Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ προειδοποίησε τον Άντι Μπέρναμ, να μην καταφύγει σε πρόσθετο δανεισμό για τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών, καθώς ανακοίνωσε σχέδιο επενδύσεων ύψους 15 δισ. λιρών.
Το σχέδιο αφορά την επόμενη τετραετία, ανακατευθύνοντας πόρους από έργα στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και της στέγασης προκειμένου να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό στην άμυνα.
Ο Στάρμερ παρουσίασε την πολυαναμενόμενη Επενδυτική Στρατηγική για την Άμυνα (Defence Investment Plan – DIP) την Τρίτη, έπειτα από μία 11μηνη κυβερνητική διαμάχη, η οποία του κόστισε την παραίτηση ενός υπουργού Άμυνας και, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, συνέβαλε στην πολιτική του πτώση.
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός δήλωσε ότι η κυβέρνηση εξασφάλισε τα 15 δισ. λίρες του σχεδίου μέσω της μεταφοράς κονδυλίων από οδικά και ενεργειακά έργα. Παράλληλα, ένα πρόγραμμα ύψους 9 δισ. λιρών για την αναβάθμιση των στρατιωτικών κατοικιών μέσα στην επόμενη δεκαετία αναθεωρήθηκε, ώστε το μεγαλύτερο μέρος των σχετικών δαπανών να μετατεθεί μετά το 2030.
Η συγκεκριμένη αναθεώρηση αντιστοιχεί σε δημοσιονομική βελτίωση ύψους 1,5 δισ. λιρών, την οποία εξασφάλισε ο νέος υπουργός Άμυνας, Νταν Τζάρβις, ο οποίος δίνει μάχη για να διατηρήσει τη θέση του μετά την αποχώρηση του Στάρμερ. Το ποσό αυτό είναι αυξημένο σε σύγκριση με τις 13,5 δισ. λίρες που είχαν προσφερθεί στον προκάτοχό του, Τζον Χίλι, ο οποίος παραιτήθηκε σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το επίπεδο της χρηματοδότησης που του είχε διατεθεί.
Στην εισαγωγή της επενδυτικής στρατηγικής, ο Τζάρβις υπογράμμισε ότι η πρόσθετη χρηματοδότηση κρίθηκε αναγκαία, καθώς οι Εργατικοί «παρέλαβαν ένα αμυντικό πρόγραμμα υποχρηματοδοτούμενο, υπερφορτωμένο με δεσμεύσεις και ανεπαρκώς προσαρμοσμένο στις απειλές που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Τα 47 από τα 49 προγράμματα παρουσίαζαν καθυστερήσεις ή υπερβάσεις κόστους».
Συνολικά, οι αμυντικές δαπάνες του Ηνωμένου Βασιλείου προβλέπεται να αυξηθούν οριακά από το 2,6% του ΑΕΠ το 2027 στο 2,7% έως το 2030, φτάνοντας σχεδόν τα 80 δισ. λίρες. Ο Στάρμερ δήλωσε ότι η εξέλιξη αυτή θα θέσει τη χώρα «σε τροχιά» ώστε οι αμυντικές δαπάνες να ανέλθουν στο 3% του ΑΕΠ κατά την επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο.
Ο Στάρμερ προειδοποίησε τον Μπέρναμ να εξασφαλίσει περισσότερους πόρους για την άμυνα
Καθώς το σχέδιο άρχισε να διαμορφώνεται, ο Χίλι υποστήριξε ότι οι προβλεπόμενοι προϋπολογισμοί είναι ανεπαρκείς. «Η Βρετανία θα εξακολουθεί να δαπανά μόλις το 2,7% του ΑΕΠ το 2030, χρονιά κατά την οποία το ΝΑΤΟ έχει προειδοποιήσει ότι ενδέχεται να βρεθούμε αντιμέτωποι με ρωσική επίθεση», δήλωσε. Όπως πρόσθεσε, είναι αναγκαίο να οριστεί μια σαφής ημερομηνία-στόχος για την επίτευξη αμυντικών δαπανών στο 3% του ΑΕΠ.
Ο Στάρμερ κάλεσε τον διάδοχο του, ο οποίος πιθανολογείται ότι θα είναι ο βουλευτής των Εργατικών Άντι Μπέρναμ, να εξασφαλίσει περισσότερους πόρους για την άμυνα κατά την επόμενη αναθεώρηση των δημόσιων δαπανών, προειδοποιώντας ωστόσο ότι αυτό δεν θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί μέσω νέου δανεισμού.
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός δήλωσε ότι η άμυνα «πρέπει να αποτελέσει την υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα στην επόμενη αναθεώρηση των δημόσιων δαπανών». Ο στόχος του ΝΑΤΟ, τον οποίο έχει αποδεχθεί ο Στάρμερ, προβλέπει την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035.
O Guardian αποκάλυψε την περασμένη εβδομάδα ότι ορισμένοι στενοί συνεργάτες του Στάρμερ σκοπεύουν να αξιοποιήσουν τη μεταβατική περίοδο για να εισηγηθούν στον Άντι Μπέρναμ την επαναφορά της πρότασης για την έκδοση «αμυντικών ομολόγων», μία ιδέα που είχε απορριφθεί στο παρελθόν από το υπουργείο Οικονομικών.
«Τα αμυντικά ομόλογα δεν είναι τίποτε άλλο παρά δανεισμός με διαφορετική ονομασία», δήλωσε ο Στάρμερ σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε σε εταιρεία κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) στο Μπέρκσαϊρ.
«Εξετάσαμε πολύ προσεκτικά αυτή την επιλογή, όμως η πραγματικότητα είναι ότι η χρηματοδότηση μέσω δανεισμού θα οδηγήσει σε υψηλότερα επιτόκια, σε μία περίοδο κατά την οποία ήδη 1 στις 10 λίρες που δαπανά το κράτος κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση των τόκων του χρέους.
Η κυβέρνηση αυτή κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια για να θέσει τα δημόσια οικονομικά υπό έλεγχο και αυτό απέδωσε, συμβάλλοντας στη μείωση του πληθωρισμού και των επιτοκίων των στεγαστικών δανείων. Δεν πρέπει να θυσιάσουμε αυτή την πρόοδο».
Το σχέδιο του Στάρμερ προβλέπει ότι η κυβέρνηση θα διαθέσει επιπλέον 15 δισ. λίρες για την άμυνα κατά την τετραετία 2026-27 έως 2029-30, πέραν των 283 δισ. λιρών που είχαν ήδη προβλεφθεί.
Η απόφαση λαμβάνεται σε μία περίοδο κατά την οποία, σύμφωνα με το πλήρες σχέδιο των 80 σελίδων που δόθηκε στη δημοσιότητα το απόγευμα, «οι απαιτήσεις απέναντι στην άμυνα αυξάνονται». Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η «ρωσική επιθετικότητα εντείνεται γύρω από τα σύνορά μας», ότι ο πόλεμος με το Ιράν ανέδειξε εκ νέου την ανάγκη ενίσχυσης της αεράμυνας και της αντιπυραυλικής άμυνας, ενώ τονίζεται πως «οι Ηνωμένες Πολιτείες δικαιολογημένα απαιτούν από την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης».
Βρετανία: Τα προγράμματα που θα χρηματοδοτηθούν κατά την επόμενη τετραετία
Τα βασικά προγράμματα που θα χρηματοδοτηθούν κατά την επόμενη τετραετία περιλαμβάνουν:
- 47 δισ. λίρες για νέα πυρηνικά υποβρύχια, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος Dreadnought, το οποίο θα αντικαταστήσει τα πυρηνικά υποβρύχια Trident, καθώς και του νέου επιθετικού υποβρυχίου Aukus, που αναπτύσσεται από κοινού με την Αυστραλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
- 13 δισ. λίρες για την ανάπτυξη νέας πυρηνικής κεφαλής και 1,7 δισ. λίρες για πυρηνικά καύσιμα, καθώς και μια επιπλέον –χωρίς να προσδιορίζεται επίσημα– δέσμευση χρηματοδότησης, η οποία εκτιμάται ότι ανέρχεται σε περίπου 1 δισ. λίρες, για την προμήθεια 12 νέων μαχητικών αεροσκαφών Lockheed Martin F-35A, ικανών να μεταφέρουν πυρηνικές βόμβες και τα οποία αναμένεται να ενταχθούν σε υπηρεσία τη δεκαετία του 2030.
- 8,6 δισ. λίρες για την ανάπτυξη του μαχητικού αεροσκάφους επόμενης γενιάς GCAP, στο πλαίσιο κοινού προγράμματος με την Ιταλία και την Ιαπωνία, καθώς και επιπλέον 1,1 δισ. λίρες για τη διατήρηση των υφιστάμενων μαχητικών Typhoon σε επιχειρησιακή υπηρεσία έως τη δεκαετία του 2040.
- Συνολικά 5 δισ. λίρες επιπλέον για μη επανδρωμένα συστήματα (drones), ποσό αυξημένο κατά 1 δισ. λίρες σε σχέση με όσα είχαν ανακοινωθεί στην περσινή στρατηγική αναθεώρηση δαπανών. Οι επενδύσεις αφορούν εναέρια, χερσαία, θαλάσσια και υποβρύχια drones, τα οποία θα επιχειρούν σε συνεργασία με στρατιώτες, πολεμικά πλοία και μαχητικά αεροσκάφη.
Ειδικότερα, εξασφαλίστηκαν 600 εκατ. λίρες για τις δαπάνες που αφορούν τα drones, αφού ο Τζάρβις συμφώνησε να περικόψει κονδύλια από άλλα τμήματα του προϋπολογισμού του. Παράλληλα, εξασφάλισε ακόμη 500 εκατ. λίρες για τις καθημερινές λειτουργικές ανάγκες και επιπλέον 400 εκατ. λίρες για το πολυμερές χρηματοδοτικό πρόγραμμα αμυντικών δαπανών, το οποίο υποστηρίζεται από το υπουργείο Οικονομικών.
Η χρηματοδότηση του σχεδίου θα προέλθει από 10,7 δισ. λίρες εξοικονομήσεων, μεταξύ άλλων μέσω της μείωσης του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων κατά 10% και της περικοπής κατά 1 δισ. λίρες στις δαπάνες για εξωτερικούς συμβούλους. Παράλληλα, ορισμένες στρατιωτικές δυνατότητες θα αποσυρθούν πρόωρα, μεταξύ των οποίων 34 ελικόπτερα Wildcat που χρησιμοποιεί ο βρετανικός στρατός, ενώ οι επενδύσεις στους πυραύλους Storm Shadow θα ανακατευθυνθούν προς την ανάπτυξη του διαδόχου τους, του προγράμματος Stratus.
Ο Στάρμερ δεν διέψευσε τα δημοσιεύματα της Τρίτης σύμφωνα με τα οποία μέρος της χρηματοδότησης προήλθε από σχέδιο αναβολής των εργασιών αναβάθμισης των στρατιωτικών κατοικιών, έναν τομέα στον οποίο ο προκάτοχος του Τζάρβις, Χίλι, είχε δώσει ιδιαίτερη έμφαση. Ο Χίλι είχε ανακοινώσει πέρυσι κονδύλι ύψους 9 δισ. λιρών για την ανακαίνιση περισσότερων από 40.000 στρατιωτικών κατοικιών.
Ο Στάρμερ παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι μεγάλο μέρος των πρόσθετων 15 δισ. λιρών θα προέλθει από τους επενδυτικούς προϋπολογισμούς άλλων υπουργείων, γεγονός που σημαίνει ότι ορισμένα έργα υποδομών ενδέχεται να καθυστερήσουν, να περιοριστούν ή ακόμη και να εγκαταλειφθούν.
Κιρ Στάρμερ: «Έχουμε επενδύσει πολλά χρήματα στην στρατιωτική στέγαση και είμαι περήφανος γι’ αυτό»
«Ορισμένα κεφαλαιουχικά έργα, για παράδειγμα σε δρόμους και στον τομέα της ενέργειας, τα οποία είναι σημαντικά αλλά όχι άμεσα κρίσιμα, δεν θα προχωρήσουν πλέον όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί», δήλωσε. «Αυτό, όμως, αφορά τη λήψη των αναγκαίων και σωστών αποφάσεων για την προστασία της χώρας μας».
Ερωτηθείς σχετικά με τις αναφερόμενες περικοπές στο πρόγραμμα στρατιωτικής στέγασης, ο Στάρμερ πρόσθεσε: «Έχουμε επενδύσει πολλά χρήματα στη στρατιωτική στέγαση και είμαι περήφανος γι’ αυτό… Φυσικά, πρέπει να το εξισορροπήσω με τις επενδύσεις στις στρατιωτικές δυνατότητες που χρειαζόμαστε».
Παρά τις θυσίες που επιβάλλονται στο υπουργείο Άμυνας (MoD) και σε άλλα υπουργεία, στρατιωτικοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει παράπονα ότι η πρόσθετη χρηματοδότηση υπολείπεται των αναγκών.
Το υπουργείο Άμυνας είχε ζητήσει πέρυσι επιπλέον 28 δισ. λίρες πέραν των κονδυλίων που είχαν ήδη κατανεμηθεί στο πλαίσιο των αναθεωρήσεων δαπανών και άμυνας, με τον Χίλι να υποστηρίζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 3% του ΑΕΠ έως το 2030. Το παρόν σχέδιο ικανοποιεί λίγο περισσότερο από το ήμισυ του αιτήματος.
Ο Στάρμερ ήθελε να ανακοινώσει το λεγόμενο «Dip» πριν από τη μετάβασή του στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο και πριν αποχωρήσει από τη θέση του πρωθυπουργού.
Ο Άντι Μπέρναμ, του οποίου οι πιθανότεροι αντίπαλοι έχουν ήδη ανακοινώσει ότι δεν θα θέσουν υποψηφιότητα εναντίον του, αναμένεται να αναλάβει την ηγεσία του κόμματος στις 17 Ιουλίου και να γίνει πρωθυπουργός στις 20 Ιουλίου.
Ο Στάρμερ δήλωσε ότι είναι βέβαιος πως ο διάδοχος του δεν θα επιχειρήσει να ανατρέψει τη συμφωνία που έχει επιτευχθεί και ότι θα δώσει προτεραιότητα στις επενδύσεις στην άμυνα κατά την επόμενη αναθεώρηση δαπανών.
«Το (Dip) είναι κάτι στο οποίο κάθε Εργατικός πρωθυπουργός θα ήθελε να στηριχθεί, διότι το πρώτο καθήκον κάθε πρωθυπουργού είναι η άμυνα και η ασφάλεια της χώρας», δήλωσε.
Με πληροφορίες από Guardian
