Το ταχύτερο γνωστό άστρο του Γαλαξία μας εντόπισαν αστρονόμοι να κινείται γύρω από την υπερμεγέθη μαύρη τρύπα που βρίσκεται στο κέντρο του Milky Way.
Το άστρο, που ονομάζεται S301, κινείται με ταχύτητα περίπου 25.000 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, σχεδόν 100.000 φορές μεγαλύτερη από εκείνη ενός επιβατικού αεροπλάνου. Είναι επίσης το άστρο που έχει παρατηρηθεί να πλησιάζει περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο τον Sagittarius A*, τη μαύρη τρύπα στο κέντρο του Γαλαξία μας.
Η τροχιά του είναι εξαιρετικά στενή και έντονα ελλειπτική. Χρειάζεται μόλις 8,7 χρόνια για να ολοκληρώσει μία πλήρη τροχιά γύρω από τη μαύρη τρύπα και, στο κοντινότερο σημείο της διαδρομής του, φτάνει σε απόσταση περίπου ίση με εκείνη που χωρίζει τον Κρόνο από τον Ήλιο.
Αυτή η ακραία εγγύτητα είναι που κάνει το S301 ιδιαίτερα σημαντικό για τους επιστήμονες, καθώς η τροχιά του μπορεί να επιτρέψει για πρώτη φορά την άμεση μέτρηση της περιστροφής του Sagittarius A*.
Η ανακάλυψη του S301 και η γενική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν
Σύμφωνα με τη γενική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν, μια περιστρεφόμενη μαύρη τρύπα παρασύρει τον χωροχρόνο γύρω της, επηρεάζοντας τις τροχιές αντικειμένων που κινούνται πολύ κοντά της. Μέχρι σήμερα, όμως, τα γνωστά άστρα στο κέντρο του Γαλαξία δεν πλησίαζαν αρκετά ώστε αυτή η επίδραση να μπορεί να μετρηθεί εύκολα.
Το S301 φαίνεται να έχει ακριβώς τα χαρακτηριστικά που χρειάζονται οι επιστήμονες, χάρη στην πολύ κοντινή και έντονα ελλειπτική τροχιά του.
Ο δρ Στέφαν Γκίλεσεν, ανώτερος επιστήμονας στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για Εξωγήινη Φυσική και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο «Nature», εκτιμά ότι το άστρο μπορεί να επιτρέψει στους αστρονόμους να μετρήσουν άμεσα την περιστροφή μιας υπερμεγέθους μαύρης τρύπας και να δοκιμάσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τη γενική θεωρία της σχετικότητας.
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι για να εκτιμηθεί η περιστροφή του Sagittarius A* θα χρειαζόταν να παρακολουθούνται οι κινήσεις πολλών άστρων επί αρκετές δεκαετίες. Στην περίπτωση του S301, όμως, κατάφεραν να ανασυνθέσουν την τροχιά του από το 2017 και ελπίζουν ότι η επόμενη πολύ κοντινή διέλευσή του από τη μαύρη τρύπα, το 2031, θα προσφέρει αρκετά δεδομένα.
«Με αυτό το άστρο ελπίζουμε ότι μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια θα μπορέσουμε να μετρήσουμε την περιστροφή της μαύρης τρύπας», δήλωσε ο Φέλιξ Μανγκ, υποψήφιος διδάκτορας στο ίδιο ινστιτούτο.
Οι παρατηρήσεις έγιναν με το Very Large Telescope Interferometer του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου, στο Παρατηρητήριο Παρανάλ της Χιλής. Το σύστημα συνδυάζει το φως από τέσσερα τηλεσκόπια διαμέτρου οκτώ μέτρων, επιτρέποντας εξαιρετικά ακριβείς μετρήσεις στην περιοχή γύρω από το κέντρο του Γαλαξία.
Παρά το γεγονός ότι το S301 πλησιάζει εντυπωσιακά κοντά στον Sagittarius A*, οι επιστήμονες δεν περιμένουν να περάσει τον ορίζοντα γεγονότων, το όριο πέρα από το οποίο τίποτα δεν μπορεί να διαφύγει.
Ο Μανγκ σημείωσε ότι, παρά τη διαδεδομένη εικόνα των μαύρων τρυπών ως «κοσμικών ηλεκτρικών σκουπών» που καταπίνουν ό,τι βρίσκεται γύρω τους, ένα άστρο μπορεί να παραμένει σε σταθερή τροχιά γύρω από μια μαύρη τρύπα, όπως ένας πλανήτης γύρω από τον Ήλιο.
Ο δρ Ζίρι Γιούνσι, αστροφυσικός στο University College London, ο οποίος δεν συμμετείχε στις παρατηρήσεις, χαρακτήρισε την ανακάλυψη ιδιαίτερα σημαντική. Όπως εκτίμησε, η δυνατότητα μέτρησης της περιστροφής του Sagittarius A* μέσω της τροχιάς του S301 θα μπορούσε να προσφέρει νέα στοιχεία για την εξέλιξη του Γαλαξία.
Με πληροφορίες από Guardian
