Ερευνητές προειδοποιούν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενδέχεται να παραπλανούν υγιείς ανθρώπους, οδηγώντας τους να υποβάλλονται σε αιματολογικές εξετάσεις για το Αλτσχάιμερ και προκαλώντας τους έντονο άγχος σχετικά με βιολογικούς δείκτες που μπορεί τελικά να μην οδηγήσουν ποτέ στην εκδήλωση άνοιας.
Οι αιματολογικές εξετάσεις για βιοδείκτες, όπως οι p-tau217 και p-tau181, ανιχνεύουν βιολογικές ενδείξεις εγκεφαλικών αλλαγών που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, μια προοδευτική εγκεφαλική διαταραχή και την κυριότερη αιτία άνοιας.
Οι εξετάσεις αναζητούν μη φυσιολογικές πρωτεΐνες, οι οποίες μπορεί να αποτελούν ένδειξη εγκεφαλικών αλλαγών που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ. Οι συγκεκριμένες εξετάσεις έχουν δημιουργήσει μεγάλες προσδοκίες, καθώς είναι συχνά ταχύτερες και πιο εύκολα προσβάσιμες σε σύγκριση με άλλες μεθόδους διάγνωσης του Αλτσχάιμερ, όπως η απεικόνιση του εγκεφάλου ή η οσφυονωτιαία παρακέντηση.
Υπάρχει παγκόσμια συναίνεση μεταξύ κορυφαίων νευρολογικών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένης της Ένωσης Αλτσχάιμερ, ότι τέτοιες εξετάσεις δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να χρησιμοποιούνται σε υγιείς ανθρώπους που δεν εμφανίζουν συμπτώματα.
Σύμφωνα με γιατρούς και επιστημονικούς φορείς, οι εξετάσεις δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται από μόνες τους για τη διάγνωση του Αλτσχάιμερ, αλλά να συνδυάζονται με άλλες ιατρικές αξιολογήσεις. Επειδή μπορούν να ανιχνεύσουν ενδείξεις της νόσου σε πρώιμο στάδιο, ένας άνθρωπος μπορεί να βγει θετικός στους βιολογικούς δείκτες της νόσου, χωρίς όμως να εμφανίσει ποτέ τα κλινικά συμπτώματα της άνοιας.
Η δρ Τζένα Σμιθ, από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, δήλωσε ότι αυτό δεν έχει εμποδίσει εργαστήρια, influencers και γιατρούς σε όλο τον κόσμο να προωθούν τις εξετάσεις μέσω των social media.
Η ίδια και οι συνεργάτες της ανέλυσαν 188 αναρτήσεις που αναφέρονταν στο Αλτσχάιμερ ή την άνοια και στις αιματολογικές εξετάσεις, από λογαριασμούς με συνολικό παγκόσμιο κοινό άνω των 114 εκατομμυρίων ακολούθων σε Facebook, Instagram και TikTok.
Η Σμιθ ανέφερε ότι περίπου το 10% των αναρτήσεων προερχόταν από γιατρούς που υποστήριζαν ότι οι εξετάσεις θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες για προληπτικό έλεγχο σε ανθρώπους χωρίς συμπτώματα, με την πλειονότητα αυτών των αναρτήσεων να προέρχεται από τις ΗΠΑ.
«Ορισμένοι από αυτούς τους γιατρούς είχαν αρκετά σαφή οικονομικά συμφέροντα», δήλωσε η Σμιθ. «Ωστόσο, δεν είναι όλα αρνητικά. Κάποιοι γιατροί μοιράζονταν πληροφορίες για αυτές τις νέες αιματολογικές εξετάσεις μέσω μεγαλύτερης διάρκειας βίντεο και παρουσίαζαν τις αποχρώσεις που απαιτεί το συγκεκριμένο ζήτημα. Ορισμένοι μάλιστα επισήμαιναν συγκεκριμένα τους περιορισμούς και τις πιθανές βλάβες».
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν την Τρίτη (15/9) στο Journal of the American Geriatrics Society.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι περισσότερες από μία στις τρεις αναρτήσεις προωθούσαν τις εξετάσεις σε ανθρώπους χωρίς συμπτώματα, ενώ οι λογαριασμοί με σαφή οικονομικά συμφέροντα είχαν περισσότερες από τριπλάσιες πιθανότητες να το κάνουν.
«Οι κυριότεροι πιθανοί κίνδυνοι είναι η αχρείαστη διάγνωση και η έλλειψη σαφούς κατεύθυνσης για το τι πρέπει να κάνει κάποιος στη συνέχεια», δήλωσε η Σμιθ.
«Υγιείς άνθρωποι που υποβάλλονται σε αυτές τις εξετάσεις μπορεί να διαγνωστούν με Αλτσχάιμερ, χωρίς όμως να αναπτύξουν τελικά άνοια. Επίσης, δεν είναι σαφές τι πρέπει να ακολουθήσει μετά από ένα θετικό αποτέλεσμα. Οι έρευνες για τις θεραπείες έχουν πραγματοποιηθεί σε ανθρώπους με ήπια γνωστική διαταραχή ή άνοια, επομένως δεν γνωρίζουμε αν οι θεραπείες αυτές είναι αποτελεσματικές σε υγιείς ανθρώπους που βγαίνουν θετικοί. Υπάρχουν επίσης πιθανές παρενέργειες και το κόστος της θεραπείας που πρέπει να ληφθούν υπόψη, καθώς και οι ψυχολογικές επιπτώσεις και η επιβάρυνση που μπορεί να προκαλέσει μια διάγνωση στους ίδιους τους ανθρώπους, στις οικογένειές τους και στις κοινότητές τους, αλλά και οι επιπτώσεις στην ασφαλιστική κάλυψη».
Η πρόεδρος της Αυστραλιανής και Νεοζηλανδικής Εταιρείας Γηριατρικής Ιατρικής, καθηγήτρια Σούζαν Κερλ, δήλωσε ότι οι εξετάσεις θα πρέπει να ζητούνται αποκλειστικά από γιατρούς και μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
«Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, είναι σαφές ότι για να διασφαλιστεί ένα ακριβές αποτέλεσμα, θα πρέπει πριν από την εξέταση να υπάρχει υψηλή πιθανότητα ότι το άτομο βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο της νόσου Αλτσχάιμερ», δήλωσε.
«Σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για εξέταση προληπτικού ελέγχου. Οποιεσδήποτε περιττές και ακριβές εξετάσεις είναι κακή εξέλιξη».
Όταν οι εξετάσεις ζητούνται μέσω γιατρού στην Αυστραλία, το κόστος τους φτάνει έως και τα 400 αυστραλιανά δολάρια και δεν καλύπτεται από το Medicare.
Ασθενείς που αναζητούν τις εξετάσεις μέσω διαδικτύου χρεώνονται 600 δολάρια, πριν υποβληθούν σε αξιολόγηση για το αν πληρούν τα κριτήρια. Άλλος πάροχος προσφέρει την εξέταση έναντι 365 δολαρίων, χωρίς να αναφέρει αν απαιτείται έλεγχος πριν από την εξέταση.
Η Κερλ προειδοποίησε ότι ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να πιστέψουν ότι είναι βέβαιο πως θα εμφανίσουν άνοια.
«Αντίστοιχα, ένα αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να κάνει κάποιον να πιστέψει ότι δεν διατρέχει κίνδυνο και να μην ασχοληθεί με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, όπως η χαμηλή σωματική δραστηριότητα, αλλά και διάφορους αγγειακούς παράγοντες κινδύνου, μεταξύ των οποίων η LDL χοληστερόλη, ή η απώλεια ακοής ή όρασης».
Με πληροφορίες από Guardian
