Ορισμένα από τα φυτά που κάνουν τα τοπία αναγνωρίσιμα ενδέχεται να μην επιβιώσουν μέχρι το τέλος του αιώνα, καθώς η κλιματική αλλαγή αποτελεί έναν ολοένα και πιο σημαντικό παράγοντα απώλειας ειδών, σύμφωνα με επιστήμονες, αναδιαμορφώνοντας και συχνά συρρικνώνοντας τους κατάλληλους βιότοπους που χρειάζονται τα φυτά για να επιβιώσουν.
Οι ερευνητές μοντελοποίησαν τις μελλοντικές περιοχές εξάπλωσης για πολυάριθμα είδη αγγειόσπερμων φυτών, μια κατηγορία που περιλαμβάνει σχεδόν όλα τα φυτά του κόσμου – αυτά που διαθέτουν ιστούς που μεταφέρουν νερό και θρεπτικά συστατικά. Εξέτασαν περισσότερα από 67.000 είδη, δηλαδή περίπου το 18% των γνωστών αγγειόσπερμων φυτών του κόσμου.
Διαπίστωσαν ότι το 7% έως 16% θα μπορούσε να χάσει περισσότερο από το 90% της περιοχής εξάπλωσής του, γεγονός που τα θέτει σε υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης.
Παραδείγματα περιλαμβάνουν το Catalina ironwood, ή island ironwood, ένα σπάνιο ενδημικό δέντρο της Καλιφόρνιας και περίπου το ένα τρίτο των ειδών ευκαλύπτου, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ομάδες φυτών της Αυστραλίας.
Οι ερευνητές κατέληξαν στις εκτιμήσεις τους μετά από την εξέταση εκατομμυρίων καταγραφών σχετικά με τις τοποθεσίες των φυτών, καθώς και σεναρίων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για την περίοδο 2081-2100.
Ο βιότοπος ενός φυτού δεν είναι απλώς ένα σημείο στον χάρτη, αλλά το πλήρες φάσμα των συνθηκών που χρειάζεται: θερμοκρασία, βροχόπτωση, εδάφη, χρήση γης και χαρακτηριστικά του τοπίου, όπως η σκιά.
Υπό απειλή τα φυτικά είδη
«Ένας τρόπος να το απεικονίσουμε αυτό είναι να φανταστούμε τα φυτά να προσπαθούν να ακολουθήσουν ένα κινούμενο “κλιματικό περίβλημα”. Καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται, πολλά είδη μπορούν να μετακινηθούν προς τα βόρεια ή σε υψηλότερα υψόμετρα για να παραμείνουν αρκετά δροσερά. Όμως, η θερμοκρασία είναι μόνο ένα μέρος της εικόνας», δήλωσαν σε κοινή δήλωση προς το Reuters η Τζούνα Γουάνγκ, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Yale, και η Σιαολί Ντονγκ, καθηγήτρια περιβαλλοντικών επιστημών και πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις.
Η Γουάνγκ και η Ντονγκ συνέβαλαν στην καθοδήγηση της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science.
Σε πολλά μέρη, όπως έδειξε η μελέτη, η κλιματική αλλαγή περιορίζει αυτούς τους συνδυασμούς, αφήνοντας λιγότερες περιοχές όπου εξακολουθούν να συνυπάρχουν όλες οι συνθήκες που χρειάζεται ένα είδος.
Για τα φυτά, η μετακίνηση ή η διασπορά συνήθως συμβαίνει από γενιά σε γενιά, μέσω σπόρων ή σπορίων που μεταφέρονται από τον άνεμο, το νερό, τα ζώα ή τη βαρύτητα. Ωστόσο, όταν οι ερευνητές συνέκριναν τη ρεαλιστική μετακίνηση με ένα σενάριο στο οποίο τα φυτά μπορούσαν να φτάσουν σε οποιοδήποτε νέο κατάλληλο βιότοπο, τα ποσοστά εξαφάνισης ήταν πολύ παρόμοια.
«Αν το βασικό πρόβλημα ήταν η αργή μετακίνηση, τότε η απεριόριστη διασπορά θα έπρεπε να μειώσει δραστικά τον κίνδυνο εξαφάνισης. Όμως, αυτό δεν είναι αυτό που διαπιστώσαμε», δήλωσαν οι Γουάνγκ και Ντονγκ.
Αυτό έχει σημασία για τη διατήρηση της φύσης.
«Αν ο περιορισμός της διασποράς ήταν ο κύριος παράγοντας, τότε στρατηγικές όπως η υποβοηθούμενη μετανάστευση – η φυσική βοήθεια των ειδών να μετακινηθούν σε νέες περιοχές – θα μπορούσαν να λύσουν μεγάλο μέρος του προβλήματος. Αλλά αν η κλιματική αλλαγή μειώνει συνολικά την έκταση των κατάλληλων ενδιαιτημάτων, τότε η απλή βοήθεια των ειδών να μετακινηθούν μπορεί να μην είναι αρκετή», πρόσθεσαν.
Η κλιματική αλλαγή
Οι προβλεπόμενες επιπτώσεις διαφέρουν ανά περιοχή. Τα φυτά που έχουν προσαρμοστεί στο κρύο στην Αρκτική ενδέχεται να χάσουν τον βιότοπό τους καθώς τα ακραία κρύα κλίματα συρρικνώνονται. Οι ξηρές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων των δυτικών Ηνωμένων Πολιτειών και των περιοχών με μεσογειακό κλίμα, αντιμετωπίζουν κίνδυνο από ισχυρότερη ξηρασία, χαμηλότερη υγρασία του εδάφους και συχνότερες πυρκαγιές. Στις νότιες και ανατολικές ακτές της Αυστραλίας, οι ακτογραμμές ενδέχεται να περιορίσουν τις μετατοπίσεις προς τους πόλους.
Παράλληλα, η τοπική βιοποικιλότητα των φυτών θα μπορούσε να αυξηθεί σε περίπου το 28% της χερσαίας επιφάνειας της Γης, καθώς τα είδη μετακινούνται σε νέες κατάλληλες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων των τροπικών και υποτροπικών ζωνών όπου η αύξηση των βροχοπτώσεων – και όχι μόνο η θερμοκρασία – θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες κατάλληλες για επιπλέον είδη, όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές.
Περιέγραψαν αυτό το φαινόμενο ως μια παγκόσμια αναδιάταξη, με ορισμένα είδη να εξαφανίζονται από τμήματα της ιστορικής τους εξάπλωσης, ενώ άλλα μετακινούνται σε νέες περιοχές, αλλά δήλωσαν ότι οι τοπικές βελτιώσεις δεν σημαίνουν ότι τα φυτά τα πάνε καλύτερα συνολικά.
Αυτές οι μεταβολές θα μπορούσαν επίσης να δημιουργήσουν «νέες κοινότητες» — συνδυασμούς φυτών που ιστορικά δεν ζούσαν μαζί, αλλά θα άρχιζαν να συναντώνται για πρώτη φορά. Πώς θα εξελίσσονταν αυτές οι αλληλεπιδράσεις; Οι ερευνητές δήλωσαν ότι δεν γνωρίζουν.
Τα φυτά αποτελούν τη βάση των περισσότερων χερσαίων οικοσυστημάτων. Αποθηκεύουν άνθρακα, σταθεροποιούν τα εδάφη, υποστηρίζουν την άγρια ζωή και παρέχουν τροφή, ξυλεία, φάρμακα και άλλα υλικά. Επομένως, οι αλλαγές στη βιοποικιλότητα των φυτών μπορούν να έχουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στη φύση και τους ανθρώπους.
«Εάν η κλιματική αλλαγή μειώσει τη φυτική κάλυψη, τα οικοσυστήματα ενδέχεται να απορροφούν λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, γεγονός που μπορεί να εντείνει περαιτέρω τη θέρμανση. Αυτό δημιουργεί έναν κύκλο ανατροφοδότησης, όπου η κλιματική αλλαγή βλάπτει τα φυτά, ενώ η μειωμένη φυτική κάλυψη και παραγωγικότητα με τη σειρά τους επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή», δήλωσαν οι Γουάνγκ και Ντονγκ.
«Τελικά, η προστασία της φυτικής βιοποικιλότητας δεν αφορά μόνο τη διατήρηση της φύσης για τη φύση αυτή καθαυτή, αλλά και τη διατήρηση των οικολογικών συστημάτων που στηρίζουν τις ανθρώπινες κοινωνίες», πρόσθεσαν.
Με πληροφορίες από Reuters
