Η Σιγκαπούρη εγκαινίασε μια πρωτοποριακή πενταετή εθνική εκστρατεία για την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας.
Μεταξύ των κινήτρων περιλαμβάνονται και μικρές χρηματικές αμοιβές για όσους πολίτες καταγράφουν τα λεπτά που αφιερώνουν στο διάβασμα σε μια κυβερνητική ιστοσελίδα.
Οι Αρχές ποντάρουν στη στρατηγική της «παιχνιδοποίησης» τη χρήση δηλαδή ενός συστήματος πόντων που καταγράφει τη συνήθεια με αντάλλαγμα μια μικρή αμοιβή, αλλά και στο αίσθημα της συλλογικής συμμετοχής. Στόχος είναι να αναβιώσει μια συνήθεια που εκτοπίζεται ραγδαία από το εθιστικό doomscrolling και το περιεχόμενο που «αποχαυνώνει» τον εγκέφαλο.
«Αν και το περιεχόμενο μικρής διάρκειας μας κρατά ενήμερους, το διάβασμα εκτενών κειμένων ενισχύει την προσοχή, την κριτική σκέψη και τη φαντασία», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος της Εθνικής Βιβλιοθήκης της χώρας, Μελίσα Ταμ.
«Στην πραγματικότητα, θέλουμε μια κοινωνία αναγνωστών με περιέργεια, κριτικό πνεύμα και οξυδέρκεια, ικανών να αντεπεξέλθουν σε έναν όλο και πιο σύνθετο κόσμο», πρόθεσε.
Μια μικρή συμβολική αμοιβή
Το πρόγραμμα πάντως δεν πρόκειται να κάνει πλούσιους όσους διαβάζουν. Χρειάζονται 50 ημέρες συστηματικού διαβάσματος για να κερδίσει κανείς μόλις 1 δολάριο Σιγκαπούρης (περίπου 0,68 λεπτά του Ευρώ). Κάθε συνεδρία 15 λεπτών και άνω χαρίζει στον αναγνώστη 20 ψηφιακά νομίσματα, ενώ απαιτούνται 1.000 νομίσματα για την εξαργύρωση του ενός δολαρίου. Επιπλέον, προσμετράται μόνο μία συνεδρία την ημέρα.
Το πρωτότυπο αυτό πρόγραμμα εφαρμόζεται σε μια εποχή που τα επίπεδα συγκέντρωσης μειώνονται και η φιλαναγνωσία φθίνει παγκοσμίως. Οι εκπαιδευτικοί δίνουν μάχη ενάντια στον πνευματικό «αποχαυνισμό» τη σταδιακή εξασθένηση των γνωστικών μας ικανοτήτων που αποδίδεται στην αλόγιστη κατανάλωση ρηχού ηλεκτρονικού περιεχομένου και στο ασταμάτητο σκρολάρισμα αρνητικών ειδήσεων.
Τα πρόσφατα παγκόσμια στοιχεία έδειξαν ότι οι επιδόσεις των 15χρονων στην ανάγνωση κειμένου στις ΗΠΑ έχουν υποχωρήσει σημαντικά. Αντίθετα, ασιατικά κράτη όπως η Σιγκαπούρη και η Κίνα διατηρούν εξαιρετικές επιδόσεις. Η σχετική μελέτη ανέδειξε ως βασική πρόκληση τους ψηφιακούς περισπασμούς μέσα στις σχολικές αίθουσες.
Η μετατροπή του διαβάσματος σε παιχνίδι και η καθιέρωσή του ως καθημερινή συνήθεια αποτελεί την ουσία της πρωτοβουλίας της Σιγκαπούρης, επισημαίνει ο Λο Τσιν από το Εθνικό Ινστιτούτο Εκπαίδευσης της χώρας.
«Για κάποιον που διαβάζει πολύ, τα 15 λεπτά μπορεί να φαίνονται ελάχιστα, αλλά θεωρώ ότι είναι η ιδανική αφετηρία», δήλωσε στο CNN ο Λο, ο οποίος ερευνά τις αναγνωστικές συνήθειες.
«Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί άνθρωποι συνεχίζουν μεν να διαβάζουν, αλλά διαβάζουν λέξεις σε μια οθόνη. Η βαθιά ανάγνωση, όμως, το να αφιερώνεις χρόνο και να αφοσιώνεσαι σε ένα βιβλίο, συμβαίνει πλέον πολύ σπανιότερα».
Διάβασμα πέρα από το σχολείο
Παρά το γεγονός ότι η Σιγκαπούρη παραμένει στην κορυφή των παγκόσμιων επιδόσεων στην ανάγνωση, υπάρχει έντονος προβληματισμός ότι οι μαθητές χάνουν το ενδιαφέρον τους καθώς μεγαλώνουν και προετοιμάζονται για τις μεγάλες εξετάσεις.
Ένας αναλυτής κινδύνου στη Σιγκαπούρη, ο οποίος διαβάζει πληθώρα τεχνικών εκθέσεων και ειδήσεων για τη δουλειά του, θεωρεί ότι οι νεαροί μαθητές χάνουν τη χαρά της ανάγνωσης μόλις πάνε στο γυμνάσιο.
«Η εφηβεία μπορεί να είναι μια αρκετά στρεσογόνος περίοδος», αναφέρει ο 32χρονος Άιζακ Νίο.
«Υπάρχουν πολλές σημαντικές εξετάσεις και αρχίζεις να διαβάζεις αποκλειστικά για όσα εξετάζεσαι. Έτσι, σταδιακά, χάνεις τη συνήθεια να διαβάζεις για ψυχαγωγία».
Όταν ο Νίο συνειδητοποίησε ότι δεν είχε πιάσει βιβλίο στα χέρια του για χρόνια από τότε που άρχισε να εργάζεται, συνίδρυσε το 2025 τη λέσχη ανάγνωσης Modern Men’s Book Club.
«Έχω μιλήσει με αρκετούς που μου λέτε ότι αυτό ακριβώς είναι το κίνητρό τους: να ξαναβάλουν το διάβασμα στη ζωή τους επειδή το είχαν παρατήσει για καιρό», εξηγεί.
Ο ίδιος σημειώνει ότι τα μέλη της λέσχης του ομολογούν πως είχαν να διαβάσουν βιβλίο ολόκληρα χρόνια, ενώ τώρα τολμούν να εξερευνήσουν ακόμα και λογοτεχνικά είδη που παλιότερα δεν θα επιλέγαν ποτέ.
Η εκστρατεία επιβράβευσης της ανάγνωσης βρίσκεται σε δοκιμαστική φάση έως το τέλος του έτους, με την Εθνική Βιβλιοθήκη να δηλώνει ότι «θα προστεθούν νέες λειτουργίες και βελτιώσεις με βάση τα σχόλια των πολιτών». Παράλληλα, οι αναγνώστες μπορούν να συμμετάσχουν σε μια φιλανθρωπική δράση, μέσω της οποίας ο οργανισμός ελπίζει να συγκεντρωθούν 7,5 εκατομμύρια λεπτά ανάγνωσης, ώστε να συγκεντρωθούν έως και 150.000 δολάρια Σιγκαπούρης φέτος.
Χρήματα για διάβασμα: Αποδοτικό μέτρο ή λάθος κίνητρο;
Το πρόγραμμα έχει πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις στην ευημερούσα πόλη-κράτος για το αν το χρήμα μπορεί πράγματι να καλλιεργήσει μια παντοτινή αγάπη για το βιβλίο. Ορισμένοι επικριτές υποστηρίζουν ότι η ανάγνωση πρέπει να γίνεται από εσωτερική ανάγκη και αγάπη για το αντικείμενο.
Άλλοι πάλι θεωρούν ότι σε μια εποχή ακραίου ψηφιακού περισπασμού, οτιδήποτε ωθεί τους ανθρώπους στο βιβλίο είναι ευπρόσδεκτο.
«Προτιμώ να βλέπω ανθρώπους να διαβάζουν και να χάνουν τη στάση του τρένου ή του λεωφορείου, παρά να ακούω τον συνεχή θόρυβο από το TikTok και τις κινέζικες σειρές τεχνητής νοημοσύνης που παίζουν στη διαπασών στα βαγόνια», δήλωσε στο CNN η Τσαρμέιν Λιμ, 28χρονη δημιουργός περιεχομένου για βιβλία.
Η Άσλεϊ Τσία, που διευθύνει μια λέσχη ανάγνωσης, θεωρεί ότι ο ορισμός της επιτυχίας πρέπει να αφορά ένα ευρύτερο στοίχημα.
«Μου αρέσει η ιδέα να γίνει το διάβασμα καθημερινή συνήθεια και να δίνεται στους ανθρώπους μια μικρή ώθηση για να ξεκινήσουν», αναφέρει.
«Αν η Σιγκαπούρη θέλει να χτίσει μια κουλτούρα φιλαναγνωσίας, η επιτυχία δεν είναι απλώς να διαβάζει κανείς 15 λεπτά την ημέρα. Είναι να γίνουμε πιο περίεργοι αναγνώστες. Να διαβάζουμε πράγματα πέρα από αυτά που είναι άμεσα διαθέσιμα ή άμεσα χρήσιμα σε εμάς».
Ωστόσο, πληθώρα ερευνών υποδεικνύει ότι τα χρηματικά κίνητρα μπορούν να μειώσουν τη φυσική επιθυμία ενός ατόμου να συνεχίσει μια συμπεριφορά μόλις η αμοιβή σταματήσει.
«Οι χρηματικές αμοιβές λειτουργούν καλά σε ανθρώπους που ήδη ενδιαφέρονται ως ένα βαθμό για το διάβασμα. Για όσους όμως δεν έχουν κανένα απολύτως ενδιαφέρον, τα χρηματικά κίνητρα δύσκολα θα καλλιεργήσουν μια διαρκή, εσωτερική ανάγκη για διάβασμα», εξηγεί η Τσαρίσα Νγκ, επικεφαλής κλινική ψυχολόγος στο κέντρο Putra Star Care της Σιγκαπούρης.
Με πληροφορίες από CNN
