Μία από τις σημαντικότερες συλλογές απολιθωμάτων, που έχουν συγκεντρωθεί ποτέ, από την Ιουρασική περίοδο στο Ηνωμένο Βασίλειο, πωλήθηκε σε μουσείο του Άμπου Ντάμπι, αποκαλύπτει ο Guardian, σε μια εξέλιξη που Βρετανοί ειδικοί χαρακτηρίζουν «απώλεια για το έθνος».
Η συλλογή, την οποία συγκέντρωσε ιδιώτης συλλέκτης απολιθωμάτων, περιλαμβάνει 318 δείγματα, μεταξύ των οποίων ιχθυόσαυρους, ψάρια και καρκινοειδή, καθώς και άλλα είδη, ορισμένα από τα οποία ενδέχεται να είναι νέα για την επιστήμη.
Τα απολιθώματα προσφέρθηκαν αρχικά προς αγορά στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου (NHM) και στο Amgueddfa Cymru (Μουσείο της Ουαλίας), έναντι ποσού που, σύμφωνα με πηγή, ανερχόταν σε «οκταψήφιο αριθμό».
Κανένα από τα δύο ιδρύματα δεν αγόρασε τη συλλογή, επικαλούμενο έλλειψη χρηματοδότησης. Σε email που περιήλθε στην κατοχή του Guardian αναφέρεται ότι το NHM «δεν είχε καθόλου χρήματα» για αγορές νέων συλλογών.
«Δεν κατηγορώ τους συλλέκτες»
Ένας επιμελητής δήλωσε ότι, παρότι υπήρχε εδώ και χρόνια η επιθυμία να παραμείνει η συλλογή στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπήρχαν επίσης προβλήματα σχετικά με τον διαθέσιμο χώρο αποθήκευσης, τον χρόνο που απαιτείται από τους επιμελητές και τα υλικά συσκευασίας.
«Δεν κατηγορώ καθόλου τους συλλέκτες. Αυτό είναι το μόνο που μπορούν να κάνουν. Δεν μπορούν να κρατούν αυτά τα αντικείμενα για πάντα», δήλωσε ο επιμελητής, προσθέτοντας ότι το ίδιο ζήτημα αναμένεται να εμφανίζεται ξανά και ξανά, καθώς οι συλλέκτες μεγαλώνουν και αναζητούν έναν κατάλληλο χώρο για το έργο μιας ολόκληρης ζωής.
«Ποιανού ευθύνη είναι να χρηματοδοτεί την πολιτιστική μας κληρονομιά και τη διατήρησή της; Γιατί διαφορετικά μπορεί να χαθεί», πρόσθεσε.
Η εκτεταμένη συλλογή προέρχεται, σύμφωνα με πληροφορίες, από μια γεωλογική ακολουθία πετρωμάτων γνωστή ως Lower Lias, η οποία απαντάται στις περιοχές Lyme Regis, Charmouth και τη νοτιοδυτική Αγγλία.
Τη συλλογή συγκέντρωσε ο Κρις Μουρ, ιδιώτης συλλέκτης από το Ντόρσετ, με μεγάλη εμπειρία στην αναζήτηση απολιθωμάτων στην περιοχή. Σε email που είδε ο Guardian, η συλλογή χαρακτηρίζεται «εντυπωσιακή».
Ορισμένες χώρες, μεταξύ των οποίων η Μογγολία και η Βραζιλία, θεωρούν ότι όλα τα απολιθώματα που έχουν βρεθεί στην επικράτειά τους τις τελευταίες δεκαετίες αποτελούν κρατική περιουσία. Το καθεστώς αυτό έχει οδηγήσει σε διεθνείς διαμάχες σχετικά με τον επαναπατρισμό απολιθωμάτων που βρίσκονται σε μουσεία του εξωτερικού. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν ισχύει στο Ηνωμένο Βασίλειο.
«Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες συλλογές απολιθωμάτων»
Ο Ρίτσαρντ Μπάτλερ, καθηγητής Παλαιοβιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, ο οποίος δεν συμμετείχε στην πώληση, δήλωσε ότι η συλλογή έχει εθνική σημασία.
«Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες συλλογές απολιθωμάτων που έχουν συγκεντρωθεί ποτέ στη διάσημη παγκοσμίως Jurassic Coast του Ντόρσετ. Θα ήταν υπέροχο να βλέπαμε αυτά τα απολιθώματα να εκτίθενται και να φέρνουν το κοινό σε επαφή με αυτά σε ένα μουσείο του Ηνωμένου Βασιλείου».
Πρόσθεσε: «Η πώληση αυτή εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το αν θα έπρεπε να γίνουν περισσότερα για τη διατήρηση σημαντικής και αναντικατάστατης φυσικής κληρονομιάς, όπως αυτή, προς όφελος του βρετανικού κοινού».
Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Εθνικό Μουσείο Ιστορίας Άμπου Ντάμπι επιβεβαίωσε ότι αγόρασε συλλογή από τον Μουρ, η οποία εκτέθηκε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2025.
Εκπρόσωπος του μουσείου δήλωσε ότι τα πετρώματα της Κάτω Ιουρασικής περιόδου στο Ηνωμένο Βασίλειο διατηρούν ορισμένα από τα καλύτερα δείγματα θαλάσσιας ζωής από μια εποχή κατά την οποία η σημερινή ακτή του Ντόρσετ βρισκόταν περίπου στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος με τη βόρεια Αφρική.
«Όλα τα μουσεία φυσικής ιστορίας σε ολόκληρο τον κόσμο αφηγούνται αυτή την ιστορία, συχνά χρησιμοποιώντας απολιθώματα από πολλές χώρες για να περιγράψουν το ταξίδι τους στον χρόνο. Αν θέλουμε να αφηγηθούμε μια ιστορία 4,2 δισεκατομμυρίων ετών για την εξέλιξη της ζωής στη Γη, όλα τα μουσεία πρέπει να κινούνται τόσο στον χώρο όσο και στον χρόνο μαζί με τις συλλογές τους», ανέφερε ο εκπρόσωπος.
«Η μεγάλη πλειονότητα της συλλογής του Κρις Μουρ εκτίθεται ήδη στο κοινό στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας Άμπου Ντάμπι, στη Mesozoic Gallery (Age of Dinosaurs Gallery)».
Το Lyme Regis αποτελεί τμήμα της Jurassic Coast, ενός μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, το οποίο είναι πλούσιο σε απολιθώματα ηλικίας μεταξύ 200 και 145 εκατομμυρίων ετών.
Η περιοχή έχει μακρά παράδοση ιδιωτικής συλλογής απολιθωμάτων, με χαρακτηριστική περίπτωση τη Mary Anning, πρωτοπόρο παλαιοντολόγο και έμπορο απολιθωμάτων, μεταξύ των επιτευγμάτων της οποίας ήταν η ανακάλυψη του πρώτου πλήρους σκελετού πλησιόσαυρου το 1823.
Παρότι οι πρακτικές διαφέρουν μεταξύ των χωρών του Ηνωμένου Βασιλείου, οι σύγχρονοι συλλέκτες απολιθωμάτων στις ακτές της Ιουρασικής περιόδου στην Αγγλία ενθαρρύνονται να ακολουθούν τον κώδικα συλλογής απολιθωμάτων του δυτικού Ντόρσετ, καθώς και τον αντίστοιχο κώδικα για το Εθνικό Καταφύγιο Φυσικής Ομορφιάς Undercliffs.
Τα απολιθώματα ανήκουν αρχικά στον ιδιοκτήτη της γης στην οποία εντοπίζονται. Η νόμιμη κυριότητά τους συνήθως μεταβιβάζεται στους συλλέκτες που τηρούν τους συγκεκριμένους κώδικες και τα συστήματα καταγραφής. Αυτό αντανακλά τον σημαντικό ρόλο που αποδίδεται στους συλλέκτες, καθώς συμβάλλουν στον εντοπισμό απολιθωμάτων τα οποία διαφορετικά ενδέχεται να μην ανακαλύπτονταν ή να μην διασώζονταν ποτέ.
Με πληροφορίες από Guardian
