Στη Γαλλία, ο άνθρωπος που θα αναλάβει να υπερασπίζεται τους πολίτες όταν παραβιάζονται τα δικαιώματά τους είναι ένας πολιτικός που είχε βρεθεί απέναντι σε μερικές από τις σημαντικότερες κατακτήσεις των LGBTQ+ οικογενειών.
Ο Φρανσουά-Νοέλ Μπιφέ, γερουσιαστής των Ρεπουμπλικανών από τον Ροδανό και πρώην υπουργός, εγκρίθηκε ως νέος Défenseur des droits, δηλαδή επικεφαλής της ανεξάρτητης γαλλικής αρχής που λειτουργεί ως θεσμικός υπερασπιστής δικαιωμάτων. Η υποψηφιότητά του, που είχε προταθεί από τον Εμανουέλ Μακρόν στις 7 Ιουλίου, πέρασε από τις αρμόδιες επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας με οριακό αποτέλεσμα: 43 ψήφους υπέρ και 39 κατά.
Η θέση δεν είναι απλώς συμβολική. Ο Défenseur des droits δέχεται προσφυγές πολιτών, παρεμβαίνει σε υποθέσεις διακρίσεων, ελέγχει ζητήματα δεοντολογίας των δυνάμεων ασφαλείας, υπερασπίζεται τα δικαιώματα των παιδιών, ασχολείται με δυσλειτουργίες των δημόσιων υπηρεσιών και μπορεί να κάνει συστάσεις ή να παρεμβαίνει στον δημόσιο διάλογο για νόμους που επηρεάζουν δικαιώματα και ελευθερίες. Είναι, με άλλα λόγια, ένας θεσμός που συχνά βρίσκεται στο πλευρό ακριβώς εκείνων των ομάδων που χρειάζονται προστασία από την κρατική αυθαιρεσία ή από διακρίσεις.
Γι’ αυτό και η επιλογή Μπιφέ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις δικαιωμάτων, LGBTQ+ συλλογικότητες και την αριστερά. Ο νέος επικεφαλής του θεσμού είχε αντιταχθεί στον γάμο για όλα τα ζευγάρια, συμμετέχοντας στις κινητοποιήσεις κατά του νόμου που νομιμοποίησε τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών στη Γαλλία το 2013. Αργότερα, είχε ταχθεί και κατά της επέκτασης της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής σε μόνες γυναίκες και λεσβιακά ζευγάρια. Είχε επίσης επικριθεί για τη στάση του σε θέματα μεταναστευτικών δικαιωμάτων και για την αποχή του στην ψηφοφορία για την κατοχύρωση της άμβλωσης στο γαλλικό Σύνταγμα.
Η Inter-LGBT χαρακτήρισε την πρόταση του Μακρόν πλήγμα για την αξιοπιστία του θεσμού, υποστηρίζοντας ότι οι προηγούμενες θέσεις του Μπιφέ για τον γάμο, την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, τους μετανάστες, τους Ρομά και την άμβλωση υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών σε έναν θεσμό που υποτίθεται ότι πρέπει να προστατεύει όλους χωρίς εξαιρέσεις. Περισσότερες από 100.000 υπογραφές είχαν συγκεντρωθεί σε διαδικτυακή αίτηση κατά του διορισμού του, ενώ δεκάδες οργανώσεις είχαν ζητήσει από τους βουλευτές και τους γερουσιαστές να τον μπλοκάρουν.
Ο ίδιος ο Μπιφέ προσπάθησε, στις ακροάσεις του, να παρουσιάσει τον εαυτό του ως θεσμικό πρόσωπο που αφήνει πίσω τις πολιτικές του ταυτότητες. Υποστήριξε ότι έχει «εξελιχθεί» σε ορισμένα κοινωνικά ζητήματα και δεσμεύτηκε ότι θα ασκεί τα καθήκοντά του με ανεξαρτησία. Για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών είπε πως οι ενστάσεις του τότε αφορούσαν τις «συνέπειες» και όχι την αρχή του δικαιώματος. Όταν ρωτήθηκε αν θα υπερασπιστεί δικαιώματα στα οποία είχε κάποτε αντιταχθεί, απάντησε ότι θα το κάνει «χωρίς δισταγμό».
Όμως ακριβώς εκεί βρίσκεται η πολιτική σημασία της υπόθεσης. Η συζήτηση δεν αφορά μόνο το αν ένας πολιτικός μπορεί να αλλάξει γνώμη. Αφορά το αν ένας θεσμός που υπάρχει για να προστατεύει μειονότητες μπορεί να παραμείνει αξιόπιστος όταν στην κορυφή του τοποθετείται κάποιος που έχει ιστορικό αντίστασης απέναντι σε δικαιώματα τα οποία σήμερα θεωρούνται κεκτημένα.
Ο διορισμός Μπιφέ έρχεται σε μια περίοδο όπου τα LGBTQ+ δικαιώματα στην Ευρώπη παραμένουν πεδίο πολιτικής σύγκρουσης, όχι μόνο στις χώρες όπου οι περιορισμοί είναι ανοιχτοί και επιθετικοί, αλλά και σε δημοκρατίες που παρουσιάζουν τον εαυτό τους ως θεσμικά προπύργια ελευθεριών. Η Γαλλία δεν καταργεί τον γάμο για όλους ούτε παίρνει πίσω την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Στέλνει όμως ένα άλλο μήνυμα: ότι η προστασία των δικαιωμάτων μπορεί να γίνει αντικείμενο πολιτικών ισορροπιών ακόμη και όταν πρόκειται για τον άνθρωπο που καλείται να την εγγυηθεί.
Και αυτό εξηγεί γιατί η υπόθεση ξεπέρασε τα όρια μιας εσωτερικής γαλλικής διαμάχης. Δεν είναι απλώς ο Μακρόν που επιλέγει έναν συντηρητικό γερουσιαστή για μια ανεξάρτητη αρχή.
Είναι η εικόνα μιας ευρωπαϊκής χώρας που βάζει έναν πρώην αντίπαλο του γάμου για όλους να φυλάει την πόρτα των δικαιωμάτων.
με στοιχεία από Le Monde , Pink News
