Με ποιους όρους θα κυβερνήσει ο Ντόναλντ Τραμπ στα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του; Αυτό είναι το κεντρικό διακύβευμα των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Μια ήττα των Ρεπουμπλικανών δεν θα του στερούσε την προεδρία. Θα του στερούσε, όμως, έναν κρίσιμο πολιτικό σύμμαχο – μια κοινοβουλευτική πλειοψηφία που μπορεί να εγκρίνει τις νομοθετικές του προτεραιότητες και να καθορίζει την έκταση του ελέγχου στην κυβέρνησή του.
Η διαφορά είναι ουσιαστική. Ο Τραμπ θα διατηρούσε σημαντικές εξουσίες, αλλά δεν θα μπορούσε να θεωρεί δεδομένη τη συνεργασία του Κογκρέσου. Οι Δημοκρατικοί θα αποκτούσαν τη δυνατότητα να επιβάλλουν διαπραγματεύσεις, να εμποδίζουν πρωτοβουλίες και να απαιτούν απαντήσεις. Το ζητούμενο δεν είναι, επομένως, αν θα εξακολουθούσε να κυβερνά, αλλά πόσο αποτελεσματικά θα μπορούσε να εφαρμόζει την πολιτική του απέναντι σε μια αντιπολιτευόμενη πλειοψηφία.
Μια εντολή απέναντι σε μια άλλη
Πολιτικά, μια ήττα των Ρεπουμπλικανών θα περιόριζε τη δυνατότητα του Τραμπ να παρουσιάζει την εντολή του 2024 ως διαρκή επιδοκιμασία των επιλογών του. Οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να επικαλούνται μια νεότερη εκλογική ετυμηγορία για να δικαιολογήσουν την αντίστασή τους στην προεδρική ατζέντα.
Το οικονομικό περιεχόμενο αυτής της ετυμηγορίας θα είχε ιδιαίτερη σημασία. Ο Τραμπ προβάλλει επενδύσεις, ενεργειακά έργα και νέες θέσεις εργασίας, ενώ οι αντίπαλοί του συνδέουν το κόστος ζωής με τις κυβερνητικές αποφάσεις. Έρευνα του Reuters διαπιστώνει ότι αρκετά από τα έργα που επικαλείται παραμένουν αβέβαια ή απέχουν χρόνια από την παραγωγή οφέλους. Η υπόσχεση μελλοντικής ευημερίας δεν απαντά στη σημερινή οικονομική πίεση των Αμερικανών.
Εφόσον αυτή η δυσαρέσκεια μεταφραστεί σε αλλαγή πλειοψηφίας, η αντιπολίτευση θα αποκτήσει κάτι περισσότερο από ένα ισχυρότερο πολιτικό επιχείρημα: τη δυνατότητα να επηρεάζει τις αποφάσεις για νόμους και χρηματοδοτήσεις.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων ως αναγκαίος συνομιλητής
Η απώλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων αρκεί για να εμποδίσει την προώθηση νέων νόμων αποκλειστικά με Ρεπουμπλικανικές ψήφους. Φορολογικές αλλαγές, μεταρρυθμίσεις στην περίθαλψη ή νέες νομοθετικές παρεμβάσεις στη μετανάστευση θα απαιτούσαν συμφωνία με τους Δημοκρατικούς.
Η ισχύς τους θα ήταν κυρίως διαπραγματευτική. Θα μπορούσαν να αρνούνται την έγκριση νομοσχεδίων και να ζητούν παραχωρήσεις για τη χρηματοδότηση κυβερνητικών προτεραιοτήτων. Δεν θα μπορούσαν να καταργήσουν μονομερώς ισχύοντες νόμους ή να εφαρμόσουν διαφορετική δημοσιονομική πολιτική. Ακόμη και αν κέρδιζαν ολόκληρο το Κογκρέσο, ο Τραμπ θα διατηρούσε το βέτο, η υπέρβαση του οποίου απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα.
Για τον πρόεδρο, το δίλημμα θα ήταν συγκεκριμένο: παραχωρήσεις που εξασφαλίζουν συμφωνίες ή αντιπαραθέσεις που διατηρούν την κομματική συσπείρωση, αλλά δυσκολεύουν τη διακυβέρνηση. Για τους Δημοκρατικούς, αντίστοιχα, η δυνατότητα παρεμπόδισης θα συνοδευόταν από ευθύνη για τις συμφωνίες που θα δέχονταν ή θα απέρριπταν.
Η λογοδοσία αλλάζει πολιτικά χέρια
Η σημαντικότερη μεταβολή μπορεί να μην αποτυπωθεί σε έναν νέο νόμο, αλλά σε όσα η κυβέρνηση Τραμπ θα υποχρεωθεί να εξηγήσει. Η λογοδοσία εξαρτάται και από το ποιος ελέγχει τις κοινοβουλευτικές επιτροπές – ποιος επιλέγει τις υποθέσεις, ποιος καλεί αξιωματούχους, ποιος ζητάει έγγραφα και ποιος οργανώνει ακροάσεις. Μια πλειοψηφία των Δημοκρατικών θα διέθετε συγκεκριμένα εργαλεία διερεύνησης, όχι απλώς μεγαλύτερη δυνατότητα δημόσιας καταγγελίας.
Το Reuters έχει ήδη καταγράψει προετοιμασίες Δημοκρατικών για έρευνες σχετικά με τις σχέσεις του Τραμπ και της οικογένειάς του με τις βιομηχανίες κρυπτονομισμάτων και πλατφόρμες στοιχηματισμού στην έκβαση πολιτικών, οικονομικών και άλλων γεγονότων.
Το πολιτικό διακύβευμα είναι η δυνατότητα ελέγχου της σχέσης δημόσιας απόφασης και ιδιωτικού συμφέροντος. Ποιοι ωφελούνται από κυβερνητικές επιλογές; Υπάρχουν συγκρούσεις συμφερόντων; Τεκμηριώνονται οι αποφάσεις; Ο Λευκός Οίκος θα αντιμετώπιζε μια αντιπολίτευση ικανή να αναζητεί αποδεικτικό υλικό και να μετατρέπει συγκεκριμένα ερωτήματα σε αντικείμενο θεσμικής έρευνας.
Η Γερουσία και η πολιτική κληρονομιά
Η απώλεια και της Γερουσίας θα επηρέαζε μια διαφορετική διάσταση της προεδρικής ισχύος: τη στελέχωση της κυβέρνησης και της Δικαιοσύνης. Οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να απορρίπτουν σημαντικούς διορισμούς, απαιτώντας άλλες επιλογές για υπουργικές θέσεις, πρεσβείες και δικαστικά αξιώματα.
Για τον Τραμπ, το κόστος θα υπερέβαινε την τρέχουσα κυβερνητική λειτουργία. Οι ισόβιοι δικαστικοί διορισμοί αποτελούν μέσο διαμόρφωσης μιας κληρονομιάς που επιβιώνει της προεδρικής θητείας. Αν προέκυπτε κενή θέση στο Ανώτατο Δικαστήριο, η πλειοψηφία της Γερουσίας θα αποκτούσε καθοριστική σημασία.
Αυτό δεν συνεπάγεται δυνατότητα απομάκρυνσης του Ντόναλντ Τραμπ με απλή πλειοψηφία. Η Βουλή των Αντιπροσώπων μπορεί να απαγγείλει κατηγορίες και να τον παραπέμψει σε δίκη, αλλά η καταδίκη απαιτεί τα δύο τρίτα των παρόντων γερουσιαστών.
Το όριο της εκτελεστικής εξουσίας Τραμπ
Ο Τραμπ θα μπορούσε να επιδιώξει μεγαλύτερη προσφυγή σε διατάγματα και διοικητικές αποφάσεις. Αυτές οι παρεμβάσεις, όμως, απαιτούν νόμιμο έρεισμα, υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο και μπορούν να ανατραπούν από επόμενη κυβέρνηση.
Εκεί βρίσκεται η βαθύτερη συνέπεια μιας ήττας στις ενδιάμεσες εκλογές. Ο Τραμπ θα διατηρούσε σημαντική δυνατότητα δράσης, αλλά θα δυσκολευόταν περισσότερο να εξασφαλίσει διάρκεια στις επιλογές του. Και η αντιπολίτευση θα έπαυε να περιορίζεται στην προσδοκία της επόμενης προεδρικής αναμέτρησης, θα αποκτούσε θεσμική δυνατότητα παρέμβασης στο σήμερα.
