Πολλοί είναι εκείνοι που ανησυχούν για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει πάνω στο σώμα ο χρόνος και η τεχνολογία, περνώντας πολλές ώρες μπροστά από τις οθόνες κινητών και υπολογιστών. Για παράδειγμα το κινητό τηλέφωνο το οποίο εκτός των δαχτύλων μπορεί να επηρεάσει και το υπόλοιπο σώμα.
Τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι το κινητό και οι υπόλοιποι «ψηφιακοί σύντροφοι» ενδέχεται να επηρεάσουν το σχήμα του αυχένα, να βλάψουν την όραση, να επηρεάσουν τις κινητικές δεξιότητες και να μειώσουν τη μυϊκή δύναμη.
Υπάρχουν ακόμη και ανησυχίες ότι η ανθρώπινη ζωή, γίνεται ολοένα και πιο εξαρτημένη από την τεχνολογία, προκαλώντας περισσότερες ρυτίδες. Μάλιστα, ορισμένα από αυτά τα σωματικά προβλήματα θα μπορούσαν με τη σειρά τους να οδηγήσουν σε σοβαρότερα ζητήματα.
Τεχνολογία και σώμα: Παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης
Η στάση του σώματος κατά την οποία κάποιος διαβάζει κάτι, για παράδειγμα ένα άρθρο κοιτώντας προς την οθόνη, είναι πιθανόν να είναι, έχοντας γείρει το κεφάλι προς τα κάτω.
Η στάση αυτή, γνωστή ως «εμπρόσθια θέση κεφαλής» (forward head posture), μπορεί να ασκεί στον αυχένα πίεση έως και 27 κιλών. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό μπορεί να προκαλέσει βλάβες στους μεσοσπονδύλιους δίσκους, εκφυλισμό σε αρθρώσεις και μύες, ακόμη και μείωση της χωρητικότητας των πνευμόνων. Δεν είναι τυχαίο ότι έχει αποκτήσει και δικό της παρατσούκλι: «tech neck». Ακόμη, μπορεί να αλλάξει μόνιμα την εικόνα του σώματος.
Ειδικές ασκήσεις μπορούν να βοηθήσουν στη διόρθωση του προβλήματος, πάντα με την έγκριση γιατρού. Υπάρχουν, όμως, και πιο απλές αλλαγές που μπορείτε να εφαρμόσετε άμεσα, για παράδειγμα την ανόρθωση του κινητού πιο ψηλά.
Ακόμη μπορείτε να τοποθετήσετε την οθόνη στο ύψος των ματιών, ιδανικά σε απόσταση περίπου ενός χεριού από το πρόσωπό. Η ίδια σύσταση ισχύει και για τις οθόνες υπολογιστών. Ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν ότι βοηθούν και τα συχνά διαλείμματα από την οθόνη, δοκιμάζοντας ένα διάλειμμα 20 λεπτών κάθε μισή ώρα.
Ερεθισμένο δέρμα και ρυτίδες στον λαιμό;
Πρόσφατα έχει εμφανιστεί μία νέα ανησυχία η οποία αφορά το «tech neck» και μήπως αυτό προκαλεί και ρυτίδες στον λαιμό.
«Θεωρητικά, αυτό βγάζει νόημα», λέει η Τζάστιν Χέξταλ, σύμβουλος δερματολόγος και μέλος του Βασιλικού Κολλεγίου Ιατρών στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η επαναλαμβανόμενη καταπόνηση προκαλεί ρυτίδες, επομένως η συνεχής κλίση προς τα εμπρός και η συχνή δίπλωση του λαιμού θα μπορούσαν να αποτελούν πρόβλημα, εξηγεί.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η ίδια, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκείς και αξιόπιστες μελέτες που να αποδεικνύουν αυτή τη σύνδεση. Γι’ αυτό και συμβουλεύει το κοινό να μην αγοράζει ειδικά προϊόντα περιποίησης για το «tech neck» που έχουν αρχίσει να εμφανίζονται στο διαδίκτυο.
Υπάρχουν, πάντως, άλλα δερματικά προβλήματα που πρέπει να απασχολούν, ιδιαίτερα όσον αφορά όσους φορούν διαρκώς έξυπνα ρολόγια χωρίς να τα βγάζουν ποτέ.
«Ένα σκοτεινό και υγρό περιβάλλον όπως η περιοχή κάτω από το ρολόι είναι ιδανικό για την ανάπτυξη μυκήτων, επομένως μπορεί να προκληθεί ερεθισμός ή ακόμη και έκζεμα», αναφέρει. Και επειδή αυτό μπορεί να βλάψει τον επιδερμικό φραγμό, η Χέξταλ σημειώνει ότι θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε ευαισθησία σε ορισμένα συστατικά που περιέχονται σε τεχνολογικά προϊόντα, όπως το νικέλιο, το καουτσούκ, το λάτεξ και μία ομάδα χημικών ουσιών που ονομάζονται ακρυλικά.
Η λύση εδώ είναι απλή: μπορείτε να βγάζετε πιο συχνά το έξυπνο ρολόι και πλένετε το δέρμα σας. Συνιστά επίσης τη χρήση προστατευτικής κρέμας φραγμού, εφόσον πρόκειται να φοράτε το ρολόι όλη μέρα.
Επιδείνωση της όρασης
Μία ακόμη ένδειξη για το πως η τεχνολογία επηρεάζει και το ανθρώπινο σώμα, είναι τα ποσοστά μυωπίας που αυξάνονται ραγδαία εδώ και δεκαετίες. Αν σκεφτεί κανείς τι έχει αλλάξει στον τρόπο ζωής, είναι εύκολο να κατηγορήσει την τεχνολογία σε ένα βαθμό.
Αυτό μπορεί να ισχύει, αλλά όχι πάντα με τον τρόπο που μπορεί να φαντάζεται κανείς, σύμφωνα με τον Ντόναλντ Μούτι, καθηγητή Οπτομετρίας στο Πανεπιστήμιο Πολιτείας του Οχάιο στις ΗΠΑ.
«Πραγματοποιήσαμε μία διαχρονική μελέτη διάρκειας πάνω από 20 έτη για την ανάπτυξη των ματιών των παιδιών, εξετάζοντας παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση και την εξέλιξη της μυωπίας», λέει ο Μούτι. Ένα βασικό ερώτημα ήταν αν υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στη μυωπία και την εργασία σε κοντινή απόσταση, δηλαδή δραστηριότητες που απαιτούν να εστιάζει κανείς σε κάτι πολύ κοντά στο πρόσωπό του, όπως ένα κινητό τηλέφωνο. «Η απάντηση ήταν όχι ιδιαίτερα», σημειώνει.
Η μελέτη ανέδειξε κάτι ακόμη, ο χρόνος που περνά κανείς σε εξωτερικούς χώρους φαίνεται να έχει προστατευτική επίδραση. «Η θεωρία είναι ότι το έντονο φως του εξωτερικού περιβάλλοντος διεγείρει την απελευθέρωση ντοπαμίνης από τον αμφιβληστροειδή», λέει ο Μούτι, και φαίνεται πως αυτό μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται τα μάτια.
Η τεχνολογία αποτελεί μέρος μίας παγκόσμιας μετατόπισης προς έναν τρόπο ζωής όπου περνάμε ολοένα και περισσότερο χρόνο σε εσωτερικούς χώρους. Ο Μούτι εκτιμά ότι, οι συσκευές μπορεί να έχουν έμμεση αρνητική επίδραση στα μάτια.
Η λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι απλή και χρειάζεται να περνάμε περισσότερο χρόνο έξω. Αυτό δεν ωφελεί μόνο τα μάτια, αλλά μπορεί να συμβάλει και σε καλύτερο ύπνο. Αρκεί να χρησιμοποιείτε αντηλιακό και γυαλιά ηλίου, ώστε να αποφύγετε τις βλαβερές επιδράσεις της ηλιακής ακτινοβολίας.
Αδυναμία στα χέρια και τη λαβή
Η δύναμη της λαβής αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως βασικός δείκτης της συνολικής κατάστασης της υγείας. Μία μελέτη διαπίστωσε ότι προβλέπει τον πρόωρο θάνατο καλύτερα ακόμη και από την αρτηριακή πίεση. Παράλληλα, η δύναμη της λαβής φαίνεται να μειώνεται σε πολλές χώρες, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων ανθρώπων.
«Η διαγενεακή μείωση δεν αφορά μόνο πιο αδύναμα χέρια, ενδέχεται να αποτελεί ένα πρώιμο προειδοποιητικό σημάδι για τη μελλοντική υγεία των νεότερων γενεών», λέει ο Γιοχάνες Μπέλερ, καθηγητής Ιατρικής Κοινωνιολογίας στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Λάουζιτς στη Γερμανία.
«Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύουμε ότι η μετάβαση προς καθιστική εργασία με βάση τον υπολογιστή συμβάλλει στη μείωση της φυσικής κατάστασης», σημειώνει, προσθέτοντας ότι είναι εύλογο αυτό να επηρεάζει και τη δύναμη της λαβής.
Θα πρέπει να μπορείτε να πιέσετε μία μπάλα του τένις όσο πιο δυνατά μπορείτε και να διατηρήσετε αυτή την πίεση για 15 έως 30 δευτερόλεπτα. Αν δεν μπορείτε, υπάρχουν ειδικές ασκήσεις ενδυνάμωσης για τους καρπούς που μπορεί να βοηθήσουν. Ωστόσο, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη δύναμη της λαβής, αλλά τη συνολική φυσική κατάσταση. Με άλλα λόγια, χρειάζεται άσκηση.
Συντονισμός χεριών και ματιών
Φαίνεται ότι η τεχνολογία μπορεί να επηρεάσει και τις κινητικές δεξιότητες, δηλαδή τις ικανότητες που συνδέουν το μυαλό με το σώμα για την εκτέλεση ακριβών κινήσεων.
Μπορεί να κάνει πολλούς καλύτερους σε πράγματα όπως τα κλικ και τις κινήσεις αφής στην οθόνη, λέει ο Σεμπάστιαν Σούγκεϊτ, καθηγητής Αναπτυξιακής Ψυχολογίας και Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο του Ρέγκενσμπουργκ στη Γερμανία. «Αν όμως εξετάσει κανείς την ευρύτερη ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων, και ιδιαίτερα των λεπτών κινητικών δεξιοτήτων, τα στοιχεία συγκλίνουν προς μία αρνητική επίδραση».
Γνωρίζουμε πολλά περισσότερα για τις επιπτώσεις στα παιδιά απ’ ό,τι στους ενήλικες. Η δική του έρευνα δείχνει συσχέτιση ανάμεσα στον περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες και στις χειρότερες κινητικές δεξιότητες.
Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, καθώς υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στις κινητικές δεξιότητες και τη γνωστική και ακαδημαϊκή ανάπτυξη παιδιών και εφήβων.
Η συμβουλή του δεν είναι πανικός ή απαγόρευση της οθόνης. Αντίθετα, προτείνει να ενταχθούν συνειδητά περισσότερες χειρωνακτικές δραστηριότητες στην καθημερινότητα.
Δραστηριότητες που απαιτούν παρατεταμένη χρήση των χεριών, όπως η προετοιμασία ενός γεύματος ή χειροτεχνίες και εικαστικές κατασκευές, μπορούν να βοηθήσουν. Ο ίδιος ασχολείται με ξυλουργικές εργασίες, αλλά θα μπορούσε κανείς να μάθει ένα μουσικό όργανο ή ακόμη και απλώς να γράφει περισσότερο με το χέρι.
«Δεν πρόκειται για το τέλος του κόσμου. Πρόκειται για λεπτές επιδράσεις», λέει ο Σούγκεϊτ. «Αλλά ακόμη κι αν οι επιπτώσεις είναι μέτριες ή μικρές σε ατομικό επίπεδο, συλλογικά, σε βάθος γενεών, μιλάμε για έναν πιθανό εκφυλισμό των νοητικών μας ικανοτήτων ως κοινωνία και για μια αδυναμία να σκεφτόμαστε μέσα από την πραγματικότητα, επειδή τα χέρια αποτελούν ένα από τα πιο βασικά σημεία επαφής μας με τον κόσμο».
Με πληροφορίες από BBC
