«Καμία πρόταση αυτού του βιβλίου δεν δημιουργήθηκε από μηχανή». Ο Τέλισον Ορελιέν, ο 38χρονος Καναδοαϊτινός συγγραφέας που βρέθηκε στο επίκεντρο μιας μεγάλης λογοτεχνικής διαμάχης στη Γαλλία, απαντά αναλυτικά για πρώτη φορά στις κατηγορίες ότι έγραψε το μυθιστόρημά του με τεχνητή νοημοσύνη. Και ενώ επιμένει ότι το «C’était ça ou mourir» είναι αποκλειστικά δικό του έργο, παραδέχεται ότι στο παρελθόν είχε αντιγράψει κείμενα άλλων συγγραφέων.
Σε δήλωσή του με τίτλο «Το μυθιστόρημα που έγραψα», την οποία δημοσιοποίησε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου, ο Ορελιέν χαρακτηρίζει τις κατηγορίες για χρήση AI συκοφαντικές. Αναγνωρίζει ότι χρησιμοποίησε κατά καιρούς ψηφιακά εργαλεία για έρευνα, κυρίως σχετικά με ιδιωματισμούς και εκφράσεις σε άλλες γλώσσες, αρνείται όμως ότι χρησιμοποίησε τεχνητή νοημοσύνη για να δημιουργήσει το κείμενο.
Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι άρχισε να γράφει το μυθιστόρημα το φθινόπωρο του 2017, στο Κεμπέκ, όπου εγκαταστάθηκε το 2010, έχοντας εγκαταλείψει την Αϊτή. Όπως αναφέρει, είχε ολοκληρώσει ένα πρώτο χειρόγραφο ήδη από το 2019, αρκετά χρόνια πριν από τη διάδοση των σημερινών εργαλείων παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης. Δεν παρουσίασε, ωστόσο, μαζί με τη δήλωσή του ανεξάρτητα τεκμήρια που να επιβεβαιώνουν αυτό το χρονολόγιο.
Το «C’était ça ou mourir» αφηγείται την ιστορία ενός καθηγητή που αναγκάζεται να εγκαταλείψει την Αϊτή εξαιτίας της βίας και ξεκινά ένα εξαντλητικό ταξίδι μέσα από τη Λατινική Αμερική με την ελπίδα να φτάσει στον Καναδά. Το πρώτο μυθιστόρημα του Ορελιέν κυκλοφόρησε στη Γαλλία από τον εκδοτικό οίκο Grasset, κέρδισε το λογοτεχνικό βραβείο Fnac και εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές επιτυχίες της φετινής λογοτεχνικής σεζόν.
Η πορεία του ανατράπηκε στις 21 Σεπτεμβρίου, όταν ο λογαριασμός «Balance ton Claude» στο X κατηγόρησε τον συγγραφέα ότι είχε χρησιμοποιήσει εκτεταμένα γενετική τεχνητή νοημοσύνη. Οι καταγγελίες βασίστηκαν σε αναλύσεις αποσπασμάτων του μυθιστορήματος με το Pangram, ένα πρόγραμμα που επιχειρεί να εντοπίσει κείμενα παραγόμενα από AI. Πίσω από τον λογαριασμό βρίσκεται, μεταξύ άλλων, ο Γάλλος δοκιμιογράφος Σαμουέλ Φιτουσί.
Λίγες ημέρες αργότερα, η Ακαδημία Γκονκούρ αποφάσισε να αφαιρέσει το μυθιστόρημα από την πρώτη λίστα υποψηφίων για το σημαντικότερο λογοτεχνικό βραβείο της Γαλλίας. Η απόφασή της δεν βασίστηκε μόνο στις αναλύσεις που υποδείκνυαν πιθανή χρήση AI, αλλά και στις αποκαλύψεις για λογοκλοπές σε παλαιότερα κείμενα του συγγραφέα. Η Ακαδημία εξήγησε ότι επιδίωκε να προστατεύσει την ακεραιότητα του βραβείου και τον χαρακτήρα του ως διάκρισης για λογοτεχνία γραμμένη από ανθρώπους.
Αυτές τις παλαιότερες λογοκλοπές παραδέχεται τώρα ο Ορελιέν. Αναγνωρίζει ότι, στα πρώτα χρόνια της συγγραφικής του πορείας στον Καναδά, οικειοποιήθηκε κείμενα άλλων δημιουργών, χαρακτηρίζοντας τις πράξεις του σοβαρά και απαράδεκτα λάθη. Όπως εξηγεί, ήταν τότε λίγο μεγαλύτερος από είκοσι ετών, διάβαζε πολύ και βιαζόταν να γράψει, χωρίς να έχει καταλάβει τα όρια ανάμεσα στον θαυμασμό και την αντιγραφή. Εκφράζει τη βαθιά μεταμέλειά του και ζητά συγγνώμη χωρίς επιφυλάξεις.
Μεταξύ των περιπτώσεων που έχουν αποκαλυφθεί περιλαμβάνεται ένα παλαιότερο λογοτεχνικό κείμενο που αναπαρήγαγε αποσπάσματα γνωστών έργων, καθώς και ένα άρθρο του 2013 το οποίο παρουσίαζε εκτεταμένες ομοιότητες με προηγούμενο δημοσίευμα εφημερίδας των Φιλιππίνων. Οι αποκαλύψεις είχαν οδηγήσει τον καναδικό εκδοτικό οίκο Boréal να αναστείλει την προωθητική περιοδεία του μυθιστορήματος.
Η παραδοχή του συγγραφέα αφορά αυτές τις παλαιότερες περιπτώσεις και δεν αποτελεί ομολογία ότι το «C’était ça ou mourir» γράφτηκε με τεχνητή νοημοσύνη. Ο ίδιος εξακολουθεί να απορρίπτει κατηγορηματικά τον ισχυρισμό, ενώ τα αποτελέσματα των προγραμμάτων ανίχνευσης AI δεν αρκούν από μόνα τους για να αποδείξουν ποιος ή τι συνέγραψε ένα λογοτεχνικό έργο.
Στη νέα του δήλωση ο Ορελιέν καταγγέλλει επίσης ότι τις τελευταίες εβδομάδες έχει δεχθεί απειλές, ρατσιστική παρενόχληση και δημόσιες επιθέσεις που, όπως λέει, έχουν γίνει αφόρητες.
Παρά τον αποκλεισμό του από το Γκονκούρ, το μυθιστόρημα παραμένει ανάμεσα στα εννέα βιβλία της δεύτερης επιλογής για το βραβείο Ρενοντό. Οι πωλήσεις του συνεχίζουν να αυξάνονται και έχουν ξεπεράσει τα 65.000 αντίτυπα.
Η υπόθεση έχει ήδη προκαλέσει μεγάλη συζήτηση στον εκδοτικό κόσμο. Στην πρόσφατη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης ανακοινώθηκαν μάλιστα πρωτοβουλίες για την πιστοποίηση βιβλίων που έχουν γραφτεί από ανθρώπους.
Το πρόβλημα παραμένει ανοιχτό: η λογοκλοπή μπορεί να τεκμηριωθεί με τη σύγκριση συγκεκριμένων κειμένων, αλλά η χρήση γενετικής τεχνητής νοημοσύνης δεν αποδεικνύεται με την ίδια ευκολία. Στην περίπτωση του Ορελιέν, ένας συγγραφέας που παραδέχεται παλαιότερες λογοκλοπές καλείται τώρα να υπερασπιστεί την πατρότητα του πιο επιτυχημένου έργου του, ενώ η λογοτεχνική βιομηχανία αναζητά ακόμη αξιόπιστους τρόπους να ελέγχει πώς γράφονται τα βιβλία που εκδίδει.
Με στοιχεία από Le Monde
