Οι φάλαινες φυσητήρες αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο «μιλούν» όταν ακούνε πλοία, διαπίστωσαν επιστήμονες που μελετούν την επικοινωνία των θαλάσσιων θηλαστικών. Οι αλλαγές είναι τόσο χαρακτηριστικές, ώστε οι ερευνητές μπορούν να προβλέψουν μόνο από τους ήχους των ζώων αν βρίσκεται κάποιο σκάφος κοντά τους.
Ερευνητές του Project CETI, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει την επικοινωνία των φυσητήρων, παρακολουθούσαν επί τέσσερα χρόνια 15 φάλαινες στα ανοιχτά της Δομίνικας, στην Καραϊβική.
Οι φάλαινες φυσητήρες επικοινωνούν με σειρές από κλικ, τα οποία επαναλαμβάνονται σε συγκεκριμένους ρυθμούς. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, όταν ακουγόταν ο θόρυβος πλοίου, οι ακολουθίες των κλικ γίνονταν πιο σύντομες και άλλαζε το είδος των ήχων που χρησιμοποιούσαν συχνότερα.
«Το ερώτημα είναι αν οι φάλαινες μιλούν για τα πλοία ή αν ο θόρυβος των πλοίων επηρεάζει τη φωνή τους», δήλωσε ο ιδρυτής του Project CETI, Ντέιβιντ Γκρούμπερ. «Και αν καταφέρουμε να καταλάβουμε τι λένε για τα πλοία, πώς θα μπορούσε αυτό να επηρεάσει τους νόμους και την πολιτική;»
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ενός φυσητήρα που οι επιστήμονες ονόμασαν Άτγουντ. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το ζώο παρήγαγε πέντε κλικ σε ρυθμό 1-1-3: δύο μεμονωμένα κλικ και έπειτα τρία πιο γρήγορα. Όταν, όμως, ακουγόταν πλοίο στο βάθος, επαναλάμβανε το ίδιο μοτίβο με πολύ μικρότερα διαστήματα ανάμεσα στους ήχους.
Πρόβλεπαν την παρουσία πλοίων από τα κλικ
Η σύνδεση ήταν τόσο ισχυρή, ώστε, σύμφωνα με τον γλωσσολόγο του προγράμματος Γκάσπερ Μπέγκους, «μόνο από τις φωνητικές εκπομπές τους μπορούμε γενικά να προβλέψουμε αν υπάρχουν πλοία κοντά».
Για τη μελέτη καταγράφηκαν περισσότερες από 1.000 ακολουθίες κλικ. Οι επιστήμονες τοποθέτησαν με τη βοήθεια drones μικρές συσκευές καταγραφής πάνω στις φάλαινες και στη συνέχεια διασταύρωσαν τους ήχους των πλοίων με ψηφιακά δεδομένα θέσης, ώστε να επιβεβαιώσουν ότι υπήρχαν πράγματι σκάφη στην περιοχή.
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι πολλά θαλάσσια ζώα δυναμώνουν τις φωνές τους όταν υπάρχει έντονος υποβρύχιος θόρυβος. Οι ερευνητές, όμως, δεν παρατήρησαν κάτι αντίστοιχο στους φυσητήρες.
Αντί να αυξάνουν την ένταση, τα ζώα άλλαζαν την ταχύτητα και το είδος των ακολουθιών που χρησιμοποιούσαν. Η διαφορά συνδέεται με ένα παλαιότερο εύρημα του Project CETI, σύμφωνα με το οποίο ορισμένοι ήχοι των φυσητήρων θυμίζουν ανθρώπινα φωνήεντα.
Παρότι η επικοινωνία τους περιγράφεται συνήθως ως μια σειρά από κλικ που μοιάζουν με κώδικα Μορς, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι, όταν επιτάχυναν τις ηχογραφήσεις και μίκραιναν τα κενά ανάμεσα στα κλικ, προέκυπταν συνεχόμενοι ήχοι που έμοιαζαν με «ααα» και «ιιι».
Στη νέα μελέτη, οι φυσητήρες χρησιμοποιούσαν συχνότερα τον ήχο που έμοιαζε με «ααα» όταν υπήρχαν πλοία κοντά τους.
«Είναι μία από τις πρώτες ενδείξεις ότι αυτοί οι ήχοι μπορεί πράγματι να μεταφέρουν πληροφορίες», είπε ο Μπέγκους. «Όταν υπάρχει θόρυβος από πλοία, αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο τους χρησιμοποιούν».
Τι προσπαθούν να πουν οι φάλαινες
Ορισμένοι επιστήμονες έχουν επικρίνει προηγούμενες έρευνες του Project CETI, υποστηρίζοντας ότι όροι όπως «φωνήεντα» και «γλώσσα» παραλληλίζουν υπερβολικά την επικοινωνία των φυσητήρων με την ανθρώπινη ομιλία. Η ερευνητική ομάδα απαντά ότι χρησιμοποιεί πλέον πιο προσεκτικές εκφράσεις, όπως «ήχοι που μοιάζουν με φωνήεντα».
Ο Νέιθαν Μέρτσαντ, ειδικός στον υποβρύχιο θόρυβο στη βρετανική κρατική υπηρεσία θαλάσσιων ερευνών Cefas, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, επισήμανε ότι δεν μπορεί ακόμη να αποκλειστεί η επίδραση άλλων παραγόντων. Εκτίμησε, πάντως, ότι πιθανότατα ο θόρυβος των πλοίων προκαλεί τις αλλαγές.
Όπως εξήγησε, πολλές έρευνες έχουν ήδη καταγράψει μεταβολές στη συμπεριφορά και στην ένταση των ήχων θαλάσσιων ζώων κοντά σε πλοία. Η νέα μελέτη προσθέτει ένα διαφορετικό στοιχείο, καθώς δείχνει ότι μπορεί να αλλάζει ακόμη και το λεπτομερές περιεχόμενο των κλήσεών τους.
Το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: οι φυσητήρες δυσκολεύονται απλώς να πουν το ίδιο πράγμα μέσα στον θόρυβο ή λένε κάτι διαφορετικό επειδή αντιλαμβάνονται την παρουσία των πλοίων;
Με πληροφορίες από Guardian
