Η ερευνητική πλατφόρμα People of Greece της QED διερεύνησε ποια είναι τα red flags των σχέσεων, έτσι όπως τα αντιλαμβάνονται οι Ελληνίδες και οι Έλληνες.
Το ενδιαφέρον εύρημα δεν είναι τι αναγνωρίζουμε ως προειδοποιητικό σημάδι. Σε αυτό, σχεδόν όλοι συμφωνούν. Το ενδιαφέρον κρύβεται στη διαφορά ανάμεσα στο τι βλέπει ο καθένας, στο πότε, σε ποιο στάδιο της ζωής της/του το βλέπει — και, τελικά, στην απόσταση ανάμεσα στο να το βλέπεις και στο να πράττεις ανάλογα.
Ο συναγερμός που ακούν όλοι
Μια σχεδόν καθολική συμφωνία για το τι συνιστά κίνδυνο.
Αν υπάρχει ένα εύρημα σε αυτή την ενότητα που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση, είναι ότι οι Έλληνες μοιράζονται ένα κοινό λεξιλόγιο του κινδύνου. Από τις 25 συμπεριφορές που τέθηκαν, οι δέκα κορυφαίες συγκεντρώνουν συντριπτικά ποσοστά αναγνώρισης — από 87% έως 75%. Η συστηματική προσβολή, οι απειλές και η βία, τα συχνά ψέματα μοιράζονται την πρώτη θέση, καθεμία με 87%.
Με μια πρώτη ματιά, όλες οι μπάρες του γραφήματος βρίσκονται σχεδόν στο ίδιο ύψος. Ωστόσο, αυτή η εικόνα μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα. Όταν οι απαντήσεις συγκλίνουν σχεδόν απόλυτα, η κατάταξη από μόνη της χάνει μέρος της ερμηνευτικής της αξίας, καθώς αποτυπώνει μια ευρεία συναίνεση και όχι ουσιαστικές διαφοροποιήσεις. Η πραγματική πληροφορία δεν βρίσκεται στη συνολική βαθμολογία, αλλά στις επιμέρους διαφοροποιήσεις: ποιοι εκφράζουν κάθε άποψη και πώς αυτή μεταφράζεται τελικά σε συμπεριφορά ή αποφάσεις.
Δύο φύλα, δύο κίνδυνοι
Μόλις σπάσει το δείγμα στα δύο φύλα, η επίπεδη ομοφωνία εξαφανίζεται. Οι γυναίκες δεν βαθμολογούν απλώς ψηλότερα σχεδόν παντού — ιεραρχούν διαφορετικά. Στην κορυφή της δικής τους λίστας βρίσκεται η επιθετικότητα και η βία (93%), ενώ το «πιέζει / δεν σέβεται το όχι» (89%) εμφανίζεται μόνο στη γυναικεία πεντάδα. Ο άξονας είναι η ασφάλεια και η αυτονομία του σώματος: ένας ανιχνευτής απειλής.
Στους άνδρες, η κορυφή ανήκει στα ψέματα (83%). Ο άξονας μετατοπίζεται στην προδοσία και την εξαπάτηση — ζήτημα εμπιστοσύνης, όχι σωματικής ακεραιότητας. Και το πιο ηχηρό: στο ζήτημα του σεβασμού καταγράφεται η μεγαλύτερη απόσταση των δύο φύλων σε ολόκληρη τη λίστα — 65% των ανδρών έναντι 89% των γυναικών, χάσμα 24 μονάδων. Δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι ακριβώς το σημείο όπου η επιθυμία του ενός συναντά το όριο του άλλου — κι εκεί, τα δύο βλέμματα αποκλίνουν περισσότερο από οπουδήποτε αλλού.
Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: οι γυναίκες αντιμετωπίζουν συχνότερα τη σχέση ως έναν χώρο όπου χρειάζεται να αισθάνονται ασφαλείς και προστατευμένες, ενώ οι άνδρες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στον κίνδυνο της εξαπάτησης. Με άλλα λόγια, τα δύο φύλα φαίνεται να αντιλαμβάνονται διαφορετικά τους βασικούς κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίσουν μέσα στην ίδια σχέση.
Οι ηλικίες του φόβου
Αν το φύλο δείχνει τι φοβόμαστε, η ηλικία δείχνει πότε. Διαβασμένη νοηματικά, η κατανομή ανά ηλικία μοιάζει με μια αναπτυξιακή καμπύλη του τι απειλεί την οικειότητα σε κάθε φάση της ζωής.
Στους 17–34, αμέσως μετά τα ψέματα έρχονται η αδιαφορία (86%) και το «κρύβει σχέσεις» (84%) — δύο σημάδια που εμφανίζονται μόνο εδώ. Ο φόβος τους είναι η παραμέληση και η απώλεια της αποκλειστικότητας: «πρόσεξέ με, μη με αγνοείς, μην έχεις κρυφά». Είναι, ουσιαστικά, μια γλώσσα άγχους προσκόλλησης.
Στους 35–54, ο άξονας μετακινείται στον σεβασμό και τη λειτουργικότητα: προσβολή (91%), βία, υπερβολική κατανάλωση (87%). Είναι η φάση της συμβίωσης, όπου η δυσλειτουργία του συντρόφου έχει πλέον υλικές συνέπειες — παιδιά, οικονομικά, καθημερινότητα.
Στους 55+, όλα εκτονώνονται προς τα κάτω και μένει η βασική αξιοπρέπεια: όχι βία, όχι ψέματα, όχι κατάχρηση. Και κάτι που μιλά από μόνο του — η αδιαφορία υποχωρεί σταθερά: από τη 2η θέση και 86% στους νέους, σε 80% στους 35–54 και 75% στους 55+, εκτός πεντάδας πλέον και στις δύο ομάδες.
Αυτό το ένα σημάδι, μόνο του, είναι μια ολόκληρη αφήγηση για το πώς ωριμάζουν οι προσδοκίες μας από την αγάπη: από την ανάγκη να μας κοιτούν, στην ανάγκη να μας σέβονται, στην ανάγκη για ησυχία.
Η απόσταση ανάμεσα στο «ξέρω» και στο «κάνω»
Ως εδώ, η ιστορία ήταν η αναγνώριση. Τώρα έρχεται η ανατροπή. Σχεδόν οι μισοί – 46% – παραδέχονται ότι έχουν αγνοήσει ένα κόκκινο πανί σε μια σχέση και το μετάνιωσαν. Άλλο τόσο (46%) λένε πως όχι. Η κοινωνία κόβεται στα δύο ακριβώς πάνω στο ερώτημα αν έζησε αυτό που ήδη ξέρει.
Και εδώ τα δύο προηγούμενα κεφάλαια συναντιούνται σε ένα εύρημα που ανατρέπει τη διαίσθηση. Οι γυναίκες αναγνωρίζουν περισσότερα κόκκινα πανιά — και τα αγνοούν περισσότερο: 53% έχουν μετανιώσει για ένα τέτοιο, έναντι 38% των ανδρών. Η ομάδα με τον πιο ευαίσθητο ανιχνευτή κινδύνου είναι, ταυτόχρονα, εκείνη που παρακάμπτει πιο συχνά τον ίδιο της τον συναγερμό.
Με στοιχεία και πληροφορίες από People of Greece και τον Αναπλ. Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Γιάννη Κωνσταντινίδη
