Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb έδωσε στη δημοσιότητα μία από τις μεγαλύτερες πανοραμικές εικόνες που έχει καταγράψει μέχρι σήμερα, προσφέροντας μια εξαιρετικά λεπτομερή ματιά στο IC 348, μια περιοχή όπου γεννιούνται νέα άστρα.
Το IC 348 είναι ένα από τα κοντινότερα στη Γη αστρικά «μαιευτήρια». Στη νέα εικόνα, που έχει ληφθεί στο κοντινό υπέρυθρο, διακρίνονται νεαρά άστρα ανάμεσα σε τεράστια νέφη αερίων και σκόνης, ενώ σε ορισμένα σημεία η διαδικασία σχηματισμού νέων άστρων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση άστρων εμφανίζεται κοντά στο κέντρο της εικόνας. Τα φωτεινότερα από αυτά περιβάλλονται από τις χαρακτηριστικές ακτίνες που δημιουργεί το οπτικό σύστημα του James Webb.
Στο επάνω δεξί τμήμα της πανοραμικής εικόνας, πρωτοαστέρες που δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τον σχηματισμό τους εκτοξεύουν υλικό στο διάστημα, δημιουργώντας εντυπωσιακούς φωτεινούς πίδακες.
Η αναζήτηση των μικρότερων καφέ νάνων
Το IC 348 ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους αστρονόμους επειδή εκεί μπορούν να μελετήσουν ορισμένα από τα μικρότερα σώματα που γεννιούνται με τρόπο παρόμοιο με τα άστρα. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι καφέ νάνοι, αντικείμενα που καταλαμβάνουν μια ενδιάμεση θέση ανάμεσα στους αέριους γίγαντες, όπως ο Δίας, και στα άστρα.
Σχηματίζονται όταν νέφη αερίων και σκόνης καταρρέουν κάτω από τη δική τους βαρύτητα. Σε αντίθεση όμως με τα άστρα, οι πυρήνες τους δεν θερμαίνονται αρκετά ώστε να ξεκινήσει η σύντηξη υδρογόνου σε ήλιο. Γι’ αυτό και συχνά περιγράφονται ως «αποτυχημένα άστρα».
Το 2024, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν την κάμερα NIRCam του James Webb για να εξετάσουν μέρος του IC 348 και εντόπισαν 39 πιθανούς καφέ νάνους.
Έναν χρόνο αργότερα, το όργανο NIRSpec ανέλυσε το φως 15 από αυτούς. Οι αστρονόμοι επιβεβαίωσαν ότι εννέα ήταν άγνωστα μέχρι τότε υποαστρικά μέλη του σμήνους.
Τα πιο αμυδρά από αυτά εκτιμάται ότι έχουν μάζα περίπου δύο φορές μεγαλύτερη από του Δία, γεγονός που τα καθιστά τους μικρότερης μάζας καφέ νάνους που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα.
Το πόσο μικρή μπορεί να είναι η μάζα ενός καφέ νάνου παραμένει ένα από τα ανοιχτά ερωτήματα της αστροφυσικής. Οι παρατηρήσεις του James Webb μπορούν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να προσδιορίσουν μέχρι ποιο σημείο μπορεί να φτάσει αυτή η διαδικασία σχηματισμού.
Πίδακες που εκτείνονται για τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα
Η ίδια πανοραμική εικόνα καταγράφει και μια άλλη φάση της γέννησης των άστρων.
Στο επάνω δεξί τμήμα της, πρωτοαστέρες κρυμμένοι μέσα στη σκόνη εκτοξεύουν πίδακες ύλης που συγκρούονται με το αέριο και τη σκόνη γύρω τους. Από αυτές τις συγκρούσεις δημιουργούνται φωτεινές δομές γνωστές ως αντικείμενα Herbig-Haro.
Οι πίδακες αυτοί μπορούν να εκτείνονται σε αποστάσεις τρισεκατομμυρίων χιλιομέτρων, αν και μέσα στην τεράστια πανοραμική εικόνα του James Webb καταλαμβάνουν μόλις ένα μικρό τμήμα.
