Την αναγνώριση για το που ακριβώς βρίσκεται το τρένο ενός επιβάτη, πότε θα φτάσει στον προορισμό του, καθώς και τη δυνατότητα έγκαιρης προειδοποίησης εάν δύο αμαξοστοιχίες κινηθούν σε επικίνδυνη πορεία θα είναι μερικές από τις δυνατότητες της πλατφόρμας railway.gov.gr, για τον ελληνικό σιδηρόδρομο.
Το σύστημα που παρουσιάστηκε στις 10 Νοεμβρίου, λειτουργεί ήδη από το Φεβρουάριο και προσθέτει δυνατότητες ελέγχου στην καθημερινή λειτουργία του σιδηροδρόμου.
Ο εξοπλισμός έχει εγκατασταθεί σε 134 μηχανές και επιτρέπει τον εντοπισμό τους με ακρίβεια έως και πέντε εκατοστά, ενώ η κυκλοφορία παρακολουθείται επί 24ώρου βάσεως.
Η πλατφόρμα railway.gov.gr είναι διαθέσιμη για τους πολίτες από τον περασμένο Φεβρουάριο και θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα συστήματα σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης.
Πώς εντοπίζεται ο κίνδυνος σύγκρουσης
Εάν δυο τρένα κινούνται σε πορεία που δημιουργεί κίνδυνο σύγκρουσης, στο Κέντρο Λειτουργίας του railway.gov.gr εμφανίζεται ειδοποίηση. Ο χειριστής συντονίζει την επικοινωνία με τους μηχανοδηγούς, οι οποίοι επιβεβαιώνουν την εντολή να σταματήσουν. Η ειδοποίηση, η επικοινωνία και η αντίδραση καταγράφονται, μαζί με τον χρόνο αντίδρασης και τον υπεύθυνο κάθε ενέργειας.
Το σενάριο παρουσίασε στις 10 Νοεμβρίου, στο παλιό αμαξοστάσιο του Πειραιά, ο τέως αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, για να εξηγήσει τη λειτουργία του railway.gov.gr. Ζητούμενο του συστήματος είναι να εντοπίζεται μία επικίνδυνη κατάσταση και οι αρμόδιοι να έχουν εγκαίρως την πληροφορία που χρειάζονται για να παρέμβουν. Η ειδοποίηση φτάνει στο Κέντρο αυτόματα, χωρίς να χρειάζεται ανθρώπινη ενέργεια.
«Δεν είναι μια εξαγγελία», σημείωσε ο κ. Κυρανάκης, το σύστημα λειτουργεί για περισσότερο από έναν χρόνο και είναι διαθέσιμο στους πολίτες από τον περασμένο Φεβρουάριο.
Σε ποια γραμμή κινείται το τρένο
Σύμφωνα με την παρουσίαση αναφέρθηκε ότι έπρεπε να λυθεί ένα ουσιαστικό τεχνικό πρόβλημα: ο εντοπισμός να είναι ακριβής ώστε να ξεχωρίζει σε ποια από δύο γραμμές κινείται ένα τρένο. Ένα απλό GPS, έχει απόκλιση περίπου 15 μέτρων, αρκετή για να δώσει λανθασμένη εικόνα όταν ένα τρένο κινείται στη γραμμή ανόδου και ένα άλλο στη γραμμή καθόδου.
Το σύστημα ακριβούς εντοπισμού του Ελληνικού Κτηματολογίου (HEPOS), αναφέρει ότι η θέση κάθε τρένου υπολογίζεται με ακρίβεια έως 5 εκατοστά, και πραγματοποιήθηκαν δοκιμαστικές διελεύσεις για τη χαρτογράφηση 1.650 χιλιομέτρων γραμμών. Δεύτερο πρόβλημα ήταν η μετάδοση: ανάμεσα στα βουνά, σε μεγάλο μέρος της διαδρομής, καθώς δεν υπάρχει κάλυψη κινητής τηλεφωνίας. με τους δορυφόρους χαμηλής τροχιάς (Starlink) να δίνουν τα δεδομένα προκειμένου να φτάνουν αδιάκοπα στο Κέντρο.
Κέντρο που παρακολουθεί σε εικοσιτετράωρη βάση
Η πληροφορία φτάνει στο 24ωρο Κέντρο Λειτουργίας του railway.gov.gr, στο Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών, όπου προσωπικό εργάζεται σε βάρδιες. Εκεί συνδυάζονται η εικόνα της κυκλοφορίας και οι ειδοποιήσεις που χρειάζονται οι χειριστές. Η πλατφόρμα λειτουργεί ως πρόσθετη δικλίδα ασφαλείας, συμπληρωματικά προς τη σηματοδότηση, την τηλεδιοίκηση και τα υπόλοιπα συστήματα του σιδηροδρόμου.
Ο έλεγχος αφορά και την ταχύτητα. Στο παράδειγμα που παρουσιάστηκε, η υπέρβαση του ορίου δημιούργησε αυτόματα υπόθεση προς διερεύνηση, με το σημείο, την επιτρεπόμενη και την καταγεγραμμένη ταχύτητα, καθώς και σχετικό βίντεο. Ο αρμόδιος έχει έτσι συγκεκριμένα στοιχεία για να εξετάσει τι συνέβη.
Έλεγχος συνομιλιών με χρήση τεχνητής νοημοσύνης
Παράλληλα προστέθηκε η δυνατότητα ελέγχου στις υπηρεσιακές συνομιλίες. Το σύστημα Voice AI GSM-R μετατρέπει τις καταγεγραμμένες συνομιλίες σε γραπτό κείμενο και επισημαίνει πιθανές αποκλίσεις από το πρωτόκολλο. Ο αρμόδιος ακούει την αρχική ηχογράφηση, αξιολογεί την επισήμανση και καταγράφει την ενέργειά του. Μέχρι σήμερα έχουν αναλυθεί περισσότερες από 120.000 συνομιλίες, με ελάχιστα ευρήματα.
Αυτό επιτρέπει να ελεγχθεί ποια εντολή δόθηκε, αν επιβεβαιώθηκε και τι ακολούθησε. Η επισήμανση του συστήματος εξετάζεται από άνθρωπο πριν κριθεί αν υπάρχει παράβαση.
Το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει κυρώσεις ανάλογα με τη βαρύτητά της, με ευθύνες που αφορούν τόσο το προσωπικό όσο και τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και τον Διαχειριστή της Υποδομής. Στις σοβαρότερες περιπτώσεις, οι κυρώσεις για το προσωπικό μπορούν, ανάλογα με την ιδιότητα και τα καθήκοντά του, να φτάσουν έως την απομάκρυνση από κρίσιμες θέσεις ασφαλείας, την ανάκληση άδειας ή την απόλυση.
Περισσότερες από 3.500 κάμερες δίνουν εικόνα από το δίκτυο
Στην εποπτεία του σιδηροδρόμου συμβάλλουν περισσότερες από 3.500 κάμερες στο δίκτυο. Το επόμενο βήμα είναι η αυτόματη ανάλυση της εικόνας με τεχνητή νοημοσύνη. Συγκεκριμένα, παρουσιάστηκε ένα πραγματικό περιστατικό, όταν ένα άτομο κινούνταν μέσα στη γραμμή: ο αλγόριθμος εντοπίζει την κίνηση, ώστε να ειδοποιείται το Κέντρο και να εφαρμόζονται τα πρωτόκολλα ασφαλείας. Η ίδια ανάλυση θα εφαρμοστεί και στις κάμερες των μηχανών, για εμπόδια όπως βλάστηση, συσσώρευση νερού ή καπνός.
Η ψηφιακή καταγραφή της υποδομής δίνει επίσης σε περισσότερα από 6.000 στοιχεία, όπως διαβάσεις, γέφυρες, σήραγγες, σήματα και αλλαγές τροχιάς, συγκεκριμένο κωδικό και ακριβή θέση. Όταν εμφανίζεται μια βλάβη, το συνεργείο μπορεί να λάβει τη θέση και τη φωτογραφία του προβλήματος. Καταγράφονται η άφιξή του και ο χρόνος αποκατάστασης της κυκλοφορίας. Στην επόμενη φάση, οι χρόνοι αυτοί θα συγκρίνονται με συγκεκριμένους στόχους απόκρισης και αποκατάστασης.
Ποιος έχει βάρδια και ποιος βρίσκεται στο πόστο του
Στην επόμενη φάση του έργου εντάσσεται και η ψηφιακή επιβεβαίωση ανάληψης υπηρεσίας σε κρίσιμα πόστα, αρχικά στους φύλακες ισόπεδων διαβάσεων και στη συνέχεια στα σταθμαρχεία. Το παράδειγμα μιας φυλασσόμενης διάβασης δείχνει τη σημασία της: αν δεν επιβεβαιωθεί η παρουσία του φύλακα, το Κέντρο ειδοποιείται ώστε να κινηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες προστασίας πριν περάσει το τρένο.
Στο σενάριο της παρουσίασης, ο μηχανοδηγός ενημερώνεται και σταματά πριν από τη διάβαση. Στη συνέχεια, μέλος του πληρώματος αναλαμβάνει προσωρινά να διακόψει την κυκλοφορία αυτοκινήτων και πεζών, ώστε ο συρμός να περάσει με πολύ χαμηλή ταχύτητα. Έτσι αποτυπώνεται τι σημαίνει ο έλεγχος μιας βάρδιας για όσους διασχίζουν καθημερινά τις γραμμές.
Για τον επιβάτη, η χρησιμότητα βρίσκεται στο κινητό του: μπορεί να παρακολουθεί την πορεία του τρένου, τον επόμενο σταθμό και την εκτιμώμενη ώρα άφιξης, ακόμη και ζωντανή εικόνα από την εμπρόσθια κάμερα του τρένου.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
