτές ειρηνιστές που μετά ψηφίζουν υπέρ των πολέμων.
Ο Sergio Romano έγραψε: η Emergency κάνει καλά πράγματα, αλλά δεν είναι ουδέτερη.
Κανείς δεν μπορεί να είναι ουδέτερος. Δεν μπορείς να είσαι ουδέτερος πάνω σε ένα τρένο που τρέχει. Πώς να είσαι στο Ιράκ; Ωστόσο δεν είμαστε ούτε αριστεροί: επιλέγουμε τη ζωή, τη δικαιοσύνη, την ισότητα.
Είχατε συμπάθειες για τον Ινγκρόια, για τον Τσίπρα…
Αυτά είναι πράγματα που σου προσάπτουν. Βέβαια, θεωρώ τον Πρόντι έναν λογικό άνθρωπο, παρόλο που είχαμε διαφωνίες για το Αφγανιστάν (πιστεύω ότι σήμερα θα τα βρίσκαμε περισσότερο). Και θεωρώ τον Σαλβίνι ρατσιστή. Εξάλλου, είμαι από το Sesto San Giovanni και χθες υπέγραψα ένα ψήφισμα επειδή ανοίγει η Casa Pound. Αυτή η ηλίθια ιδέα μιας βίαιης και κακεντρεχούς κοινωνίας, που σε σπρώχνει να βρεις όποιον είναι σε χειρότερη μοίρα από εσένα και να τον κατηγορήσεις για τα βάσανά σου. Κανένας τους όμως δεν κατηγορεί ποτέ αυτούς που βρίσκονται πιο ψηλά, ε;
Στην Ιταλία, τρέχετε 13 έργα.
Μια άγνωστη Ιταλία. Castel Volturno, Polistena, αυτά τα “υπέροχα” μέρη. Φτώχεια, εξαθλίωση, σκλαβιά, καταστάσεις που δεν έχω δει ούτε καν στο Σουδάν. Όταν ανοίξαμε στη Marghera, νομίζαμε ότι βρισκόμασταν στον πλούσιο Βορειοανατολικό τομέα και ότι θα είχαμε μόνο ξένους. Αντίθετα, ο πρώτος ασθενής ήταν ένας από το Mestre, ένας όμορφος άνδρας. Είχε υπάρξει Ιταλός πρωταθλητής στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αλλά μετά είχε χάσει τη δουλειά του και τα δόντια του, τρεφόταν άσχημα. Και δεν μπορούσε να πληρώσει για μια τεχνητή οδοντοστοιχία.
Αν τα μέλη των Πέντε Αστέρων σάς είχαν προτείνει για Πρόεδρο της Δημοκρατίας, όπως ήθελαν, θα γινόσασταν ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων. Τι θα είχατε κάνει;
Αποχώρηση από τις αποστολές στο εξωτερικό. Αποσυναρμολόγηση των ξένων οπλοστασίων στην Ιταλία. Μείωση των εξοπλισμών. Αλλά αυτό ήταν ένα αστείο, δεν το σκέφτηκα ούτε μια στιγμή.
Σας πρότειναν για το Νόμπελ Ειρήνης…
Αυτό συμβαίνει κάθε χρόνο. Υπάρχουν κανόνες, ο υποψήφιος δεν μαθαίνει ποτέ ποιος τον προτείνει. Να το αποδεχτώ; Μα, το έχουν απαξιώσει τόσο πολύ: ο Ομπάμα το πήρε για μια απλή ομιλία, ο Κίσινγκερ με όλα τα πραξικοπήματα που οργάνωσε, η ΕΕ που σηκώνει τείχη και στα Βαλκάνια έκανε έναν από τους πιο αιματηρούς πολέμους του αιώνα.
Η κόρη σας η Cecilia θα επιστρέψει στην Emergency;
Δεν ξέρω. Δεν συζητάμε πλέον για τα γεγονότα που την ώθησαν να φύγει. Αλλά έχουμε ακόμα καλή σχέση [η Cecilia απομακρύνθηκε από τη θέση της προέδρου της Emergency τον Ιούλιο του 2017 και εγκατέλειψε την οργάνωση, διαφωνώντας με την περιορισμένη στήριξη στις διασώσεις μεταναστών στη Μεσόγειο – σ.σ.].
Τι πατέρας ήσασταν; Η Cecilia διηγήθηκε κάποτε ότι όταν πήγαινε στο νηπιαγωγείο τής στέλνατε καρτ ποστάλ από όλο τον κόσμο, στην εφηβεία τής απαγορεύατε την ντίσκο, ως ενήλικη έμαθε την ειρωνεία σας…
Η ειρωνεία και η ντίσκο, είναι αλήθεια. Αλλά δεν της έστελνα μόνο καρτ ποστάλ από τον κόσμο. Σκαρφιζόμασταν παιχνίδια, αναγνώσεις. Στο νηπιαγωγείο πήγαινα ακόμα και για να κάνω τον κλόουν.
Νιώθετε κουρασμένος;
Δυστυχώς είμαι 70 ετών και υποφέρω από μια ανίατη ασθένεια, τα γηρατειά. Δεν ξέρω πώς τα καταφέρνει ο Ρέντσο Πιάνο, 12 ώρες στο αεροπλάνο και αμέσως άλλες οκτώ στο εργοτάξιο. Ίσως η ζωή του χειρουργού είναι πολύ φθοροποιός και έχει δίκιο ο Γούντι Άλεν: δεν μετράει η ηλικία, μετράνε τα χιλιόμετρα. Σε ορισμένα μέρη άφησα την υγεία μου. Η χρονιά στη Σιέρα Λεόνε ήταν καταστροφική, επειδή ο ιός έμπολα δεν διαφέρει από τον πόλεμο: τον εχθρό δεν τον βλέπεις, αλλά κάθε σου βήμα θα μπορούσε να είναι το τελευταίο.
Έδωσαν το όνομά σας σε έναν αστεροειδή, τον 248908 Gino Strada…
Μια φορά έκανα τους υπολογισμούς για την επιφάνεια: θα μπορούσε να βγει ένα δυάρι. Ένα καλό καταφύγιο για το Σαββατοκύριακο. Αλλά βρίσκεται οκτώ εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, είναι κομμάτι μακριά: έχω ακόμα πάρα πολλά να κάνω, εδώ.
Δείτε ακόμα στο Αλμανάκ:
‘Εμπρακτος διεθνισμός [2] – Οι “4 της Άγκυρας”
‘Εμπρακτος διεθνισμός [1] – Elaine Mokhtefi, μια Αμερικανίδα στο Αλγέρι
“Φίλοι, όπως θα είδατε, ο μπαμπάς μου δεν υπάρχει πια. Δεν μπορώ να απαντήσω στα πολλά μηνύματά σας που βλέπω να φτάνουν, γιατί είμαι στη μέση της θάλασσας και μόλις κάναμε μια διάσωση. Δεν ήμουν μαζί του, αλλά από όλα τα μέρη που θα μπορούσα να βρίσκομαι… λοιπόν, ήμουν εδώ με τη ResQ – People saving people για να σώζω ζωές. Είναι αυτό που μου έμαθαν ο πατέρας μου και η μητέρα μου. Σας αγκαλιάζω όλους σφιχτά, είμαι κοντά σας και θα τα πούμε όταν μπορέσουμε”.
Cecilia Strada
Η κατάσταση στη Γάζα είναι καταστροφική.
Η ομάδα μας στη Γάζα συνεχίζει να ανταποκρίνεται στις τεράστιες υγειονομικές ανάγκες, μέσω της Κλινικής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην αλ-Καράρα και των δραστηριοτήτων υποστήριξης στα Εξωτερικά Ιατρεία στην αλ-Μαουάσι.
Και στις δύο κλινικές, βλέπουμε εκατοντάδες ασθενείς κάθε μέρα.
[Emergency]
