Ως έφηβος που δυσκολευόταν να προσαρμοστεί στη ζωή της αγροτικής Σικελίας, ο ψυχίατρος Φραντσέσκο Πάντο βρήκε καταφύγιο στα anime, όπου ανακάλυψε χαρακτήρες που έμοιαζαν με τον άντρα που ήθελε να γίνει.
Τώρα που ζει στην Ιαπωνία, ο Πάντο πιστεύει ότι τα anime μπορούν να ωφελήσουν και άλλους και διερευνά αν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως θεραπευτική μέθοδος, ειδικά για άτομα που διαφορετικά θα δυσκολεύονταν να ζητήσουν βοήθεια.
«Η χρήση των manga και των anime με στήριξε πάρα πολύ… ήταν πολύ σημαντικά εργαλεία συναισθηματικής υποστήριξης», δήλωσε ο Πάντο στο AFP.
«Μεγαλώνοντας στην Ιταλία, στη Σικελία, υπήρχαν πολύ ισχυρά στερεότυπα γύρω από το φύλο ή την αυτοέκφραση. Αλλά όταν ήμουν 12 ή 13 ετών άρχισα να παίζω αυτό το παιχνίδι που ονομάζεται «Final Fantasy»… και οι αρσενικοί πρωταγωνιστές μου έκαναν εντύπωση. Ήταν τόσο αρρενωποί και κουλ, αλλά με τον δικό τους τρόπο».
Η πιλοτική μελέτη έξι μηνών του Πάντο σχετικά με τη «συμβουλευτική βασισμένη σε χαρακτήρες» στο Πανεπιστήμιο της πόλης της Γιοκοχάμα ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο.
Μπορούν τα anime να προσφέρουν ψυχολογική υποστήριξη;
Στο πλαίσιο της δοκιμής, ο ίδιος και η ομάδα του εντόπισαν 20 άτομα ηλικίας 18-29 ετών που παρουσίαζαν συμπτώματα κατάθλιψης και τους παρείχαν διαδικτυακή συμβουλευτική από ψυχολόγο που εμφανιζόταν στην οθόνη ως άβαταρ anime με ψηφιακά τροποποιημένη φωνή.
Πιστεύει ότι το «φίλτρο της φαντασίας» μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να χαλαρώσουν και να αναγνωρίσουν τα προβλήματά τους — και ελπίζει ότι τα αποτελέσματα της δοκιμής θα επιβεβαιώσουν αυτή τη θεωρία.
Από μια σταθερή και αξιόπιστη φιγούρα «μητρικής ενέργειας» που κρατάει ένα τουφέκι, μέχρι έναν συναισθηματικά ευαίσθητο άνδρα «που μοιάζει με πρίγκιπα» και φοράει κάπα, δημιουργήθηκαν έξι διαφορετικοί χαρακτήρες ειδικά για τη μελέτη.
Κάθε ένας βασίζεται σε ένα συγκεκριμένο αρχέτυπο των ιαπωνικών manga, ενώ οι συμμετέχοντες στη δοκιμή είχαν την ελευθερία να επιλέξουν μεταξύ τους.
«Προσπάθησα να ενσωματώσω σε κάθε χαρακτήρα μια συγκεκριμένη ψυχική διαμάχη. Ένας χαρακτήρας ονομάζεται Kuroto Nagi. Επηρεάζεται από διπολικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας», είπε ο Πάντο.
Άλλοι παλεύουν με διαταραχή μετατραυματικού στρες ή διαταραχές άγχους, ή αντιμετωπίζουν προβλήματα που σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ.
«Η ιδέα όμως είναι τα avatar να είναι ‘διασκεδαστικά’», εξήγησε ο Πάντο, και παρόλο που ο ψυχολόγος περιγράφει την ιστορία του χαρακτήρα τους στην αρχή της συνεδρίας, τους δόθηκε οδηγία να μην κάνουν τα ζητήματα ψυχικής υγείας υπερβολικά εμφανή.
Ένας 24χρονος συμμετέχων στη δοκιμή εξήγησε πώς τον προσέλκυσε στη μελέτη η περιγραφή ενός από τους χαρακτήρες, για τον οποίο αναφερόταν ότι «αναζητούσε την αληθινή δύναμη».
«Αυτό με έκανε να νιώσω ότι θα μπορούσε να με βοηθήσει να πλησιάσω την απάντηση στα δικά μου προβλήματα», είπε ο συμμετέχων, ένας λάτρης των anime και προγραμματιστής παιχνιδιών, ο οποίος δεν μπορούσε να κατονομαστεί σύμφωνα με τους κανόνες της δοκιμής.
«Μπορεί να διευκολύνει την έκφραση των συναισθημάτων»
Η δοκιμή της πρώτης φάσης —η οποία παρακολούθησε τους καρδιακούς ρυθμούς και τον ύπνο των συμμετεχόντων— έχει ως κύριο στόχο να ελέγξει αν η θεραπεία με anime είναι εφικτή και αν αυτό το είδος θεραπείας μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα της κατάθλιψης.
Ο Πάντο εξετάζει επίσης αν η θεραπεία θα μπορούσε να παρέχεται με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς τη μεσολάβηση ενός πραγματικού ψυχολόγου.
Το ερευνητικό πρόγραμμα είναι ένα από τα πολλά που προσπαθούν να βρουν λύσεις στα προβλήματα ψυχικής υγείας στην Ιαπωνία, συμπεριλαμβανομένου του «ikizurasa», ενός όρου που περιγράφει άτομα που βρίσκουν «δύσκολο να επιβιώσουν στην κοινωνία», όπως δήλωσε η Μίο Ισιί, μια καθηγήτρια που βοηθά στην καθοδήγηση του προγράμματος.
«Υπάρχουν πολλοί νέοι που δεν μπορούν να πάνε στο σχολείο ή να συνεχίσουν να εργάζονται. Επομένως, στόχος μας είναι να τους προσφέρουμε… νέες επιλογές για να ξεπεράσουν τις δυσκολίες τους», είπε, προσθέτοντας ότι στην Ιαπωνία εξακολουθεί να υπάρχει τεράστιο στίγμα όσον αφορά την αναζήτηση βοήθειας.
Σύμφωνα με στοιχεία που αναφέρονται στον ιστότοπο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, το 2022 μόνο το 6% των ανθρώπων στην Ιαπωνία είχε προσφύγει σε ψυχολογική συμβουλευτική για προβλήματα ψυχικής υγείας. Το ποσοστό αυτό ήταν πολύ υψηλότερο στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Χεσούς Μάγια, ο οποίος ειδικεύεται στην οικογενειακή θεραπεία στο Πανεπιστήμιο της Σεβίλλης και δεν συμμετέχει στη δοκιμή, δήλωσε ότι η χρήση anime κατά τη διάρκεια των συνεδριών μπορεί να είναι «πραγματικά χρήσιμη».
«Μπορεί να διευκολύνει την έκφραση των συναισθημάτων… (και) την ταύτιση και την επικοινωνία μεταξύ του ασθενούς και του θεραπευτή», είπε.
Σύμφωνα με τους κανόνες της μελέτης, ο 24χρονος συμμετέχων στη δοκιμή —του οποίου οι αγαπημένες σειρές anime αυτή τη στιγμή περιλαμβάνουν το «The End of Evangelion» και το «Girls Band Cry»— δεν μπορούσε να σχολιάσει τη δοκιμή αυτή καθεαυτή.
Ωστόσο, δήλωσε ότι το anime του έδωσε τη «θέληση να ζήσει, βλέποντας χαρακτήρες γεμάτους ζωή που εργάζονται σκληρά για να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους».
Η Ισιί ελπίζει ότι η θεραπεία θα μπορούσε να βοηθήσει ανθρώπους όλων των ηλικιών σε όλο τον κόσμο.
«Επειδή συνήθως οι άνθρωποι έχουν στίγματα και ψυχολογικά εμπόδια για να ζητήσουν βοήθεια σχετικά με την ψυχική τους υγεία», είπε. «Αλλά το anime ή η τεχνολογία μπορούν να τα μειώσουν».
Με πληροφορίες από AFP
