Ένα μικρό ουράνιο σώμα που κινείται γύρω από τον Ήλιο έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον των αστρονόμων, καθώς παρουσιάζει ανεπαίσθητες αλλά ασυνήθιστες αλλαγές στην ταχύτητα και την τροχιά του, τις οποίες η βαρύτητα από μόνη της δεν μπορεί να εξηγήσει.
Πρόκειται για το 1998 KY26, ένα αντικείμενο με διάμετρο περίπου 11 μέτρα, το οποίο ανακαλύφθηκε το 1998 και αρχικά θεωρήθηκε αστεροειδής. Ωστόσο, οι παρατηρήσεις των τελευταίων ετών έχουν δημιουργήσει ερωτήματα για τη φύση του και κυρίως για τις δυνάμεις που επηρεάζουν την κίνησή του.
Ανάμεσα στις εξηγήσεις που έχουν προταθεί είναι ότι πρόκειται για έναν ασυνήθιστο κομήτη, ενώ ένας επιστήμονας του Χάρβαρντ έχει διατυπώσει ακόμη και την υπόθεση ότι μπορεί να είναι ένα σοβιετικό διαστημικό σκάφος που χάθηκε πριν από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.
Η NASA, πάντως, θεωρεί ότι πρόκειται για φυσικό ουράνιο σώμα και εκτιμά ότι οι αποκλίσεις στην πορεία του συνδέονται με την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας.
Τι το κάνει τόσο ασυνήθιστο;
Ο 1998 KY26 ανακαλύφθηκε από τον αστρονόμο Τομ Γκέρελς, του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, και από τότε παρακολουθείται από επιστήμονες που μελετούν τα μικρά ουράνια σώματα τα οποία περνούν σχετικά κοντά στη Γη.
Κανονικά, οι αστρονόμοι μπορούν να υπολογίσουν την πορεία ενός αστεροειδούς με μεγάλη ακρίβεια, λαμβάνοντας υπόψη τη βαρυτική έλξη του Ήλιου και των πλανητών.
Στην περίπτωση του 1998 KY26, όμως, οι μετρήσεις δείχνουν ότι η πορεία του παρουσιάζει μικρές αποκλίσεις από εκείνη που θα αναμενόταν με βάση μόνο τη βαρύτητα.
Οι διαφορές αυτές είναι εξαιρετικά μικρές, αλλά αρκετές ώστε να δείχνουν ότι κάποια επιπλέον δύναμη επηρεάζει την κίνησή του.
Μία από τις πρώτες εξηγήσεις ήταν ότι το αντικείμενο ανήκει σε μια κατηγορία ουράνιων σωμάτων που ονομάζονται «σκοτεινοί κομήτες».
Πρόκειται για σώματα που συμπεριφέρονται σε ορισμένα σημεία όπως οι κομήτες, χωρίς όμως να διαθέτουν τη χαρακτηριστική φωτεινή ουρά τους.
Στους συνηθισμένους κομήτες, η θερμότητα του Ήλιου προκαλεί τη μετατροπή του πάγου σε αέριο, το οποίο διαφεύγει από την επιφάνειά τους. Αυτή η διαδικασία μπορεί να τους δώσει μια μικρή ώθηση και να μεταβάλει την πορεία τους.
Οι επιστήμονες εξέταζαν το ενδεχόμενο κάτι αντίστοιχο να συμβαίνει και στον 1998 KY26.
Η νέα μελέτη που περιπλέκει το μυστήριο
Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Icarus θέτει υπό αμφισβήτηση τη θεωρία του σκοτεινού κομήτη.
Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η μέση θερμοκρασία του 1998 KY26 είναι περίπου μείον 47 βαθμοί Κελσίου.
Παρότι η θερμοκρασία αυτή είναι εξαιρετικά χαμηλή για τα δεδομένα της Γης, θεωρείται υπερβολικά υψηλή για να διατηρείται επί μεγάλο χρονικό διάστημα πάγος νερού στο συγκεκριμένο ουράνιο σώμα.
Αυτό σημαίνει ότι η εξήγηση σύμφωνα με την οποία αέρια από το εσωτερικό του δίνουν ώθηση στην κίνησή του γίνεται λιγότερο πιθανή.
Ο Ντάριλ Σέλιγκμαν, καθηγητής Φυσικής και Αστρονομίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, είχε υποστηρίξει τη θεωρία του σκοτεινού κομήτη.
Μιλώντας στους New York Times, αναγνώρισε ότι τα νέα δεδομένα δυσκολεύουν αυτή την εξήγηση, καθώς η επιφάνεια του αντικειμένου φαίνεται να είναι υπερβολικά θερμή για να διατηρεί πάγο.
Ο ίδιος επισήμανε ότι, παρόλο που οι αστρονόμοι έχουν σήμερα τη δυνατότητα να μελετούν εξαιρετικά μακρινούς γαλαξίες, η παρατήρηση μικρών αντικειμένων κοντά στη Γη εξακολουθεί να παρουσιάζει δυσκολίες, επειδή είναι πολύ μικρά και δύσκολα διακρίνονται με τα τηλεσκόπια.
Θα μπορούσε να είναι ένα χαμένο σοβιετικό διαστημικό σκάφος;
Μια πολύ διαφορετική θεωρία διατύπωσε ο αστροφυσικός του Χάρβαρντ Άβι Λεμπ, γνωστός για τις απόψεις του σχετικά με την πιθανότητα ύπαρξης εξωγήινης τεχνολογίας.
Ο Λεμπ υποστήριξε ότι ο 1998 KY26 ενδέχεται να μην είναι ούτε αστεροειδής ούτε κομήτης, αλλά το Phobos 1, ένα μη επανδρωμένο σοβιετικό διαστημικό σκάφος που εκτοξεύθηκε το 1988 με προορισμό τον Άρη.
Η επικοινωνία με το Phobos 1 χάθηκε περίπου δύο μήνες μετά την εκτόξευσή του και έκτοτε η ακριβής πορεία του δεν είναι γνωστή.
Σύμφωνα με την υπόθεση του Λεμπ, το χαμένο σκάφος θα μπορούσε να κινείται εδώ και δεκαετίες γύρω από τον Ήλιο και να έχει καταγραφεί λανθασμένα ως φυσικό ουράνιο σώμα.
Η θεωρία αυτή, ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί και αντιμετωπίζεται με έντονο σκεπτικισμό από άλλους επιστήμονες.
Ο επικεφαλής της NASA, Τζάρεντ Άιζακμαν, δήλωσε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν πως ο 1998 KY26 είναι κάτι διαφορετικό από έναν αστεροειδή.
Ανάλογη είναι η εκτίμηση του αστρονόμου Μπράις Μπόλιν, ο οποίος έχει μελετήσει το αντικείμενο και επισημαίνει ότι η πυκνότητά του παραπέμπει σε πέτρωμα και όχι σε ανθρώπινη κατασκευή.
Η εξήγηση που δίνει η NASA
Παρότι η κίνηση του 1998 KY26 είχε προκαλέσει ερωτήματα, νεότερες μετρήσεις φαίνεται να δίνουν μια πιο απλή εξήγηση.
Το 2025, επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το αντικείμενο είναι πολύ μικρότερο από όσο υπολογιζόταν αρχικά. Η διάμετρός του εκτιμήθηκε στα 11 μέτρα, περίπου στο ένα τρίτο του μεγέθους που του αποδιδόταν παλαιότερα.
Η ανακάλυψη αυτή αποδείχθηκε σημαντική, καθώς όσο μικρότερο είναι ένα ουράνιο σώμα, τόσο περισσότερο μπορεί να επηρεάζεται η κίνησή του από δυνάμεις που σε μεγαλύτερους αστεροειδείς έχουν περιορισμένη επίδραση.
Μια ομάδα επιστημόνων του Εργαστηρίου Αεριώθησης της NASA (JPL), με επικεφαλής τον Ντάβιντε Φαρνόκια, πρότεινε ότι η ασυνήθιστη επιτάχυνση του 1998 KY26 μπορεί να οφείλεται στο ίδιο το φως του Ήλιου.
Παρότι δεν το αντιλαμβανόμαστε στην καθημερινότητά μας, το ηλιακό φως ασκεί μια εξαιρετικά μικρή πίεση στις επιφάνειες που φωτίζει. Στην περίπτωση ενός τόσο μικρού αντικειμένου, αυτή η πίεση μπορεί να επηρεάσει σταδιακά την τροχιά του.
Παράλληλα, υπάρχει και το λεγόμενο φαινόμενο Γιαρκόφσκι, κατά το οποίο ένας αστεροειδής απορροφά ενέργεια από τον Ήλιο και στη συνέχεια την απελευθερώνει ως θερμότητα, δέχεται μια ανεπαίσθητη ώθηση.
Ο συνδυασμός αυτών των δύο φαινομένων μπορεί να εξηγήσει τις αποκλίσεις που έχουν παρατηρηθεί στην πορεία του 1998 KY26.
Σε ανακοίνωσή της την Κυριακή, η NASA επιβεβαίωσε ότι η ηλιακή ακτινοβολία ασκεί δυνάμεις στο συγκεκριμένο αντικείμενο.
Ακυρώθηκε η αποστολή που θα μπορούσε να δώσει απαντήσεις
Οι επιστήμονες ήλπιζαν ότι θα μπορούσαν να μελετήσουν από κοντά τον 1998 KY26 χάρη στο ιαπωνικό διαστημικό σκάφος Hayabusa2.
Η Ιαπωνική Υπηρεσία Αεροδιαστημικών Ερευνών (JAXA) σχεδίαζε να στείλει το σκάφος στον αστεροειδή το 2031, προκειμένου να πραγματοποιήσει λεπτομερείς παρατηρήσεις και να συγκεντρώσει περισσότερα στοιχεία για τη σύστασή του.
Ωστόσο, τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου, η Ιαπωνία ανακοίνωσε ότι εγκαταλείπει το συγκεκριμένο σχέδιο λόγω προβλημάτων στον κινητήρα του Hayabusa2.
Αντί για τον 1998 KY26, το σκάφος θα κατευθυνθεί προς έναν διαφορετικό αστεροειδή, με την ονομασία 2015 BM510, τον οποίο αναμένεται να προσεγγίσει το 2028.
Η αλλαγή αυτή στερεί από τους αστρονόμους μια σημαντική ευκαιρία να εξετάσουν από κοντά το ασυνήθιστο αντικείμενο και να επιβεβαιώσουν τις θεωρίες για τη συμπεριφορά του.
Παρά τα αναπάντητα ερωτήματα, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι ο 1998 KY26 δεν αποτελεί απειλή για τη Γη.
Με πληροφορίες από New York Times














