Ο Τομ Μπάρακ, κορυφαίος Αμερικανός διπλωμάτης στη Μέση Ανατολή, υποστήριξε τη συμμετοχή εταιρείας που ανήκει σε επιχειρηματικό του συνεργάτη στην ανάπτυξη πετρελαιαγωγού από το Ιράκ προς τη Συρία, σύμφωνα με τρεις πηγές που επικαλείται το Reuters. Οι ενέργειές του φαίνεται να παραβιάζουν τους ομοσπονδιακούς κανόνες δεοντολογίας των ΗΠΑ.
Τον Ιούλιο, το Ιράκ και η Συρία υπέγραψαν μνημόνια κατανόησης με μια κοινοπραξία που αποτελείται από την εν λόγω εταιρεία, τον επενδυτικό όμιλο TI Capital της Καλιφόρνιας, καθώς και τις εταιρείες Chevron και UCC Holding του Κατάρ, με σκοπό τη διεξαγωγή τεχνικών και οικονομικών μελετών εν όψει της αποκατάστασης του αγωγού, ο οποίος θα παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Μπάρακ, ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου για το Ιράκ και τη Συρία, καθώς και πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, διατηρεί μακροχρόνιες επιχειρηματικές σχέσεις με την TI Capital και τον ιδρυτή της, Ζιάντ Γκαντούρ.
Κατά την ακρόαση για την επικύρωση του διορισμού του το 2025, ο Μπάρακ είχε οικονομικό συμφέρον που του εξασφάλιζε δικαίωμα σε έως και το ένα πέμπτο των κερδών από επενδυτικό εγχείρημα στον τομέα των ακινήτων κοντά στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνιας. Το εγχείρημα διαχειρίζεται η TI Capital, με διευθύνοντα σύμβουλο τον Γκαντούρ, και ο ίδιος είχε δηλώσει ότι σκόπευε να διατηρήσει τη συμμετοχή του, σύμφωνα με δημόσια αρχεία.
Μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο Μπάρακ άσκησε πιέσεις σε Σύρους και Ιρακινούς αξιωματούχους, προκειμένου να συμπεριληφθεί η εταιρεία του Γκαντούρ στο έργο, σύμφωνα με δύο από τις πηγές, που επικαλείται το Reuters.
Στις 16 Ιουνίου, έναν μήνα πριν από την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ Ιράκ και Συρίας, ο Μπάρακ και ο πρωθυπουργός του Ιράκ, Άλι αλ-Ζαΐντι, εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, στην οποία χαιρέτιζαν την απόφαση της ιρακινής πλευράς «να προχωρήσει σε μνημόνιο κατανόησης με την TI Capital για την αποκατάσταση του πετρελαιαγωγού Κιρκούκ – Μπανίγιας». Στην ανακοίνωση δεν γινόταν καμία αναφορά στη Chevron ή στην UCC σε σχέση με τον αγωγό.
Τι προβλέπουν οι κανονισμοί για έναν κρατικό αξιωματούχο
Το Reuters δεν εντόπισε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο Μπάρακ πρόκειται να αποκομίσει οικονομικό όφελος από τον πετρελαιαγωγό ή άλλα έργα. Δύο δικηγόροι με ειδίκευση στη δεοντολογία δήλωσαν στο πρακτορείο ότι οι σχέσεις του με τον Γκαντούρ δεν συνιστούν ποινικά κολάσιμη σύγκρουση συμφερόντων, εκτός εάν ο ίδιος πρόκειται να αποκομίσει άμεσο οικονομικό όφελος από τον συγκεκριμένο αγωγό.
Ωστόσο, η σχέση του Μπάρακ με τον Γκαντούρ καθιστά την υποστήριξή του προς το έργο «σοβαρό πρόβλημα», βάσει του κανονισμού που απαγορεύει σε κρατικούς αξιωματούχους να συμμετέχουν σε υποθέσεις όταν προσωπικές ή επιχειρηματικές σχέσεις δημιουργούν αμφιβολίες για την αμεροληψία τους. Αυτό δήλωσε ο Ρίτσαρντ Πέιντερ, πρώην επικεφαλής νομικός σύμβουλος δεοντολογίας του Λευκού Οίκου και καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Μινεσότα.
Ο συγκεκριμένος κανόνας περί αμεροληψίας δεν αποτελεί ποινική διάταξη. Μπορεί, ωστόσο, να ενεργοποιηθεί όταν ένας επιχειρηματικός συνεργάτης συμμετέχει σε ένα έργο, ανεξάρτητα από το εάν ο ίδιος ο αξιωματούχος έχει άμεσο οικονομικό συμφέρον.
Ερωτηθείς τι θα έπρεπε να είχε κάνει ο Μπάρακ για να συμμορφωθεί με τους κανόνες, ο Πέιντερ απάντησε: «Να μην έχει καμία σχέση με αυτόν τον πετρελαιαγωγό. Να απέχει πλήρως. Να δηλώσει ότι δεν συμμετέχει σε αυτή την υπόθεση».
Ο Ντον Φοξ, πρώην γενικός νομικός σύμβουλος και υπηρεσιακός διευθυντής του Γραφείου Κυβερνητικής Δεοντολογίας των ΗΠΑ, δήλωσε ότι η προώθηση της TI Capital από τον Μπάρακ θα μπορούσε επιπλέον να παραβιάζει κανονισμό που απαγορεύει στους κρατικούς αξιωματούχους να χρησιμοποιούν το αξίωμά τους για να διαφημίζουν ή να υποστηρίζουν επιχειρήσεις ή να εξυπηρετούν τα ιδιωτικά συμφέροντα προσώπων με τα οποία συνδέονται.
Σύμφωνα με απάντηση του Γραφείου Κυβερνητικής Δεοντολογίας των ΗΠΑ σε αίτημα του Reuters για πρόσβαση σε αρχεία, ο Μπάρακ δεν έχει καταθέσει αίτημα εξαίρεσης από τους κανόνες περί σύγκρουσης συμφερόντων σχετικά με τις σχέσεις του με την εταιρεία, καθώς αυτή συμμετέχει στο έργο. Οι σχετικές εξαιρέσεις επιτρέπουν σε αξιωματούχους με δυνητική σύγκρουση συμφερόντων να συμμετέχουν σε υποθέσεις από τις οποίες, υπό κανονικές συνθήκες, θα έπρεπε να απέχουν.
Σε συμφωνία δεοντολογίας που υπέγραψε πριν από την ακρόαση για την επικύρωση του διορισμού του πέρυσι, ο Μπάρακ δεσμεύτηκε να απέχει από υποθέσεις που επηρεάζουν άμεσα τα οικονομικά συμφέροντα του επενδυτικού εγχειρήματος στον τομέα των ακινήτων, εκτός εάν εξασφάλιζε προηγουμένως σχετική εξαίρεση.
Το γραφείο του Μπάρακ και η Chevron αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Η TI Capital, ο Γκαντούρ και η UCC δεν απάντησαν στα αιτήματα του Reuters για σχολιασμό.
Τι απαντά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 17 Ιουλίου, ο Μπάρακ χαρακτήρισε τη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών στο Ιράκ και τη Συρία «ένα νέο μοντέλο», το οποίο αποσκοπεί στη δημιουργία σαφέστερου πλαισίου και νέων ευκαιριών στην περιοχή.
Ένας τέταρτος δικηγόρος με ειδίκευση στη δεοντολογία δήλωσε ότι εναπόκειται στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ να κρίνει εάν οι οικονομικές συμμετοχές του αξιωματούχου δημιουργούν ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων.
«Ο πρέσβης Μπάρακ δεν έχει καμία σύνδεση με το έργο του πετρελαιαγωγού Κιρκούκ – Μπανίγιας, κανέναν ρόλο σε αυτό και κανένα οικονομικό συμφέρον», δήλωσε εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στο Reuters, αναγνωρίζοντας παράλληλα τη σχέση του Μπάρακ με το επενδυτικό εγχείρημα ακινήτων της TI Capital.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο, οι δημόσιες τοποθετήσεις του Μπάρακ για τον αγωγό αντανακλούν «το μακροχρόνιο και δημοσίως διατυπωμένο ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την ενεργειακή διασύνδεση της περιοχής». Πρόσθεσε, επίσης, ότι έχει πιστοποιηθεί η συμμόρφωση του Μπάρακ με τους κανόνες δεοντολογίας.
Τομ Μπάρακ: Η δήλωση των οικονομικών στοιχείων
Σε δήλωση οικονομικών συμφερόντων που υπέβαλε στο Γραφείο Κυβερνητικής Δεοντολογίας των ΗΠΑ (OGE) τον Μάρτιο του 2025, πριν αναλάβει τα διπλωματικά του καθήκοντα, ο Μπάρακ δήλωσε ότι κατέχει μερίδιο συμμετοχής στην εταιρεία ACD-TI Oakley Investment LLC, η οποία αναπτύσσει ένα μεγάλο οικιστικό συγκρότημα κοντά στο Σαν Φρανσίσκο.
Στη δήλωση δεν προσδιορίζεται το μέγεθος της συμμετοχής του, αναφέρεται, ωστόσο, ότι δικαιούται το 20% των κερδών της εταιρείας, εφόσον αυτά υπερβούν ένα προκαθορισμένο ελάχιστο όριο.
Σύμφωνα με τα εταιρικά αρχεία της πολιτείας της Καλιφόρνιας, τη διαχείριση της ACD-TI έχει αναλάβει η TI Capital, με επικεφαλής τον Γκαντούρ. Το Reuters δεν κατάφερε να εντοπίσει στοιχεία επικοινωνίας εκπροσώπου της εταιρείας, ενώ δεν έλαβε απάντηση στα ερωτήματα που απέστειλε στην ταχυδρομική της διεύθυνση.
Στη δήλωση αναφέρεται ότι η συμφωνία κατανομής των κερδών αποτελούσε αντάλλαγμα για υπηρεσίες που είχε προσφέρει ο Μπάρακ στην εταιρεία. Ο ίδιος είχε δηλώσει επίσης στο OGE ότι το 2024 παρείχε αμειβόμενες συμβουλευτικές υπηρεσίες στο συγκεκριμένο επενδυτικό εγχείρημα. Ωστόσο, δεν διευκρινίζεται εάν έλαβε αμοιβή ούτε το ύψος της.
Σε ξεχωριστή συμφωνία δεοντολογίας, την οποία υπέγραψε στις 7 Μαρτίου 2025, τρεις εβδομάδες πριν από την ακρόασή του στη Γερουσία για την επικύρωση του διορισμού του, ο Μπάρακ συμπεριέλαβε την ACD-TI Oakley στα περιουσιακά στοιχεία που σκόπευε να διατηρήσει και όχι να πουλήσει.
Τομ Μπάρακ: Η σχέση του με τον Έπσταϊν
Το όνομα του Τομ Μπάρακ εμφανίστηκε στα έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν στο πλαίσιο της υπόθεσης του Τζέφρι Έπσταϊν. Σύμφωνα με δημοσίευμα του CBS News, οι δύο άνδρες διατηρούσαν επικοινωνία επί σειρά ετών, ακόμη και μετά την καταδίκη του Έπσταϊν το 2008.
Τα μηνύματα και τα email που εξετάστηκαν καταγράφουν επαφές και συζητήσεις για επιχειρηματικές ευκαιρίες, ενώ το εύρος της αλληλογραφίας τους έχει προκαλέσει ερωτήματα για τη φύση της σχέσης τους.
Ιδιαίτερη προσοχή έχει προκαλέσει ένα email της 9ης Μαρτίου 2016, το οποίο φέρεται να έστειλε ο Έπσταϊν στον Μπάρακ, γράφοντας: «Κάνε με να χαμογελάσω με φωτογραφίες σου και παιδιού».
Το περιεχόμενο του μηνύματος εγείρει ερωτήματα για το πλαίσιο στο οποίο έγινε η συγκεκριμένη αναφορά. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, από την πλευρά του Τομ Μπάρακ έχει προβληθεί ο ισχυρισμός ότι η αναφορά αφορούσε παιδί συγγενικού του προσώπου.
Ποιος είναι ο Τομ Μπάρακ
Ο Τομ Μπάρακ θεωρείται ο αρχιτέκτονας της πολιτικής Τραμπ στη Συρία, αυτός που εισηγήθηκε την αποδοχή και αξιοποίηση του Αχμέντ Αλ Σαράα μαζί με την ανάδειξη του ρόλου της Τουρκίας και την εγκατάλειψη των Κούρδων.
Έμπειροι διπλωμάτες, ωστόσο, όπως ο πρώην πρέσβης της Ελλάδας στις ΗΠΑ, Αλέξανδρος Μαλλιάς, που μίλησε στη LifΟ, επισημαίνουν ότι ο Τομ Μπάρακ υλοποιεί την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ και όχι κάποια προσωπική δική του στρατηγική. Δεν υπάρχει πάντως αμφιβολία ότι είναι ένα από τα πιο ισχυρά πρόσωπα της αμερικανικής διπλωματίας σήμερα, πολύ δραστήριος και πάντα δίπλα στον Ντόναλντ Τραμπ, από τον οποίο αντλεί και την ισχύ του.
Είναι αυτός που μετέτρεψε τον Αχμέντ Αλ Σαράα (πρώην τζιχαντιστή της Αλ Κάιντα και γνωστό πριν ως Τζολάνι) σε επίσημο συνομιλητή των ΗΠΑ, οδηγώντας τον στον Λευκό Οίκο τον Νοέμβριο του 2025 και προκαλώντας την οργή πολλών στο συντηρητικό MAGA, (Make America Great Again), ειδικά των Χριστιανών. Οι προτάσεις του για την ενσωμάτωση των SDF (Κουρδικές δυνάμεις και μειονότητες) στον κρατικό στρατό του Αλ Σαράα θεωρήθηκε από πολλούς ως προδοσία των Κούρδων συμμάχων, οι οποίοι τον κατήγγειλαν δημόσια.
Ο Τομ Μπάρακ δεν έκρυψε ποτέ ότι βλέπει τη Συρία σαν ένα πεδίο επενδύσεων, όπως τη βλέπει και ο Ντόναλντ Τραμπ.
Με πληροφορίες από Reuters
