Δέκα χρόνια μετά την αιφνιδιαστική απόφαση της Βρετανίας να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μεγάλο μέρος της έχθρας μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών έχει πια «ξεθωριάσει».
Ωστόσο, οι εντάσεις που οδήγησαν στην ιστορική ρήξη- σχετικά με τη μετανάστευση και την ιδεολογία- παραμένουν.
Επιπλέον, οι δύο πλευρές έχουν πλέον περιορισμένες δυνατότητες όσον αφορά την αποκατάσταση των σχέσεών τους, λόγω της ανόδου των ακροδεξιών κομμάτων στη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία, παρά το γεγονός ότι σήμερα βρίσκονται αντιμέτωπες με μία πολύ πιο ασταθή πραγματικότητα.
Το Brexit και οι «επαφές» της Βρετανίας με την ΕΕ
Η Βρετανία αποχώρησε από τον μεγαλύτερο εμπορικό συνασπισμό του κόσμου μία ώρα πριν τα μεσάνυχτα της 31ης Δεκεμβρίου 2020, βάζοντας τέλος σε μια συχνά ταραχώδη 47ετή συμμετοχή.
Από τότε, είναι ευρέως αποδεκτό ότι η βρετανική οικονομία έχει υποστεί ζημιά, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με την υψηλότερη εναλλαγή πρωθυπουργών των τελευταίων σχεδόν δύο αιώνων, ενώ τα λίγα οφέλη από το Brexit – από εξατομικευμένες εμπορικές συμφωνίες έως ρυθμιστική ανεξαρτησία σε θέματα χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και τεχνητής νοημοσύνης – δεν γίνονται αισθητά από πολλούς.
Ο Μισέλ Μπαρνιέ, διαπραγματευτής της ΕΕ για τη συμφωνία του Brexit και πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας, δήλωσε στο Reuters ότι δεν οφείλονται όλες οι προκλήσεις της Βρετανίας στην αποχώρησή της από την ΕΕ.
Πρόσθεσε όμως: «Πιστεύω ότι κάθε δυσκολία στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι πιο σοβαρή εξαιτίας του Brexit».
Οι πολιτικοί και οι ακτιβιστές που ηγήθηκαν της εκστρατείας για την έξοδο από την Ένωση υποστηρίζουν ότι αυτή στέφθηκε με επιτυχία.
Ο Μάθιου Έλιοτ, διευθύνων σύμβουλος της επίσημης εκστρατείας «Vote Leave», δήλωσε ότι η ανεξαρτησία είναι πιο σημαντική, καθώς ο κόσμος γίνεται όλο και πιο εχθρικός, με τις ΗΠΑ να είναι πιο απρόβλεπτες, την Κίνα να αποτελεί μεγαλύτερη πρόκληση και τη Ρωσία να βρίσκεται σε πόλεμο στην Ευρώπη.
«Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, είναι πραγματικά χρήσιμο να διαθέτεις την ανεξαρτησία σου, ώστε να μπορείς να συνάπτεις τις κατάλληλες συμφωνίες για τη χώρα σου και να δημιουργείς τις σωστές συμμαχίες ανά πάσα στιγμή», είπε.
Βλέψεις για βελτιώσεις στις σχέσεις
Οι προσπάθειες για τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ της Βρετανίας και των Βρυξελλών ξεκίνησαν υπό τον πρώην πρωθυπουργό Ρίσι Σούνακ το 2022 και εντατικοποιήθηκαν μετά την εκλογή της πιο φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης των Εργατικών υπό τον Κιρ Στάρμερ το 2024, συμβάλλοντας στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Ωστόσο, τα απτά οφέλη ήταν περιορισμένα.
Ο Στάρμερ χαιρέτισε μια «νέα εποχή» στις σχέσεις της Βρετανίας με την ΕΕ τον Μάιο του περασμένου έτους, όταν συμφώνησαν σε μια συμφωνία που επέτρεψε στο Λονδίνο να διαπραγματευτεί την πρόσβαση του μεγάλου αμυντικού τομέα της χώρας σε ένα ταμείο ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ για τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης.
Παράλληλα με τη συμφωνία της Βρετανίας να ευθυγραμμιστεί με τους κανόνες της ΕΕ για τη διευκόλυνση του εμπορίου τροφίμων και γεωργικών προϊόντων, ηλεκτρικής ενέργειας και εκπομπών, προσπαθούσαν επίσης να συμφωνήσουν σε ένα αμοιβαίο πρόγραμμα θεωρήσεων για νέους.
Ο Τσαρλς Γκραντ, επικεφαλής του think tank «Κέντρο για την Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση» (CER) στο Λονδίνο, δήλωσε ότι η πρόοδος ήταν «αργή και επίπονη», αντανακλώντας την ευρύτερη δυσπιστία που εξακολουθεί να υπάρχει.
Επιπλέον, η Βρετανία δεν προσχώρησε στο αμυντικό πρόγραμμα SAFE, λόγω της αντίθεσης της Γαλλίας, ένα αποτέλεσμα που εξόργισε βαθιά τη Βρετανία και τους συμμάχους της στην Ένωση, όπως η Πολωνία.
«Η άμυνα και η εθνική ασφάλεια είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο σπάνια διαφωνούμε», δήλωσε ο Κέβιν Κρέιβεν, επικεφαλής της βρετανικής ομάδας πίεσης για θέματα άμυνας ADS Group. «Το να είμαστε ενωμένοι όσον αφορά την Ουκρανία και τη ρωσική απειλή, αλλά διχασμένοι ως προς τα μέσα για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής, είναι μια πραγματικά μη εποικοδομητική κατάσταση».
Το μέλλον των σχέσεων
Η επέτειος του Brexit έχει στρέψει την προσοχή στο είδος της σχέσης που θα μπορούσαν τελικά να συμφωνήσουν η Βρετανία και η ΕΕ, στο αν το Λονδίνο θα επιθυμούσε να ενταχθεί στην ενιαία αγορά ή στην τελωνειακή ένωση της ΕΕ, ή αν θα επιδιώξει να επανενταχθεί πλήρως στην Ένωση κάποια μέρα.
Πολιτικοί αναλυτές έχουν προτείνει ότι το μωσαϊκό συμφωνιών της ΕΕ με την Ελβετία θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο, καθώς έχει τη δυνατότητα να παρέχει ένα επίπεδο πρόσβασης στην αγορά της ΕΕ, δίνοντας παράλληλα στην κυβέρνηση κάποιο έλεγχο ως προς το ποιος θα μπορούσε να μετακομίσει στη Βρετανία.
Ο Γκραντ του CER ανέφερε ότι οι αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες είναι προς το παρόν εχθρικοί απέναντι στην ιδέα, αν και αυτό θα μπορούσε να αλλάξει με την πάροδο του χρόνου, εάν ενταθούν οι γεωπολιτικές προκλήσεις.
Ωστόσο, ο Γκραντ ανέφερε ότι οι Βρυξέλλες θα βρεθούν σε δύσκολη θέση λόγω του Εθνικού Συνασπισμού της Μαρίν Λε Πεν στη Γαλλία και του γερμανικού AfD, τα οποία θα μπορούσαν να απαιτήσουν τις δικές τους εξαιρέσεις αν ποτέ ανέβουν στην εξουσία. Ταυτόχρονα, στη Βρετανία ο βετεράνος υποστηρικτής του Brexit, Νάιτζελ Φάρατζ, προηγείται στις δημοσκοπήσεις εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο και έχει απειλήσει να καταργήσει οποιαδήποτε συμφωνία στενότερης συνεργασίας.
Η «συζήτηση» για την ενίσχυση των δεσμών
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Βρετανών μετανιώνει για την αποχώρηση από την ΕΕ και επιθυμεί την επανένταξη στη Ένωση. Ωστόσο, μια δημοσκόπηση της YouGov που πραγματοποιήθηκε αυτό το μήνα έδειξε ότι η υποστήριξη μειώθηκε όταν οι ερωτηθέντες κλήθηκαν να απαντήσουν σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις ή το κόστος της επανένταξης, ιδίως όσον αφορά τη μετανάστευση και το μέλλον της λίρας.
Αυτό θα μπορούσε να εμποδίσει εκείνα τα στελέχη του Εργατικού Κόμματος που ελπίζουν να αντικαταστήσουν τον Στάρμερ ως πρωθυπουργό, όπως ο κύριος αντίπαλός του Άντι Μπέρναμ, να κάνουν πιο τολμηρές υποσχέσεις σχετικά με τις σχέσεις της Βρετανίας με την ΕΕ.
Ο Γάλλος Μπαρνιέ δήλωσε ότι το Brexit ήταν μια κατάσταση «χαμένη για όλους» και για τις δύο πλευρές και εξέφρασε τη λύπη του για την απώλεια ενός κράτους-μέλους μεγάλης σημασίας που θα μπορούσε να αναλάβει ηγετικό ρόλο στη διπλωματία, την άμυνα και το εμπόριο. Είπε ότι οι δύο πλευρές πρέπει να ξαναχτίσουν τις σχέσεις τους με βάση τις σημερινές παγκόσμιες συνθήκες, όχι αυτές πριν από 10 χρόνια: «Λόγω του κ. Τραμπ από τη μία πλευρά, λόγω του κ. Πούτιν από την άλλη, λόγω των Κινέζων».
Ωστόσο, οι ίδιες εντάσεις που υπήρχαν καθ’ όλη τη διάρκεια της συμμετοχής της Βρετανίας στην ΕΕ εξακολουθούν να υφίστανται και σήμερα. Ακόμη και οι φιλοευρωπαϊκοί Βρετανοί αξιωματούχοι την θεωρούν μια άκαμπτη γραφειοκρατία, ενώ οι ομόλογοί τους στην ΕΕ δεν θα ξεχάσουν την εικόνα του Φάρατζ να επιτίθεται και να προσβάλλει πολιτικούς της ΕΕ κατά τη διάρκεια των 20 χρόνων που πέρασε στις Βρυξέλλες.
Ένας υψηλόβαθμος βουλευτής του Εργατικού Κόμματος δήλωσε ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να ψηφίσει νομοθεσία που θα παρέχει στους υπουργούς την εξουσία να εφαρμόζουν ή να ευθυγραμμίζουν τη νομοθεσία με τους κανόνες της ΕΕ, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση της συνοχής μεταξύ των δύο πλευρών.
Ωστόσο, ο βουλευτής ανέφερε ότι η κυβέρνηση χρειάζεται κάποιες «νίκες» από τις Βρυξέλλες, ξεκινώντας από την κοινή σύνοδο κορυφής τον Ιούλιο: «Τέρμα τα παιχνίδια», είπε. «(Χρειαζόμαστε) κάποια αποτελέσματα που θα μπορούσαμε να προωθήσουμε, καθώς αυτό θα μας έδινε την ενέργεια και τον προσανατολισμό που χρειαζόμαστε για να προχωρήσουμε στο επόμενο στάδιο».
Με πληροφορίες από Guardian
