Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ απέρριψε το εκτελεστικό διάταγμα του Ντόναλντ Τραμπ με το οποίο επιχειρούσε να στερήσει την αμερικανική ιθαγένεια από παιδιά που γεννιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες, όταν οι γονείς τους βρίσκονται στη χώρα χωρίς νόμιμη άδεια παραμονής ή μόνο προσωρινά.
Η απόφαση διατηρεί σε ισχύ την πάγια ερμηνεία της 14ης Τροπολογίας του αμερικανικού Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία όποιος γεννιέται σε αμερικανικό έδαφος είναι πολίτης των ΗΠΑ, με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως τα παιδιά ξένων διπλωματών. Η 14η Τροπολογία υιοθετήθηκε μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο και κατοχύρωσε την ιθαγένεια για τους πρώην σκλάβους και τους απογόνους τους, όμως η διατύπωσή της έχει εφαρμοστεί ευρύτερα για περισσότερο από έναν αιώνα.
Ο επικεφαλής του Ανώτατου Δικαστηρίου, Τζον Ρόμπερτς, έγραψε στην απόφαση ότι η ιθαγένεια ήταν και παραμένει «το δικαίωμα να έχει κανείς δικαιώματα», σημειώνοντας ότι οι συντάκτες της 14ης Τροπολογίας επέκτειναν αυτή την εγγύηση σε κάθε πρόσωπο που γεννιέται ελεύθερο στις ΗΠΑ.
Τρεις συντηρητικοί δικαστές διαφώνησαν, υποστηρίζοντας ότι το διάταγμα Τραμπ θα έπρεπε να επιτραπεί να τεθεί σε ισχύ. Στη διαφωνία του, ο δικαστής Κλάρενς Τόμας υποστήριξε ότι το Δικαστήριο ακύρωσε συνολικά μια προεδρική εντολή που, κατά την άποψή του, δεν παραβίαζε τη συνταγματική έννοια της ιθαγένειας.
Τι προέβλεπε το διάταγμα Τραμπ
Το διάταγμα είχε υπογραφεί την πρώτη ημέρα της δεύτερης θητείας του Τραμπ και αποτελούσε κεντρικό μέρος της αυστηρότερης μεταναστευτικής πολιτικής του.
Το διάταγμα δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή, καθώς είχε μπλοκαριστεί από κατώτερα ομοσπονδιακά δικαστήρια. Η υπόθεση έφτασε στο Ανώτατο Δικαστήριο μετά την προσφυγή της κυβέρνησης Τραμπ κατά απόφασης δικαστηρίου στο Νιου Χάμσαϊρ, που είχε κρίνει παράνομους τους περιορισμούς στην ιθαγένεια.
Κατά την ακροαματική διαδικασία του Απριλίου, τόσο συντηρητικοί όσο και φιλελεύθεροι δικαστές είχαν θέσει ερωτήματα για τη νομιμότητα του διατάγματος. Η υπόθεση είχε ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς ο Τραμπ παρέστη ο ίδιος στην αίθουσα, σε μια σπάνια κίνηση για εν ενεργεία πρόεδρο.
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστήριζε ότι τα παιδιά μεταναστών χωρίς νόμιμη άδεια παραμονής, αλλά και όσων βρίσκονται προσωρινά στις ΗΠΑ, δεν υπάγονται πλήρως στη δικαιοδοσία της χώρας και επομένως δεν δικαιούνται αυτομάτως αμερικανική ιθαγένεια. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε αυτή την ερμηνεία.
Η διαφωνία των συντηρητικών δικαστών
Στην απόφαση, ο Ρόμπερτς, μαζί με τη δικαστή Έιμι Κόνεϊ Μπάρετ και τους τρεις φιλελεύθερους δικαστές, έκρινε ότι το γράμμα της 14ης Τροπολογίας, το ιστορικό της πλαίσιο και η νομολογία του 1898 στην υπόθεση Wong Kim Ark οδηγούν στο ίδιο συμπέρασμα: τα παιδιά που γεννιούνται στις ΗΠΑ από γονείς που βρίσκονται στη χώρα παράτυπα ή προσωρινά είναι πολίτες από τη γέννησή τους.
Η πλειοψηφία, πάντως, ήταν οριακή ως προς το συνταγματικό σκέλος. Ο δικαστής Μπρετ Κάβανο συντάχθηκε με το αποτέλεσμα, αλλά στήριξε τη θέση του κυρίως σε ομοσπονδιακό νόμο και όχι στη συνταγματική ερμηνεία της πλειοψηφίας.
Η διαφοροποίηση του Κάβανο έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ένα μελλοντικό Κογκρέσο να επιχειρήσει αλλαγή του νόμου για τον περιορισμό της ιθαγένειας λόγω γέννησης. Οι τρεις δικαστές που μειοψήφησαν έκριναν ότι το διάταγμα Τραμπ δεν παραβίαζε το Σύνταγμα.
Το ζήτημα της ιθαγένειας λόγω γέννησης αποτελεί διαχρονικά κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης στη μεταναστευτική πολιτική των ΗΠΑ. Ο Τραμπ είχε δεσμευθεί ότι θα επιχειρούσε να περιορίσει το δικαίωμα, το οποίο θεωρούσε ότι ενθαρρύνει την παράτυπη μετανάστευση και τον λεγόμενο «τουρισμό γεννήσεων».
Ποιους θα επηρέαζαν οι περιορισμοί
Σύμφωνα με έρευνα του Migration Policy Institute και του Population Research Institute του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια, το διάταγμα θα μπορούσε να επηρεάσει περισσότερα από 250.000 παιδιά που γεννιούνται κάθε χρόνο στις ΗΠΑ.
Οι περιορισμοί δεν θα αφορούσαν μόνο παιδιά μεταναστών χωρίς νόμιμη άδεια παραμονής. Θα επηρέαζαν και παιδιά ανθρώπων που βρίσκονται νόμιμα αλλά προσωρινά στις ΗΠΑ, όπως φοιτητές, εργαζόμενοι με προσωρινές άδειες ή αιτούντες πράσινη κάρτα.
Η απόφαση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δικαστικές ήττες του Τραμπ στο πεδίο της μετανάστευσης κατά τη δεύτερη θητεία του. Είχαν προηγηθεί αποφάσεις κατώτερων δικαστηρίων που μπλόκαραν το διάταγμα, ενώ το Ανώτατο Δικαστήριο έχει κληθεί να εξετάσει και άλλες υποθέσεις που αφορούν τα όρια της προεδρικής εξουσίας.
Με την απόφασή του, το Δικαστήριο διατηρεί το ισχύον καθεστώς: σχεδόν κάθε παιδί που γεννιέται σε αμερικανικό έδαφος αποκτά αυτομάτως την ιθαγένεια των ΗΠΑ.
Με πληροφορίες από Associated Press
