Πρόσκληση στο Λικούντ και στο Κόμμα Θρησκευτικού Σιωνισμού του ακροδεξιού Μπεζαλέλ Σμότριτς να στηρίξουν κυβέρνηση υπό την ηγεσία του απηύθυνε ο Γκάντι Άιζενκοτ, παραλαμβάνοντας την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από τον πρόεδρο του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ.
Το άνοιγμα προς το στρατόπεδο του Μπενιαμίν Νετανιάχου αναδεικνύει τις δύσκολες ισορροπίες που καλείται να διαχειριστεί ο βασικός αντίπαλος του απερχόμενου πρωθυπουργού, χωρίς ακόμη να διαθέτει εξασφαλισμένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
«Αν τα μέλη του Λικούντ και του Κόμματος Θρησκευτικού Σιωνισμού πιστεύουν πραγματικά ότι η συγκυρία απαιτεί ενότητα, όπως είπαν στον πρόεδρο, δεν μπορώ να διανοηθώ κανέναν λόγο για τον οποίο δεν θα στήριζαν μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία μου και στη βάση των αρχών που έχω παρουσιάσει», δήλωσε ο Άιζενκοτ στην Ιερουσαλήμ.
Η αναφορά του, ωστόσο, αφορά τα δύο κόμματα και δεν συνιστά ρητή πρόσκληση προς τον ίδιο τον Νετανιάχου να συμμετάσχει στην κυβέρνηση, καθώς ο Άιζενκοτ έχει προηγουμένως αποκλείσει τη συνεργασία μαζί του.
Η αριθμητική της επόμενης ισραηλινής κυβέρνησης
Στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, η τετρακομματική συμμαχία του Άιζενκοτ εξασφάλισε 48 έδρες, έναντι 53 για το ακροδεξιό και θρησκευτικό μπλοκ του Νετανιάχου. Τα αραβικά κόμματα κέρδισαν συνολικά 19 έδρες, αφήνοντας και τα δύο βασικά στρατόπεδα κάτω από το όριο των 61 εδρών που απαιτείται για την απόλυτη πλειοψηφία στην Κνεσέτ.
Ο Άιζενκοτ διαθέτει αρχικά 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με δυνατότητα παράτασης άλλων 14 ημερών. Οι συστάσεις υπέρ της ανάθεσης της εντολής σε εκείνον δεν ισοδυναμούν με συμφωνία συμμετοχής ή στήριξης μιας μελλοντικής κυβέρνησης.
Μία από τις πιθανές διαδρομές προς την πλειοψηφία περνά από τα υπερορθόδοξα κόμματα, τον Ενωμένο Ιουδαϊσμό της Τορά και το Σας. Η σύμπραξή τους με τη συμμαχία του θα συγκέντρωνε ακριβώς 61 έδρες.
Η επιλογή αυτή, όμως, προϋποθέτει δύσκολους συμβιβασμούς. Ο Άιζενκοτ έχει θέσει ως αρχή τη στρατιωτική, εθνική ή πολιτική υπηρεσία για όλους τους πολίτες, ενώ τα υπερορθόδοξα κόμματα διεκδικούν απαλλαγές από τη στρατιωτική θητεία για την κοινότητά τους. Το ζήτημα αποτελεί επομένως κρίσιμο τεστ για τους όρους μιας ενδεχόμενης συνεργασίας.
Οι αραβικές ψήφοι και τα όρια της συνεργασίας
Τα αραβικά κόμματα συνέβαλαν στην ανάθεση της εντολής στον Άιζενκοτ, αλλά η προοπτική συνεργασίας μαζί τους συναντά αντιστάσεις μέσα στο ίδιο το αντιπολιτευτικό στρατόπεδο. Ο κατηγορηματικός αποκλεισμός προέρχεται από το Ισραήλ Μπεϊτένου του Αβίγκντορ Λίμπερμαν, ενώ ο Άιζενκοτ έχει θέσει προϋποθέσεις για τη συμμετοχή κομμάτων στην κυβέρνησή του.
Δεν πρόκειται, πάντως, μόνο για το ενδεχόμενο υπουργικής συμμετοχής. Η Κοινή Λίστα έχει προσφερθεί να στηρίξει τον Άιζενκοτ εκτός κυβέρνησης, διαχωρίζοντας την κοινοβουλευτική στήριξη από την ένταξη στον συνασπισμό.
Εδώ εντοπίζεται μία από τις βασικές πολιτικές αντιφάσεις της προσπάθειας, με τη στήριξη των αραβικών κομμάτων να ενισχύει την προοπτική αντικατάστασης του Νετανιάχου, αλλά η αξιοποίησή της να προσκρούει στις διαφωνίες των πιθανών κυβερνητικών εταίρων. Παράλληλα, η δέσμευση του Άιζενκοτ ότι θα εκπροσωπήσει όλες τις συνιστώσες της ισραηλινής κοινωνίας δοκιμάζεται στα όρια των συνεργασιών που μπορεί να εξασφαλίσει.
Το μήνυμα Χέρτζογκ για σταθερότητα
Ο Ισαάκ Χέρτζογκ υπογράμμισε κατά την τελετή ότι «το κράτος του Ισραήλ χρειάζεται σταθερή κυβέρνηση», επικαλούμενος τη «νέα πολιτική πραγματικότητα» στις ΗΠΑ. Αναφέρθηκε στις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, στις οποίες επικράτησαν πολιτικά πρόσωπα που επικρίνουν το Ισραήλ και την αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη προς τη χώρα.
Ο Άιζενκοτ διετέλεσε αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων από το 2015 έως το 2019 και συμμετείχε ως παρατηρητής στο πολεμικό συμβούλιο του Νετανιάχου κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του πολέμου στη Γάζα, που άρχισε τον Οκτώβριο του 2023. Παρά τη συμμετοχή του αυτή, τα αραβικά κόμματα στήριξαν την ανάθεση της εντολής σε εκείνον, επιδιώκοντας την αντικατάσταση του Νετανιάχου.
Ο Νετανιάχου παραμένει στο προσκήνιο
Μέχρι να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση, ο Νετανιάχου παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός. Η ανάθεση της εντολής στον αντίπαλό του δεν συνεπάγεται, συνεπώς, άμεση αποχώρησή του από την εξουσία.
Ενδεχόμενη αποτυχία του Άιζενκοτ θα μπορούσε να δώσει στον Νετανιάχου νέα ευκαιρία να διεκδικήσει τον σχηματισμό κυβέρνησης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η εντολή περνά αυτομάτως σε εκείνον. Αν οι διαδοχικές προσπάθειες δεν αποδώσουν, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εκλογών.
Όπως επισήμανε η ανταποκρίτρια του Al Jazeera Νουρ Όντεχ, το ερώτημα για την ισραηλινή αντιπολίτευση είναι αν η επιδίωξη απομάκρυνσης του Νετανιάχου μπορεί να υπερβεί τις διαφωνίες για τη συνεργασία με τα αραβικά κόμματα, ή αν αυτές οι διαφωνίες θα συμβάλουν τελικά στην παράταση της παραμονής του στην εξουσία.
Με πληροφορίες από Reuters, Associated Press, Al Jazeera
