Σε μια ήσυχη γειτονιά στο Κάτω Χαλάνδρι, μια μονοκατοικία με κήπο κρύβει στο εσωτερικό της έναν ετερόκλητο κόσμο. Είναι το σπίτι του Στέφανου και της Ιουλίας και το πρώτο πράγμα που αντιλαμβάνεσαι μπαίνοντας είναι το χρώμα. Χρώμα που επιβάλλεται, στους τοίχους, στα υφάσματα, στα έργα τέχνης, στα έπιπλα και στα μικρότερα αντικείμενα και επανέρχεται από δωμάτιο σε δωμάτιο με τολμηρές αντιθέσεις. Τα φυτά φέρνουν την αίσθηση του πράσινου και στο εσωτερικό, ενώ στους χώρους κινούνται με άνεση τα τρία σκυλιά και οι τρεις γάτες της οικογένειας.
«Πολλά κατοικίδια», σχολιάζω. «Σπίτι χωρίς ζώα είναι σπίτι χωρίς κεραμίδια», λένε και οι δυο αστειευόμενοι. Η Ιουλία δηλώνει ότι έχει μεγάλο μεράκι να φτιάχνει χώρους. Έχει αλλάξει συνολικά δεκαεπτά σπίτια μέσα στα χρόνια και λέει ότι κανένα δεν έμοιαζε με το προηγούμενο. Της αρέσει να «πέφτει» μέσα στους χώρους, σαν την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων. «Θέλω να περνάω το κατώφλι του σπιτιού μου και να βρίσκομαι μέσα σε έναν αυτόνομο κόσμο, με τα δικά του χρώματα και αντικείμενα, με τις δικές του αναφορές. Όλα αυτά είναι σαν στηρίγματα για να μπορώ μετά να αντέχω τον έξω κόσμο», λέει με ειλικρίνεια.
Οι αντίκες, όπως μια παλιά βιβλιοθήκη απ’ τη Σμύρνη, δεν αντιμετωπίζονται ως κειμήλια που πρέπει να προστατευτούν από την καθημερινότητα. Χρησιμοποιούνται και μεταμορφώνονται. Ένα παλιό έπιπλο μπορεί να φρεσκαριστεί με ένα καινούργιο ύφασμα ή ένα αναπάντεχο χρώμα και να συνεχίσει τη ζωή του δίπλα σε κάτι απολύτως σύγχρονo, μου εξηγούν.
Μου εξηγεί ότι δεν την ενδιαφέρουν καθόλου οι λευκοί, άδειοι χώροι, ούτε ο μινιμαλισμός. Ήθελε ένα σπίτι με πράγματα που έχουν ιστορίες να διηγηθούν, τα οποία δεν χρειάζεται να ανήκουν στην ίδια εποχή, στην ίδια τάση, για να μπορεί να σταθεί το ένα δίπλα στο άλλο. «Σημασία έχει πώς δένεις τα ετερόκλητα. Δεν έχει σημασία αν ταιριάζουν· αν εσύ τους επιβληθείς, θα τα ταιριάξεις», λέει. Στους τοίχους επικρατεί το κίτρινο χρώμα. Μου λέει ότι η παλέτα που επέλεξε είναι εμπνευσμένη από τα βασικά χρώματα του Πιέτ Μοντριάν. «Μου αρέσει πολύ το κίτρινο. Ενώ λένε ότι είναι το χρώμα της ζήλιας, για μένα είναι το χρώμα του ήλιου. Είναι σαν να έχεις πάντα καλοκαίρι μέσα στο σπίτι», συμπληρώνει.
Το μάτι μου πέφτει σε ένα σαλόνι των αρχών του 20ού αιώνα, που ανήκε στην προγιαγιά της και ήρθε από τη Μεσσηνία. Έχει επενδυθεί ξανά με έντονο κίτρινο βελούδο. Έχει περάσει δύο πολέμους αυτό το σαλόνι, συνήθιζε να λέει η γιαγιά της. Η ξύλινη κατασκευή και η παλιά φόρμα του έχουν διατηρηθεί, ενώ το κίτρινο βελούδο το φέρνει στο σήμερα χωρίς να αφαιρεί τίποτα από τη διαδρομή του. «Καμιά φορά σκέφτομαι ότι αυτό το σαλονάκι είναι σαν οικογενειακή μας σκυτάλη που περνάει από τη μια γενιά στην άλλη», λέει η Ιουλία. Αυτή η σχέση με τα παλιά αντικείμενα κυριαρχεί σε ολόκληρο το σπίτι. Οι αντίκες, όπως μια παλιά βιβλιοθήκη απ’ τη Σμύρνη, δεν αντιμετωπίζονται ως κειμήλια που πρέπει να προστατευτούν από την καθημερινότητα. Χρησιμοποιούνται και μεταμορφώνονται. Ένα παλιό έπιπλο μπορεί να φρεσκαριστεί με ένα καινούργιο ύφασμα ή ένα αναπάντεχο χρώμα και να συνεχίσει τη ζωή του δίπλα σε κάτι απολύτως σύγχρονo, μου εξηγούν. Ο καναπές είναι ο Yale Sofa της MDF Italia, σχεδιασμένος από τον Ζαν-Μαρί Μασό. Αρχικά ήταν δερμάτινος και κατόπιν τον έντυσαν με ένα βελούδινο ύφασμα χρώματος ραφ. Τους αρέσει να αλλάζουν υφάσματα και χρώματα στα έπιπλα γιατί έτσι τους δίνουν μια δεύτερη ζωή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το παλιό γραφείο, μια αντίκα που βάφτηκε σε έντονο κόκκινο και αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς άξονες του σπιτιού. Δυο μπρούτζινες λάμπες, ένας κάκτος και ένας φοίνικας, προέρχονται από το Λυχνάρι, το κατάστημα φωτιστικών που διατηρούσε η Μαρία Γκούμα στο Κολωνάκι. Τις κληρονόμησε απ’ το πατρικό της.
Το μάτι μου πέφτει στη μεγάλη βιβλιοθήκη που δεν λειτουργεί ως διακοσμητικό φόντο. Η Ιουλία αγαπά με πάθος τα βιβλία. «Είναι αυτή η κλασική από το Nέο Κατοικείν που δυστυχώς έκλεισε», λέει ο Στέφανος. Κανένας από τους δυο δεν είναι μανιώδης με την τάξη, αλλά η βιβλιοθήκη είναι οργανωμένη με ευλάβεια και μεράκι. Σε συγκεκριμένο ράφι είναι η ποίηση, αλλού η ξένη λογοτεχνία και σε άλλο ράφι η ελληνική πεζογραφία, λέει η Ιουλία σαν να με ξεναγεί στον κόσμο της. «Δεν αγγίζει κανείς τη βιβλιοθήκη μου», λέει με ψευτοάγριο ύφος και αμέσως μετά γελάει. Στη βιβλιοθήκη είναι τοποθετημένα άτακτα και διάφορα διακοσμητικά από τα ταξίδια τους. «Μας αρέσει πολύ να ταξιδεύουμε και φέρνουμε επίτηδες “κιτς” σουβενίρ», λένε.
Στην τραπεζαρία δεσπόζει ένα μεγάλο μοναστηριακό τραπέζι του 1912. Το αγόρασαν σε μια αντικερί στη Γενεύη και το πώς έφτασε τελικά στην Ελλάδα ήταν μια μεγάλη περιπέτεια. Η πατίνα και η ηλικία του ξύλου παραμένουν εμφανείς. Την τραπεζαρία πλαισιώνουν οι λευκές Gaudí Armchairs του Βίκο Ματζιστρέτι. Η Ιουλία και ο Στέφανος αγαπούν το design, όχι όμως εκείνο που σε αναγκάζει να υποφέρεις για χάρη της αισθητικής. Τους ενδιαφέρουν τα αντικείμενα που μπορούν να ενταχθούν στην καθημερινότητα και να χρησιμοποιηθούν. Έτσι, η Peacock Chair του Βέρνερ Πάντον, με τον μεταλλικό σκελετό και τα κίτρινα μαξιλάρια της σαν πέταλα, συνυπάρχει με τη λευκή Tulip Armchair του Έερο Σάαρινεν και το Orbital του Φερούτσιο Λαβιάνι, ένα φωτιστικό που μοιάζει περισσότερο με φωτεινό γλυπτό. Η Ιουλία λέει ότι, αν μπορούσε, θα ζούσε σε ένα σπίτι όπου όλα τα έπιπλα θα ήταν design, ένα φουτουριστικό σύμπαν σαν εκείνα που οραματιζόταν ο Πιερ Καρντέν, μόνο που θα επιτρεπόταν να κάθεσαι, να διαβάζεις, να αφήνεις επάνω τους περιοδικά και να ζεις κανονικά.
Το mix & match εδώ δεν μοιάζει να προέκυψε από κάποια συγκεκριμένη διακοσμητική γραμμή. Είναι περισσότερο τυχαία σύνθεση που δημιουργήθηκε με τον χρόνο. Για την Ιουλία η τέχνη είναι η ψυχή του σπιτιού. Στους τοίχους, αλλά και ανάμεσα στα έπιπλα και τα καθημερινά αντικείμενα, υπάρχουν έργα του Κώστα Αυγούλη, της Λυδίας Βενιέρη, του Αλέξανδρου Γεωργίου, της Ειρήνης Κανά, του Παύλου Σάμιου, του Soteur, του Γιώργου Δρίτσα, του Σπύρου Βασιλείου, του Κρις Γιαννάκου, της Στέλλας Καπεζάνου, του Τζουλιάνο Καγκλή, του Capten, του Γιώργου Τσεριώνη, της Λούλας Λεβέντη. Δεν δίνουν την αίσθηση μιας συλλογής που εκτίθεται, τα περισσότερα απ’ αυτά είναι έργα φίλων και αυτό αλλάζει εντελώς τη σχέση τους με τον χώρο. Ο πολύχρωμος πίνακας του Soteur, λέει η Ιουλία, με τα τόσο ζωηρά του χρώματα, είναι σαν κάθε μέρα να της λέει «καλημέρα». Ίσως αυτό να εξηγεί καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τη θέση της τέχνης σε αυτό το σπίτι: δεν είναι κάτι που απλώς κοιτάς. Είναι κάτι με το οποίο ζεις.
Σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία του καθιστικού, ένα μεγάλος ροζ χιμπατζής –ένα γλυπτό– στέκεται μπροστά από τη βιβλιοθήκη. Λίγο πιο πέρα, ένα πολύχρωμο φωτιστικό, βιβλία και μικρότερα αντικείμενα προσθέτουν διαφορετικές αναφορές. Υπάρχει μια παλιά καρέκλα μπαμπού σε στυλ Emmanuelle, μια συλλογή από γυαλιά ηλίου, φωτογραφίες και φυτά εσωτερικού χώρου. Πράγματα ετερόκλητα, που εκ πρώτης όψεως δεν ταιριάζουν μεταξύ τους. Σε κάθε γωνιά, αυτή η αίσθηση του βιωμένου είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο αυτής της κατοικίας. Η Ιουλία δεν αγαπά τα σπίτια που μοιάζουν υπερβολικά «φτιαγμένα», εκείνα όπου η παρουσία της διακόσμησης είναι εντονότερη από την παρουσία των ανθρώπων. Την ενδιαφέρει περισσότερο το κάπως τσαλακωμένο σπίτι. Η μικρή ρωγμή, λέει και δείχνει μια στον τοίχο, η κουρτίνα που έχει φύγει λίγο από τον άξονά της, η φυσική φθορά του ξύλου, ένα ύφασμα που έχει χρησιμοποιηθεί. Όλα εκείνα τα ίχνη που δείχνουν ότι ένας χώρος δεν παραμένει ακίνητος αλλά ζει μαζί με τους ανθρώπους του. «Ένα σπίτι πρέπει να έχει δικαίωμα και στη ρωγμή του», λέει ποιητικά.
Στο υπνοδωμάτιο ο ρυθμός αλλάζει. Το πράσινο στους τοίχους δημιουργεί ένα πιο ήσυχο φόντο και η ένταση των κοινόχρηστων χώρων υποχωρεί. Υπάρχει μια παλιά βιβλιοθήκη που βρήκε η Ιουλία παρατημένη στον δρόμο και προσωπικά αντικείμενα, ενώ πάνω σε μια σκαλιστή ξύλινη συρταριέρα βρίσκονται αντικείμενα καθημερινής χρήσης. Στον τοίχο, το «Je t’aime… moi non plus» με την Τζέιν Μπίρκιν γίνεται μέρος της σύνθεσης. Για την Ιουλία το υπνοδωμάτιο είναι το κεντρικό δωμάτιο του σπιτιού, το αγαπημένο της. «Είμαι όλη μέρα σε κίνηση. Το κρεβάτι μου είναι ένας μικρός παράδεισος, μια παύση μέσα στην ημέρα, σχεδόν μια παρένθεση στη ζωή», λέει. Είναι το μέρος όπου μπορεί να αφήσει το βάρος της, να ανατροφοδοτηθεί και ύστερα να ξαναβγεί στον κόσμο.
Τους ρωτάω αν είναι ένα ανοιχτό σπίτι. Μου απαντούν ότι, ενώ τους αρέσει να καλούν φίλους, να μαγειρεύουν, να κάθονται στο τζάκι και να πίνουν κρασιά, τελικά δεν το κάνουν πολύ συχνά, γιατί είναι και οι δυο πολύ φιλόξενοι και τα δίνουν όλα και στο τέλος νιώθουν κουρασμένοι, αν και έχουν περάσει φίνα. Έτσι, κάνουν μεγάλα τραπέζια δυο τρεις φορές τον χρόνο.
Και ενώ είχα την αίσθηση ότι έχω ολοκληρώσει την επίσκεψή μου, μου λένε ότι πρέπει να δω οπωσδήποτε και το playroom. Κατεβαίνω μια σκάλα και ομολογώ ότι δεν ήμουν καθόλου προετοιμασμένη γι’ αυτό που αντίκρισα. Έμεινα πραγματικά με το στόμα ορθάνοιχτο. Εδώ είναι το βασίλειο κάθε gamer που μεγάλωσε στα ’90s. «Τι συμβαίνει εδώ;» ρωτάω, μην ξέροντας πώς να εξηγήσω αυτό που βλέπω. Ο Στέφανος εξηγεί ότι πάντα ονειρευόταν το ιδανικό playroom. «Μόνο που όταν είσαι νέος υπάρχει πάντα ένα ταβάνι σε όσα μπορείς να έχεις και σε όσα σου επιτρέπουν οι γονείς σου να έχεις», εξηγεί. Ως ενήλικας πήρε το αίμα του πίσω και ικανοποίησε εκείνη την εφηβική επιθυμία. Αυτήν τη φορά χωρίς φρένο και χωρίς περιορισμούς. «Η υπερβολή φωτίζει την αλήθεια», λέει η Ιουλία. Μπαίνοντας στο playroom είναι σχεδόν σαν να μπαίνεις σε ένα άλλο σύμπαν. Κάτω από το κόκκινο φως, arcade games, Pac-Man, Street Fighter, Star Wars και φλιπεράκια. Δεν σταματάει όμως εκεί η συλλογή: κονσόλες Playstation 5, Nintendo, PC για gaming, simulation driving με τιμονιέρα, bench soccer, συλλογές Funko Pop, διάφορες φιγούρες από gaming και αντικείμενα της ποπ κουλτούρας. Η μοκέτα με τα έντονα γεωμετρικά μοτίβα ολοκληρώνει την αίσθηση ενός αυτόνομου κόσμου αφιερωμένου στο παιχνίδι. «Το παιχνίδι δεν έχει ηλικία», δηλώνει ο Στέφανος. Παίζει συχνά εδώ με τον γιο του. «Μετά από τις απαιτήσεις μιας ζόρικης μέρας μπορείς να χαλαρώσεις, να αφήσεις έξω απ’ την πόρτα του game roon τον ενήλικο εαυτό σου και να συνδεθείς με το πιο ανέμελο κομμάτι σου», λέει.
Φεύγω εντυπωσιασμένη: από τη μία, ο κόσμος του Στέφανου, παιχνιδιάρικος, πληθωρικός, με ένα κομμάτι του να έχει παραμείνει κάπου στα ’90s. Από την άλλη, ο κόσμος της Ιουλίας: βιβλία, ποίηση, ζωγραφική, αντίκες, χρώματα, φυτά, αντικείμενα που κουβαλούν μνήμη. Δύο διαφορετικοί κόσμοι συναντήθηκαν εδώ. Και ίσως τελικά αυτό να είναι ένα σπίτι: ο τόπος όπου διαφορετικοί κόσμοι μαθαίνουν να χωράνε ο ένας μέσα στον άλλον.
