Οι κάτοικοι μιας απομονωμένης πόλης στη Νορβηγία, σε μία από τις περιοχές που θερμαίνονται με τους ταχύτερους ρυθμούς παγκοσμίως, ειδοποιήθηκαν να μην πίνουν νερό από τη βρύση. Αιτία είναι η μόλυνση με βαρέα μέταλλα, την οποία οι επιστήμονες συνδέουν άμεσα με το λιώσιμο του μόνιμα παγωμένου υπεδάφους.
Το Λόνγκγιερμπιεν, στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ, υδροδοτείται κυρίως από τη τεχνητή λίμνη Ίσνταμεν, έκτασης 2,5 χιλιομέτρων. Η άνοδος της θερμοκρασίας εξαιτίας της κλιματικής κρίσης έλιωσε το παγωμένο υπέδαφος, με αποτέλεσμα τα πετρώματα που αποκαλύφθηκαν να απελευθερώνουν μέταλλα στα νερά της λίμνης.
Η συγκεκριμένη περιοχή, που απέχει 800 μίλια από τον Βόρειο Πόλο, θερμαίνεται με ρυθμό πέντε έως επτά φορές ταχύτερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Μάλιστα, οι φθινοπωρινές θερμοκρασίες αυξάνονται έως και κατά 4°C ανά δεκαετία.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μόλυνση του νερού οφείλεται πιθανότατα σε δύο παράγοντες: το λιώσιμο του παγωμένου υπεδάφους, του σκληρού σαν βράχος εδάφους που παραμένει παγωμένο όλο τον χρόνο, εκτός από ένα επιφανειακό στρώμα που λιώνει το καλοκαίρι, και τη γεωλογική ιδιομορφία της άλλοτε μεταλλευτικής πόλης.
«Ο συνδυασμός του λιώσιμου του υπεδάφους με τα σχιστολιθικά πετρώματα, τα οποία περιέχουν πυρίτη προκαλεί τη μόλυνση της υδροδότησης», εξήγησε η Μαρζολέν Βερέ, ειδική στο παγωμένο υπέδαφος και αναπληρώτρια καθηγήτρια Αρκτικής Γεωλογίας στο Πανεπιστημιακό Κέντρο του Σβάλμπαρντ.
Όπως σημείωσε η ίδια, όταν ο πυρίτης έρχεται σε επαφή με το νερό και το οξυγόνο, οξειδώνεται και αυξάνει την οξύτητα. «Το οξύ που παράγεται απελευθερώνει πλέον βαρέα μέταλλα από αυτά τα πετρώματα στα υδάτινα ρεύματα. Το κύριο πρόβλημα στο Λόνγκγιερμπιεν είναι το μαγγάνιο, όμως από τα πετρώματα μπορούν να απελευθερωθούν και άλλοι ρύποι».
Η εκστρατεία ενημέρωσης ξεκίνησε από τον Σεπτέμβριο
Ο δήμος ενημέρωσε για πρώτη φορά τους 2.600 κατοίκους τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν διαπιστώθηκε ότι τα επίπεδα μαγγανίου ήταν 25 φορές υψηλότερα από το όριο των 50 μικρογραμμαρίων ανά λίτρο που συνιστά το Νορβηγικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας. Ο δήμαρχος της πόλης, Τέργιε Άουνεβικ, ανέφερε ότι, παρότι η ποιότητα του νερού δεν ήταν ποτέ εξαιρετική λόγω ιζημάτων, τα επίπεδα μαγγανίου «εκτοξεύθηκαν στα ύψη».
Η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλά επίπεδα μαγγανίου μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά προβλήματα, ιδιαίτερα στα βρέφη και τα παιδιά.
Για την αντιμετώπιση της κατάστασης λήφθηκαν έκτακτα προσωρινά μέτρα. Ανάμεσα σε αυτά ήταν η τοποθέτηση μιας κεντρικής δεξαμενής με δωρεάν καθαρισμένο νερό, το οποίο φιλτράρει τοπική ζυθοποιία, έξω από το τοπικό σουπερμάρκετ, ώστε οι κάτοικοι να γεμίζουν τα δοχεία τους, ενώ παράλληλα ξεκίνησε σχετική έρευνα.
Αν και τα επίπεδα μαγγανίου υποχώρησαν στη συνέχεια, νωρίτερα φέτος εντοπίστηκαν υπερβάσεις στα όρια θειικών αλάτων και νικελίου. Έτσι, η απαγόρευση κατανάλωσης παραμένει σε ισχύ.
Δεν αποκλείεται να χρειαστεί ένα νέο δίκτυο ύδρευσης
Ο δήμαρχος δήλωσε ότι, παρότι τα επίπεδα μαγγανίου «δεν ήταν επικίνδυνα», έπρεπε να ακολουθηθούν οι κρατικές οδηγίες. Παραδέχτηκε πάντως ότι η κρίση του νερού προκάλεσε αναστάτωση και αντιδράσεις από κατοίκους που δυσκολεύονται στην καθημερινότητά τους.
Ο ίδιος, έχοντας αναθέσει τη διενέργεια έρευνας για την ποιότητα του νερού, επεσήμανε ότι ενδέχεται να χρειαστεί «ένα εντελώς νέο δίκτυο ύδρευσης». Ανάμεσα στις λύσεις που εξετάζονται είναι η εγκατάσταση συστήματος φιλτραρίσματος στη λίμνη Ίσνταμεν με υποστηρικτική μονάδα αφαλάτωσης, ή το αντίστροφο. Σε κάθε περίπτωση, το κόστος είναι «εξαιρετικά υψηλό», ενώ οι ακραίες θερμοκρασίες του Σβάλμπαρντ, όπου το νερό βρίσκεται συχνά υπό το μηδέν, δημιουργούν πρόσθετες τεχνικές προκλήσεις.
«Στην Νορβηγία θεωρούσαμε πάντα δεδομένο ότι μπορούμε να πιούμε νερό από τη βρύση. Είναι δύσκολο να συνηθίσουμε την ιδέα ότι πρέπει να κουβαλάμε το νερό μας. Άλλες μικρές κοινότητες θα πρέπει να προνοήσουν και να σκεφτούν από τώρα τι θα κάνουν αν επηρεαστούν οι δικές τους πηγές».
Η Βερέ και άλλοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η μόλυνση του νερού στο Λόνγκγιερμπιεν ίσως είναι μόνο η αρχή για τις κοινότητες της Αρκτικής.
«Αυτός ο συνδυασμός πετρωμάτων πλούσιων σε πυρίτη και βαρέα μέταλλα με το λιώσιμο του παγωμένου υπεδάφους υπάρχει και σε άλλα σημεία της Αρκτικής. Αυτό που ζούμε εδώ μπορεί να είναι το πρώτο παράδειγμα για το πώς η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει το πόσιμο νερό, για παράδειγμα στον βόρειο Καναδά και την Αλάσκα», κατέληξε η Βερέ.
Με πληροφορίες από Guardian
