Η Δανία προχωρά στην αποζημίωση γυναικών από τη Γροιλανδία στις οποίες τοποθετήθηκαν ενδομήτρια σπειράματα χωρίς τη γνώση ή τη συναίνεσή τους, στο πλαίσιο κρατικής εκστρατείας για τον περιορισμό των γεννήσεων που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960.
Το δανικό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Πέμπτη νομοσχέδιο που προβλέπει εφάπαξ αποζημίωση 300.000 δανικών κορωνών, περίπου 47.000 δολαρίων, για όσες πληρούν τα κριτήρια.
«Είναι κάτι θετικό μέσα σε μια πολύ θλιβερή ιστορία», δήλωσε η Ναάγια Νατανίελσεν, μία από τους δύο εκπροσώπους της Γροιλανδίας στο δανικό Κοινοβούλιο.
Η υπόθεση είναι ευρέως γνωστή ως «Spiral Case», από τα σπειράματα που χρησιμοποιήθηκαν, και παραμένει ένα από τα πιο οδυνηρά κεφάλαια στις σχέσεις της Γροιλανδίας με τη Δανία.
Από τη δεκαετία του 1960 και για πολλά χρόνια, γιατροί καλούσαν γυναίκες και κορίτσια στη Γροιλανδία για ιατρικές εξετάσεις και, σε πολλές περιπτώσεις χωρίς να τους εξηγήσουν τι επρόκειτο να κάνουν, τοποθετούσαν ενδομήτρια σπειράματα (σπιράλ) για αντισύλληψη.
Ορισμένα από τα κορίτσια ήταν μόλις 12 ετών.
Πολλές έμαθαν τι είχε συμβεί μόνο χρόνια αργότερα, όταν άρχισαν να αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας. Κάποιες υπέφεραν από χρόνιο πόνο και προβλήματα γονιμότητας, ενώ άλλες έμειναν στείρες.
Η πρακτική συνεχίστηκε μέχρι και τη δεκαετία του 1990. Σύμφωνα με επίσημη έκθεση που δημοσιεύθηκε πέρυσι, περισσότερες από 4.000 γυναίκες στη Γροιλανδία υποβλήθηκαν σε αυτή τη διαδικασία.
Για δεκαετίες, πολλές δεν μιλούσαν δημόσια για όσα είχαν περάσει. Όταν κάποιες από αυτές άρχισαν πριν από λίγα χρόνια να καταθέτουν τις εμπειρίες τους, ακολούθησαν ολοένα περισσότερες μαρτυρίες, οι οποίες αποκάλυψαν την έκταση της εκστρατείας και τις συνέπειές της.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, έχει ήδη ζητήσει επίσημα συγγνώμη.
«Εκ μέρους της Δανίας, θα ήθελα να πω συγγνώμη», είχε δηλώσει.
Μέσα στις επόμενες ημέρες αναμένεται ακόμη μία έκθεση που έχει παραγγείλει η κυβέρνηση, αυτή τη φορά για τις νομικές διαστάσεις της υπόθεσης και για το κατά πόσον η εκστρατεία μπορεί να χαρακτηριστεί γενοκτονία.
Οι σχέσεις με τη Γροιλανδία και ο παράγοντας Τραμπ
Η απόφαση για τις αποζημιώσεις έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Κοπεγχάγη προσπαθεί να ενισχύσει τους δεσμούς της με τη Γροιλανδία.
Το τεράστιο νησί της Αρκτικής αποτελεί ημιαυτόνομο τμήμα του Βασιλείου της Δανίας, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θέλει να περάσει υπό αμερικανικό έλεγχο.
Παρότι πολλοί Γροιλανδοί θέλουν να διατηρήσουν τη σχέση με τη Δανία, παλιές υποθέσεις εξακολουθούν να βαραίνουν τις σχέσεις των δύο πλευρών. Η εκστρατεία αντισύλληψης είναι μία από τις πιο σοβαρές.
Όσες γυναίκες ζητήσουν αποζημίωση θα πρέπει να υποβάλουν αίτηση και να περιγράψουν όσο μπορούν όσα τους συνέβησαν.
«Γνωρίζουμε ότι μπορεί να είναι δύσκολο για μια γυναίκα να περιγράψει όσα έγιναν, όμως χρειαζόμαστε όσα μπορεί να θυμηθεί για να μπορέσουμε να εξετάσουμε την υπόθεσή της», δήλωσε η Τρίνε Μπέρνερ Μάντσεν, αξιωματούχος που συμμετέχει στη διαδικασία.
Δεν απαιτείται ιατρικός φάκελος, αν και όσες διαθέτουν σχετικά έγγραφα μπορούν να τα καταθέσουν μαζί με την αίτησή τους.
«Οι ουλές μέσα μας θα παραμείνουν»
Για την 64χρονη Άανα Ούλατ Μπαχ, συνταξιούχο εκπαιδευτικό που ζει στο Νουούκ, την πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, η απόφαση έφερε, όπως είπε, «τεράστια ανακούφιση».
Η Μπαχ ήταν περίπου 13 ετών όταν της τοποθετήθηκε ενδομήτριο σπείραμα. Αργότερα αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα γονιμότητας, μεταξύ των οποίων απόφραξη στις σάλπιγγες και δύο εξωμήτριες κυήσεις, οι οποίες μπορεί να αποδειχθούν απειλητικές για τη ζωή.
Παρά τις επιπλοκές, απέκτησε έναν γιο, τον οποίο περιγράφει ως «θαύμα».
«Οι ουλές μέσα μας θα παραμείνουν», είπε σε τηλεφωνική συνέντευξη την Πέμπτη. «Αλλά τώρα έχουμε την ευκαιρία να προχωρήσουμε».
Η Μπαχ ήταν μία από τις γυναίκες που μίλησαν δημόσια για όσα είχαν υποστεί και διεκδίκησαν αναγνώριση από τις δανικές αρχές.
«Ο αγώνας μου γι’ αυτή την υπόθεση φτάνει στο τέλος του», είπε. «Δεν χρειάζεται πια να αναρωτιόμαστε αν κάποτε θα αναγνωριστούν όσα μας συνέβησαν».
Με πληροφορίες από New York Times
