Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο και πιο εντυπωσιακό τμήμα του σώματός μας, σχεδιασμένο να μας συνοδεύει σε όλη μας τη ζωή. Η περιποίησή του δεν διατηρεί απλώς τη νεανική μας εμφάνιση, αλλά ωφελεί συνολικά την υγεία μας.
Το δέρμα, ως το πρώτο ανάχωμα ανάμεσα στον οργανισμό και το περιβάλλον, δέχεται συνεχή καταπόνηση. Πολλοί περιβαλλοντικοί παράγοντες επιταχύνουν τη γήρανση της επιδερμίδας, ανάμεσά τους η ατμοσφαιρική ρύπανση, το όζον και η κλιματική αλλαγή, όπως εξηγεί ο Ζαν Κρούτμαν, καθηγητής Δερματολογίας στο Ινστιτούτο Περιβαλλοντικής Ιατρικής Leibniz.
«Για δεκαετίες πιστεύαμε ότι η υπεριώδης ακτινοβολία ήταν ο κύριος παράγοντας γήρανσης του δέρματος από περιβαλλοντικά αίτια. Πλέον γνωρίζουμε ότι αυτό δεν ισχύει», αναφέρει ο Κρούτμαν. «Επιβαρυντικά λειτουργούν και άλλα μήκη κύματος του φυσικού φωτός, όπως το ορατό φως και η υπερέρυθρη ακτινοβολία». Ακόμη και η αύξηση της θερμοκρασίας επιταχύνει τη διαδικασία, προσθέτει ο ίδιος.
Έπειτα, είναι και η φυσική φθορά του χρόνου. Όσο μεγαλώνουμε, ο οργανισμός χάνει σταδιακά κολλαγόνο, τη βασική πρωτεΐνη που χαρίζει δομή στο δέρμα, με αποτέλεσμα να σχηματίζονται ρυτίδες.
Ένας παράγοντας που συχνά παραβλέπουμε, αλλά διατηρεί το δέρμα σε εξαιρετική φόρμα, είναι η διατροφή. Από τα υγιεινά λιπαρά μέχρι τα τρόφιμα ζύμωσης που ενισχύουν το έντερο, αυτές υπάρχουν τροφές που αξίζει να εντάξετε στη διατροφή σας.
Φρούτα και λαχανικά με έντονο χρώμα
Πλήθος ερευνών επιβεβαιώνει ότι η διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικά προϊόντα είναι καθοριστική για την υγεία της επιδερμίδας.
Τα φρούτα και τα λαχανικά με ζωντανά χρώματα είναι πλούσια σε ισχυρά αντιοξειδωτικά, τα οποία προστατεύουν το δέρμα από τη φθορά που προκαλούν η ρύπανση και η ηλιακή ακτινοβολία. Τα καρότα, οι πιπεριές και οι τομάτες περιέχουν αφθονία καροτενοειδών, όπως η λουτεΐνη και το λυκοπένιο. «Αποθηκεύονται στον λιπώδη ιστό και προσφέρουν προστασία από τις ακτίνες UV», εξηγεί ο Φόλκερ Μπεμ, καθηγητής Χημείας Τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Friedrich Schiller.
Αν και το αντηλιακό παραμένει απαραίτητο, ο Μπεμ σημειώνει ότι οι περισσότεροι το χρησιμοποιούν μόνο όταν εκτίθενται για ώρες στον ήλιο και όχι καθημερινά. Η συστηματική κατανάλωση τροφών πλούσιων σε καροτενοειδή προσφέρει «μια σταθερή, βασική ηλιοπροστασία με δείκτη γύρω στο 2 με 3, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου».
Μάλιστα, αν προσθέσετε μια μικρή ποσότητα υγιεινού λίπους, όπως ελαιόλαδο, στις τομάτες ή τα καρότα, διευκολύνετε τον οργανισμό να απορροφήσει αυτά τα αντιοξειδωτικά.
Το βήτα-καροτένιο μετατρέπεται επίσης σε βιταμίνη Α, η οποία είναι πολύτιμη για την ανανέωση των κυττάρων και την προστασία του δέρματος από μολύνσεις.
Παράλληλα, τα καροτενοειδή βοηθούν τα δερματικά κύτταρα να παράγουν υαλουρονικό οξύ. Το μόριο αυτό διατηρεί τη σφριγηλότητα και την ελαστικότητα της επιδερμίδας, ενώ αποτελεί βασικό συστατικό σε πολλές ενυδατικές και αντιγηραντικές κρέμες του εμπορίου.
Τα ίδια χρωστικά στοιχεία συμβάλλουν και στην ενίσχυση του κολλαγόνου. Σε μια μικρή μελέτη, γυναίκες που λαμβάναν καθημερινά συμπλήρωμα καροτενοειδών για δέκα μήνες εμφάνισαν βελτίωση στα επίπεδα κολλαγόνου και ελαστίνης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ουσία αυτή επιβραδύνει τη διάσπαση των πρωτεϊνών του δέρματος.
Επιπλέον, η αυξημένη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών χαρίζει στην επιδερμίδα μια φυσική, υγιή λάμψη.
Για να δούμε αποτελέσματα, πρέπει να καταναλώνουμε αυτές τις τροφές συστηματικά, τονίζει ο Κρούτμαν. «Όποιο αντιοξειδωτικό κι αν προσλαμβάνουμε, χρειάζονται 8 έως 10 εβδομάδες μέχρι να καταγραφεί ορατή προστασία από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες».
Τα μάνγκο, επίσης, φαίνεται πως κρατούν το δέρμα νεανικό.
Έρευνα σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, με επικεφαλής τη Βίβιαν Φαμ από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις, έδειξε εντυπωσιακά στοιχεία. Όσες συμμετέχουσες κατανάλωναν 85 γραμμάρια μάνγκο, τέσσερις φορές την εβδομάδα για 16 εβδομάδες, εμφάνισαν μείωση τόσο στο μέγεθος των υπαρχουσών ρυτίδων όσο και στον σχηματισμό νέων.
Αν και απαιτούνται επιπλέον μελέτες, οι ερευνητές εκτιμούν ότι το όφελος οφείλεται στα καροτενοειδή, καθώς και σε αντιοξειδωτικά όπως τα φλαβονοειδή και η μανγιφερίνη.
Παραδόξως, η ίδια έρευνα έδειξε ότι η ημερήσια κατανάλωση περίπου 250 γραμμαρίων μάνγκο αύξησε τις ρυτίδες. Ο Ρόμπερτ Χάκμαν (Robert Hackman), καθηγητής Διατροφολογίας στο ίδιο πανεπιστήμιο και συνσυγγραφέας της μελέτης, αναφέρει ότι τα αίτια δεν είναι απολύτως σαφή, αλλά ενδέχεται να ευθύνεται η υψηλή περιεκτικότητα του φρούτου σε φυσικά σάκχαρα.
«Η εκτίμησή μας είναι ότι τα σάκχαρα προκάλεσαν φθορές στα μόρια του δέρματος», εξηγεί ο Χάκμαν. Παρά το μικρό δείγμα της έρευνας, νεότερη μελέτη που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί επιβεβαίωσε τα ίδια ευρήματα.
Τα μάνγκο και τα εσπεριδοειδή είναι επίσης πλούσια σε βιταμίνη C. Η συγκεκριμένη βιταμίνη συμβάλλει στην παραγωγή κολλαγόνου και δρά ως αντιοξειδωτικό, προστατεύοντας το δέρμα από τον ήλιο. Μελέτες δείχνουν ότι βελτιώνει την ενυδάτωση και μειώνει τις δυσχρωμίες. Γι’ αυτόν τον λόγο, η βιταμίνη C χρησιμοποιείται ευρέως σε προϊόντα περιποίησης και συμπληρώματα, σημειώνει ο Κρούτμαν.
Υγιεινά λιπαρά
Μια άλλη μελέτη έδειξε ότι όσοι κατανάλωναν αμύγδαλα ως σνακ για 16 εβδομάδες είχαν λιγότερο ορατές ρυτίδες σε σύγκριση με όσους επέλεγαν άλλα σνακ.
Η βιταμίνη E, που βρίσκεται σε αφθονία στους ξηρούς καρπούς και τους σπόρους, προστατεύει τα κύτταρα από τη φθορά και τη γήρανση. Η έλλειψή της μπορεί να επηρεάσει την υγεία του δέρματος, επιβραδύνοντας ακόμη και την εούλωση των πληγών. Εξαιρετικές πηγές είναι τα αμύγδαλα, τα φουντούκια, ο κουκουνάρι και πολλά σπορέλαια.
Οι ξηροί καρποί περιέχουν επίσης ωμέγα-6 λιπαρά οξέα, τα οποία ενισχύουν τον δερματικό φραγμό και κρατούν την επιδερμίδα ενυδατωμένη. Ένας άλλος τύπος ωφέλιμων λιπαρών είναι τα ωμέγα-3, που συναντάμε στα λιπαρά ψάρια.
Ψάρια όπως ο σολομός, οι σαρδέλες και το σκουμπρί είναι πλούσια σε ωμέγα-3. Μικρές μελέτες δείχνουν ότι μπορούν να μειώσουν την ευαισθησία του δέρματος στον ήλιο, προστατεύοντάς το από τις βλάβες της ακτινοβολίας. Επιπλέον, τα λιπαρά ψάρια βοηθούν στη διατήρηση του υπάρχοντος κολλαγόνου και περιορίζουν τις φλεγμονές.
Τροφές που ευεργετούν το έντερο
Όταν ακολουθούμε μια ποικίλη διατροφή, πλούσια σε φρέσκα προϊόντα, ξηρούς καρπούς και σπόρους, ωφελούμε το μικροβίωμα του εντέρου και μαζί με αυτό, το δέρμα μας. Κι αυτό γιατί η υγεία του εντέρου και της επιδερμίδας συνδέονται στενά, σε έναν άξονα που οι ερευνητές ονομάζουν «άξονα εντέρου-δέρματος».
Όταν καταναλώνουμε ποικιλία φυτικών τροφών, τα μικρόβια του εντέρου απελευθερώνουν ενώσεις με αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες, οι οποίες επηρεάζουν θετικά και το δέρμα, εξηγεί ο Χάκμαν.
Ένα υγιές μικροβίωμα βελτιώνει επίσης τις δερματικές παθήσεις, θωρακίζοντας το ανοσοποιητικό μας σύστημα.
Ο καλύτερος τρόπος για να το πετύχουμε αυτό είναι η κατανάλωση μιας μεγάλης ποικιλίας φυτικών τροφών: φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, βότανα και μπαχαρικά. Αυτή η διατροφή μειώνει το στρες, βελτιώνει τον ύπνο και προστατεύει από δερματικές παθήσεις, όπως η ψωρίαση.
Τα προϊόντα ζύμωσης, όπως το ξινολάχανο, το κιμτσί, η κομπούχα ή το γιαούρτι, είναι επίσης εξαιρετικά για τη διατροφή των βακτηρίων του εντέρου.
Μπορεί να μη δείχνετε 30 στα 60 σας, αλλά μια ισορροπημένη διατροφή θα δώσει στο δέρμα σας τις καλύτερες προϋποθέσεις για να μείνει υγιές στο πέρασμα των χρόνων. Και φυσικά, μην ξεχνάτε ποτέ το αντηλιακό σας.
Με πληροφορίες από BBC
