Δεν σε ρωτά πρώτα ποιο είναι το ζώδιό σου, ούτε αν προτιμάς βουνό ή θάλασσα, ούτε ζητά να συμπληρώσεις άλλη μία χαριτωμένη ατάκα για το τέλειο πρώτο ραντεβού.
Το Readme, ένα καινούργιο dating app από ανθρώπους πίσω από το Co–Star, θέλει να μάθει κάτι διαφορετικό: ποια από δύο προτάσεις θα διάλεγες, τι σχέση έχεις με τη δική σου γραφή και τι ακριβώς συμβαίνει μέσα σου όταν μια φράση σε τραβά. Η βασική του υπόθεση είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο διαβάζεις ίσως αποκαλύπτει περισσότερα για το πώς επιθυμείς και ερωτεύεσαι απ’ ό,τι μια λίστα με τα χόμπι σου.
Το Readme κυκλοφόρησε μέσα στον Σεπτέμβριο και περιγράφει τον εαυτό του ως εφαρμογή γνωριμιών «για ανθρώπους των οποίων η γλώσσα αγάπης είναι η γλώσσα». Δημιουργήθηκε από την Banu Güler, ιδρύτρια και CEO του Co–Star, και την Emily Segal, υπεύθυνη για το brand του Co–Star, συγγραφέα και αναλύτρια τάσεων. Οι δύο γυναίκες λένε ότι οι χρήστες του Co–Star ζητούσαν εδώ και χρόνια μια εφαρμογή γνωριμιών, αλλά η αστρολογία τούς φαινόταν ανεπαρκής ως μοναδικό κριτήριο συμβατότητας. Τα βιβλία που χαρίζεις σε έναν σύντροφο, ένα ποίημα που στέλνεις σε κάποιον ή ακόμη και το να κοιτάξεις τη βιβλιοθήκη του το επόμενο πρωί τούς φάνηκαν πιο κοντά στον τρόπο με τον οποίο δημιουργείται πραγματικά μια ερωτική οικειότητα.
Το Readme δεν είναι, τουλάχιστον στη θεωρία του, ένα «Tinder για βιβλιόφιλους». Δεν σου ζητά απλώς να παραθέσεις τα αγαπημένα σου βιβλία, ώστε να βρει κάποιον που αγαπά κι εκείνος τη Σάλλυ Ρούνεϋ ή τον Ντοστογιέφσκι. Η εφαρμογή προσπαθεί συνειδητά να αποφύγει αυτή τη μορφή επίδειξης γούστου, όπου η βιβλιοθήκη γίνεται ακόμη ένα εργαλείο αυτοπροβολής. Αντί γι’ αυτό, ο νέος χρήστης περνά από ένα τεστ 25 βημάτων, μεγάλο μέρος του οποίου αποτελείται από ζεύγη λογοτεχνικών αποσπασμάτων. Διαλέγεις κάθε φορά αυτό που προτιμάς και μόνο μετά μαθαίνεις ποιος το έγραψε. Μπορεί, για παράδειγμα, μια πρόταση της Μάργκαρετ Άτγουντ να βρεθεί απέναντι σε μια φράση του κριτικού τέχνης Peter Schjeldahl. Η εφαρμογή ενδιαφέρεται λιγότερο για το αν αναγνωρίζεις τον συγγραφέα και περισσότερο για το τι έκανε τη μία φράση να σε κερδίσει περισσότερο από την άλλη.
Και μετά έρχεται ο Λακάν. Το ίδιο το Readme δηλώνει ότι το μοντέλο αντιστοίχισής του «βασίζεται στη λακανική ψυχογλωσσολογία» και ότι χρησιμοποιεί τις γλωσσικές προτιμήσεις του χρήστη για να αναλύσει «πώς οργανώνεται η επιθυμία». Η εφαρμογή χαρτογραφεί τις απαντήσεις σε τρεις άξονες. Ο πρώτος κινείται ανάμεσα στη μεταφορά και τη μετωνυμία, ο δεύτερος ανάμεσα στη λιτή και την περίτεχνη γλώσσα και ο τρίτος δανείζεται ευθέως το λακανικό τρίπτυχο του Φαντασιακού, του Συμβολικού και του Πραγματικού. Στις επεξηγήσεις εμφανίζονται ακόμη και όροι όπως η jouissance, η λακανική «απόλαυση», καθώς και ο τρόπος με τον οποίο το υποκείμενο σχετίζεται με τα όρια της επιθυμίας. Πρόκειται για τη θεωρητική γλώσσα με την οποία το ίδιο το προϊόν περιγράφει το σύστημά του, όχι για επιστημονικά επικυρωμένη μέθοδο πρόβλεψης της ερωτικής συμβατότητας.
Από αυτό το μείγμα προκύπτει ένα από 12 αρχέτυπα με ονόματα που μοιάζουν περισσότερο με τίτλους indie μυθιστορήματος παρά με κατηγορίες εφαρμογής γνωριμιών: «Utopia in Our Lifetime», «Former Gifted Child», «The Biggest Fan of Reality», «Resident Artist of the Undertow». Κάθε τύπος συνοδεύεται από ένα μικρό ψυχολογικό πορτρέτο και από προτάσεις για το πώς υποτίθεται ότι ο χρήστης σχετίζεται με την επιθυμία, την επικοινωνία και τους άλλους ανθρώπους. Το Readme δεν περιορίζει τις πιθανές γνωριμίες σε άτομα του ίδιου αρχέτυπου. Όταν όμως δύο άνθρωποι κάνουν match, βλέπουν την περιγραφή του τύπου του άλλου και ένα εκτιμώμενο ποσοστό ομοιότητας μεταξύ τους.
Η γλώσσα των αρχέτυπων είναι σκόπιμα πιο λογοτεχνική και ειρωνική από εκείνη ενός συνηθισμένου τεστ προσωπικότητας. Στον τύπο «Resident Artist of the Undertow», για παράδειγμα, η εφαρμογή περιγράφει κάποιον που φαντάζεται μεγάλες, ποιητικές ερωτικές χειρονομίες, αλλά όταν προσπαθεί να τις ζήσει καταλήγει σε ένα σχεδόν μπεκετικό αδιέξοδο από αποτυχημένες απόπειρες και παρεξηγήσεις. Ο «Former Gifted Child», πάλι, ενημερώνεται ότι ίσως δεν χρειάζεται μια αυστηρή περίοδο απομόνωσης τύπου vipassana για να βρει τον εαυτό του, αλλά κάτι εντελώς διαφορετικό: θεραπεία με MDMA ή ένα rave στο δάσος. Το αποτέλεσμα βρίσκεται κάπου ανάμεσα σε ψυχολογικό τεστ, ωροσκόπιο, λογοτεχνικό εσωτερικό αστείο και ένα πολύ προσεκτικά σχεδιασμένο σύστημα αυτοπεριγραφής.
Δεν είναι τυχαίο ότι πίσω από αυτή τη λογική βρίσκεται η Emily Segal. Πριν από το Co–Star ήταν από τα ιδρυτικά μέλη του K-HOLE, της νεοϋορκέζικης ομάδας πρόβλεψης τάσεων και καλλιτεχνικής κολεκτίβας που έγινε γνωστή, μεταξύ άλλων, επειδή επινόησε τον όρο «normcore». Το Readme μοιάζει σχεδόν με φυσική συνέχεια αυτής της δουλειάς: παίρνει γούστα, αντιδράσεις, λέξεις και μικρές πολιτισμικές επιλογές και τα μετατρέπει σε έναν αναγνωρίσιμο τύπο προσωπικότητας, μόνο που αυτή τη φορά ο τύπος αυτός δεν χρησιμεύει για να περιγράψει μια τάση αλλά για να βρεις κάποιον με τον οποίο ίσως θέλεις να κοιμηθείς, να ερωτευτείς ή απλώς να συζητήσεις για βιβλία.
Η εφαρμογή εμφανίζεται επίσης σε μια στιγμή μεγάλης κόπωσης από τις διαδικτυακές γνωριμίες. Tinder, Bumble και Hinge κυριαρχούν εδώ και χρόνια στην αγορά, αλλά η εμπειρία του ατελείωτου swiping έχει αρχίσει να μοιάζει όλο και περισσότερο με μια εξαντλητική διαδικασία διαλογής ανθρώπων. Σε έρευνα των Forbes Health και OnePoll το 2024, το 79% των χρηστών dating apps της Gen Z δήλωσε ότι αισθάνεται ψυχικά και συναισθηματικά εξαντλημένο από τη χρήση τους. Το Readme ποντάρει ακριβώς στην αντίθετη φαντασίωση: ότι μπορείς να αποκτήσεις μια πιο σύνθετη εικόνα ενός ανθρώπου προτού αποφασίσεις αν θα τον συναντήσεις και ότι η αντίδρασή του σε μια πρόταση ίσως αποκαλύπτει κάτι που δεν χωρά σε έξι φωτογραφίες και τρεις προσεκτικά διατυπωμένες απαντήσεις ενός προφίλ.
Η ιδέα ότι η λογοτεχνία μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανή γνωριμιών δεν είναι βέβαια καινούργια. Οι προσωπικές αγγελίες του The New York Review of Books υπάρχουν από το 1968, ενώ στις αρχές των 2000s το Nerve.com είχε τη δική του υπηρεσία γνωριμιών, βασισμένη σε εκτενέστερα προφίλ και ερωτήσεις γύρω από το γούστο. Και πολύ πριν από τις εφαρμογές, η pop κουλτούρα είχε ήδη μετατρέψει το βιβλιοπωλείο σε ιδανικό τόπο για μια ρομαντική σύμπτωση, από το «Notting Hill» μέχρι το «You’ve Got Mail». Το Readme παίρνει αυτή την παλιά φαντασίωση και τη μεταφέρει στην εποχή των ποσοστών συμβατότητας, των αρχέτυπων και της αλγοριθμικής αυτοπεριγραφής.
Στο πάρτι παρουσίασης στη Νέα Υόρκη, η θεωρία πήρε τουλάχιστον για λίγο υλική μορφή. Στα ράφια υπήρχαν ειδικά επιλεγμένα βιβλία, ανάμεσά τους έργα της Jia Tolentino, του Ντον Ντελίλο και του Γκορ Βιντάλ, ενώ οι καλεσμένοι έπιναν, χόρευαν και έγραφαν πάνω στα τραπέζια. Η Segal είπε αργότερα ότι είδε ανθρώπους να κατεβάζουν την εφαρμογή, να κάνουν match, να γνωρίζονται μέσα στο ίδιο πάρτι και να φιλιούνται. Για ένα dating app που υπόσχεται να διαβάσει την επιθυμία σου μέσα από τον Λακάν, τον Ναμπόκοφ και τον τρόπο που αντιδράς σε μια πρόταση, αυτό είναι προς το παρόν ίσως το πιο χειροπιαστό δεδομένο που διαθέτει.
Το Readme δεν ισχυρίζεται ότι τα βιβλία είναι το μόνο πράγμα που συνδέει δύο ανθρώπους. Ποντάρει όμως στην ιδέα ότι υπάρχει κάτι ιδιαίτερα προσωπικό στον τρόπο με τον οποίο κάποιος χρησιμοποιεί και δέχεται τη γλώσσα: στο βιβλίο που χαρίζει, στη φράση που υπογραμμίζει, στο ποίημα που στέλνει σε κάποιον στις δύο το πρωί.
Το ερώτημα είναι αν αυτή η πιο περίτεχνη εκδοχή του matching μπορεί πράγματι να κάνει τις διαδικτυακές γνωριμίες λιγότερο επίπεδες ή αν απλώς βρήκαμε έναν πιο κομψό τρόπο να βάζουμε ξανά τον εαυτό μας σε κουτάκια.
Σε κάθε περίπτωση, το Readme ξεκινά από ένα στοίχημα αρκετά γοητευτικό για να δοκιμαστεί: ότι αυτό που κάνεις με μια πρόταση ίσως λέει κάτι και για το τι θα κάνεις με έναν άνθρωπο.
Με στοιχεία από Dazed, The Paris Review
