Τριάντα έξι χρόνια μετά τον θάνατό της, η Γκρέτα Γκάρμπο επιστρέφει στην οθόνη. Μια ψηφιακή εκδοχή της μεγάλης σταρ του Χόλιγουντ δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη για νέα διαφήμιση του σουηδικού βιομηχανικού ομίλου SKF.
Είναι η πρώτη φορά μετά τον θάνατό της που η μορφή της χρησιμοποιείται σε κινούμενη εικόνα και το αποτέλεσμα ήταν αρκετό για να ανοίξει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση: θα μπορούσε η Γκάρμπο να «παίξει» ξανά σε κανονική κινηματογραφική ταινία;
«Δεν θα πω όχι, ειδικά μετά από αυτό που είδα», λέει ο Κρεγκ Ράισφιλντ (Craig Reisfield), ένας από τους τρεις συγγενείς που διαχειρίζονται την κληρονομιά της ηθοποιού. Ο Ράισφιλντ, μικρανιψιός της Γκάρμπο, δηλώνει εντυπωσιασμένος από το πόσο αληθοφανής είναι η ψηφιακή αναπαράστασή της και αναρωτιέται γιατί να μην μπορούσε να επιστρέψει, με κάποιον τρόπο, σε έναν κινηματογραφικό ρόλο.
Η επιλογή της SKF δεν είναι τυχαία. Το 1921, πολύ πριν γίνει μία από τις μεγαλύτερες σταρ στην ιστορία του σινεμά, η νεαρή τότε Γκρέτα Γκούσταφσον είχε εμφανιστεί σε διαφημιστικό φιλμ που συνδεόταν με την εταιρεία του Γκέτεμποργκ. Ήταν μόλις η δεύτερη κινηματογραφική εμφάνισή της. Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, η ίδια εταιρεία την επαναφέρει στην οθόνη με ένα βίντεο 99 δευτερολέπτων, όπου η ψηφιακή Γκάρμπο εμφανίζεται ανάμεσα σε πλάνα από ρουλεμάν και μιλά για την τριβή και την απώλεια ενέργειας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και ο τρόπος με τον οποίο δημιουργήθηκε η ψηφιακή της μορφή. Οι δημιουργοί δεν τροφοδότησαν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης με φωτογραφίες ή κινηματογραφικά πλάνα της Γκάρμπο, καθώς το υλικό αυτό προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Αντί γι’ αυτό, χρησιμοποίησαν γραπτές εντολές σε μοντέλα όπως το κινεζικό Seedream και το Nano Banana Pro της Google, περιγράφοντας χαρακτηριστικά όπως τα γαλάζια μάτια και τα κυματιστά ξανθά μαλλιά της. Ένας ηθοποιός έπαιξε τον ρόλο στο γύρισμα και πάνω στην ερμηνεία του προστέθηκε η ψηφιακή μορφή της Γκάρμπο, ενώ η φωνή της ανακατασκευάστηκε από ηχογράφηση παλιότερης ταινίας.
Ο Ράισφιλντ γνώριζε προσωπικά τη Γκάρμπο και τη συναντούσε συχνά σε οικογενειακές περιστάσεις όταν εκείνη ζούσε στη Νέα Υόρκη. Λέει ότι έμεινε έκπληκτος από τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία απέδωσε τις κινήσεις, το πρόσωπο, το ντύσιμο και ακόμη και τη φωνή της. Οι τρεις συγγενείς που διαχειρίζονται τα δικαιώματα στη φωνή, το όνομα και την εικόνα της, καθώς και την εμπορική αξιοποίησή τους, δηλώνουν ιδιαίτερα επιλεκτικοί στις συνεργασίες που εγκρίνουν. Μετά τον θάνατό της, η εικόνα της έχει χρησιμοποιηθεί από οίκους όπως οι Ferragamo, Gucci και Louis Vuitton, όμως η διαφήμιση της SKF είναι η πρώτη μεταθανάτια εμφάνισή της σε κινούμενη εικόνα.
Η πρακτική της ψηφιακής επαναφοράς νεκρών διασημοτήτων για νέες εμπορικές ή καλλιτεχνικές χρήσεις έχει περιγραφεί από ορισμένους επικριτές με τον όρο «ghostploitation». Αντίστοιχη συζήτηση προκάλεσε φέτος και η περίπτωση του Βαλ Κίλμερ στην ταινία «As Deep as the Grave». Η διαφορά είναι σημαντική: ο Κίλμερ είχε συμφωνήσει να συμμετάσχει στην ταινία όσο ζούσε, αλλά η κατάσταση της υγείας του δεν του επέτρεψε τελικά να γυρίσει τις σκηνές του. Μετά τον θάνατό του, η οικογένειά του ενέκρινε τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την ψηφιακή αναπαράστασή του στην ταινία.
Για τη Γκάρμπο δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένη ταινία ή ρόλος στα σκαριά. Για πρώτη φορά, όμως, οι άνθρωποι που διαχειρίζονται την κληρονομιά της αφήνουν ανοιχτό αυτό το ενδεχόμενο. Ο Ράισφιλντ επικαλείται μάλιστα την ίδια την κινηματογραφική ιστορία της: η Γκάρμπο ξεκίνησε την καριέρα της στον βωβό κινηματογράφο, πέρασε με τεράστια επιτυχία στον ομιλούντα και παρέμεινε μία από τις κυρίαρχες σταρ του Χόλιγουντ. Για εκείνον, η ιδέα ότι θα μπορούσε να περάσει και στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι αδιανόητη.
Προς το παρόν, η ψηφιακή της επιστροφή τελειώνει με την πιο διάσημη φράση της από το «Grand Hotel» του 1932: «I want to be alone». Μόνο που, περισσότερο από έναν αιώνα μετά την πρώτη της εμφάνιση στην οθόνη, η κινηματογραφική βιομηχανία φαίνεται όλο και λιγότερο πρόθυμη να την αφήσει μόνη.
Με στοιχεία από The Guardian
