Στην τελική φάση βρίσκονται οι εργασίες αποκατάστασης του τεμένους Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο, με τις τελευταίες παρεμβάσεις να αφορούν τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, την εγκατάσταση του φωτισμού ανάδειξης και την ολοκλήρωση των εργασιών για τη λειτουργική αξιοποίησή του.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου Πολιτισμού, το μνημείο αναμένεται να παραδοθεί πλήρως προσβάσιμο στο κοινό έως το τέλος του 2026.
Ο νέος φωτισμός έχει στόχο να αναδείξει τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά στοιχεία του τεμένους, τόσο στο εσωτερικό όσο και στις εξωτερικές όψεις του. Το έργο αποκατάστασης έχει συνολικό προϋπολογισμό 15 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Πολιτισμού και τον τακτικό προϋπολογισμό.
Σε δήλωσή της, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε την ιστορική και αρχιτεκτονική αξία του μνημείου, το οποίο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κτίσματα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα ευρωπαϊκά εδάφη της, πριν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Όπως ανέφερε, σύμφωνα με την επιγραφή στην κεντρική είσοδο, το τέμενος εγκαινιάστηκε τον Μάρτιο του 1420.
Η αποκατάστασή του κρίθηκε ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς προηγήθηκε η καταστροφική πυρκαγιά του 2017. Για την υλοποίηση του έργου αξιοποιήθηκαν τα πορίσματα ερευνητικού προγράμματος του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, το οποίο εξέτασε και τεκμηρίωσε την αρχιτεκτονική και κατασκευαστική συμπεριφορά του κτιρίου. Οι εργασίες συντήρησης πραγματοποιήθηκαν από τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων.
Αυτή την περίοδο ολοκληρώνονται οι λεπτομέρειες της ξυλόγλυπτης διακόσμησης της οροφής και του κεντρικού τρούλου, ενώ παράλληλα προχωρούν οι εργασίες στον περιβάλλοντα χώρο και ο φωτισμός του μνημείου. Στόχος του υπουργείου είναι το τέμενος να αποκτήσει ξανά ενεργό ρόλο στην πολιτιστική και κοινωνική ζωή του Διδυμοτείχου και να αποτελέσει επισκέψιμο χώρο για κατοίκους και τουρίστες.
Πώς θα φωτίζεται το τέμενος Βαγιαζήτ
Η μελέτη για τον φωτισμό εκπονήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και αφορά την κάλυψη των άμεσων αναγκών του μνημείου. Πρόκειται για μια προσωρινή λύση, η οποία θα ακολουθηθεί από ολοκληρωμένη μελέτη, με εναλλακτικές προτάσεις και εξειδικευμένους φωτοτεχνικούς υπολογισμούς, ώστε να αναδειχθούν πληρέστερα η αρχιτεκτονική, η μορφολογία και η ιστορική του σημασία.
Βασική προϋπόθεση στον σχεδιασμό είναι ο φωτισμός να αναδεικνύει το κτίριο χωρίς να επιβαρύνει ή να αλλοιώνει τα αυθεντικά χαρακτηριστικά του. Για τον λόγο αυτό επιλέχθηκε θερμό λευκό φως, ενώ τα φωτιστικά θα τοποθετηθούν με διακριτικό τρόπο και θα μπορούν να αφαιρεθούν χωρίς να απαιτούνται παρεμβάσεις στα διακοσμητικά στοιχεία.
Στην εξωτερική πλευρά, ο φωτισμός θα καλύπτει και τις τέσσερις όψεις του τεμένους, καθώς και την κατακόρυφη σύνθεση του μιναρέ. Στο εσωτερικό, θα αναδεικνύονται οι τέσσερις κεντρικοί πεσσοί, το μιχράμπ και η ανακατασκευασμένη ξύλινη οροφή. Παράλληλα, θα φωτιστούν διακριτικά και τα παρτέρια περιμετρικά του κτιρίου.
Οι εργασίες αποκατάστασης μετά την πυρκαγιά του 2017
Στο πλαίσιο του έργου πραγματοποιήθηκαν παρεμβάσεις στις τοιχοποιίες, στο περιμετρικό λίθινο γείσο, στην ξύλινη στέγη και οροφή, στο μιχράμπ, στις τοιχογραφίες και στον μιναρέ. Εργασίες συντήρησης έγιναν επίσης στα εσωτερικά δάπεδα και στα ξύλινα στοιχεία του κτιρίου.
Επιπλέον, το τέμενος εξοπλίστηκε με σύγχρονα ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα, καθώς και εγκαταστάσεις πυροπροστασίας και ασφάλειας.
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στον περιβάλλοντα χώρο. Ειδικότερα, θα δημιουργηθεί πλατεία μπροστά από την κεντρική κλίμακα και τη δυτική όψη του τεμένους, δίπλα στην κεντρική πλατεία του Διδυμοτείχου, ενώ θα κατασκευαστεί και περιμετρικός διάδρομος για τους πεζούς.














