Μια νέα έρευνα που αφορά περισσότερους από 1.000 μεσαιωνικούς σκελετούς βοηθά τους ιστορικούς να ανασυνθέσουν τις ζωές των ανθρώπων που ζούσαν κάποτε στη βελγική πόλη Υπρ.
Η έρευνα, υπό την καθοδήγηση ερευνητών από το Vrije Universiteit Brussel και συνεργαζόμενων ομάδων, αποτελεί τον πυρήνα της νέας έκθεσης «wONDERLAND» στο Μουσείο του Υπρ.
Συνδυάζοντας την αρχαιολογία, τη χημεία και τη μελέτη των ανθρώπινων οστών, η ομάδα κατάφερε να ανασυνθέσει ιστορίες μετανάστευσης, υγείας, εργασίας και κοινωνικής θέσης σε μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της μεσαιωνικής Ευρώπης.
Τι στοιχεία παρείχαν οι σκελετοί στο Υπρ
Το Υπρ έχασε μεγάλο μέρος της γραπτής ιστορίας της κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι σφοδρές μάχες κατέστρεψαν μεγάλο τμήμα της πόλης, ενώ οι πυρκαγιές κατέστρεψαν τα αρχεία που φυλάσσονταν στο Cloth Hall, όπου βρίσκεται σήμερα το μουσείο. Πρόσφατα έργα αστικής ανανέωσης άλλαξαν την εικόνα. Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν χιλιάδες καλά διατηρημένους σκελετούς από τα νεκροταφεία του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Μαρτίνου, καθώς και ταφές από μια μεσαιωνική αποικία λεπρών γνωστή ως Hooge Siecken.
Χωρίς γραπτά αρχεία, οι ερευνητές στράφηκαν στους ίδιους τους ανθρώπους. Τα οστά και τα δόντια έγιναν η κύρια πηγή αποδεικτικών στοιχείων. Το έργο εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες μελέτες της μεσαιωνικής ζωής που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ στη Φλάνδρα.
Κατά τον 13ο αιώνα, το Υπρ συγκαταλεγόταν στα κορυφαία κέντρα υφαντουργίας της Ευρώπης και είχε πληθυσμό περίπου 30.000 κατοίκων. Το εμπόριο εκτεινόταν σε πολλά μέρη της Ευρώπης, οπότε οι ερευνητές ανέμεναν να βρουν πολλούς νεοαφιχθέντες στους χώρους ταφής. Οι αναλύσεις ισοτόπων, όμως, αποκάλυψαν μια διαφορετική εικόνα.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που θάφτηκαν στο Υπρ είχαν μεγαλώσει στην περιοχή ή σε γειτονικές περιοχές. Η μετανάστευση από μακρινές αποστάσεις ήταν σπάνια, παρά το έντονο εμπορικό δίκτυο της πόλης. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι οι γυναίκες μετακινούνταν μεταξύ κοινοτήτων περίπου τόσο συχνά όσο και οι άνδρες. Το αποτέλεσμα αμφισβητεί την παραδοσιακή αντίληψη ότι οι γυναίκες περνούσαν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους σε ένα μέρος, ενώ οι άνδρες ταξίδευαν.
Τα σημάδια που άφησαν οι εργασίες
Μια ταφή προσέλκυσε ιδιαίτερη προσοχή. Ο άνδρας έζησε κατά τον 11ο αιώνα, πριν από την πρώτη γραπτή αναφορά για το Υπρ, και αναπαύτηκε μέσα σε έναν τάφο κατασκευασμένο από σιδηρούχο ψαμμίτη. Ο τάφος του υποδείκνυε υψηλή κοινωνική θέση, ενώ τα οστά του πρόσθεσαν περισσότερες λεπτομέρειες.
Οι ερευνητές εντόπισαν αλλαγές στο ισχίο του που συνδέονται με την πολυετή άσκηση της ιππασίας. Τέτοιου είδους οστικές αυξήσεις σχηματίζονται μετά από συχνή ιππασία για μεγάλες χρονικές περιόδους. Οι ισοτοπικές αναλύσεις έδειξαν ότι πέρασε την παιδική του ηλικία στην περιοχή και δεν είχε μετακομίσει από άλλη περιοχή. Συνολικά, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι επρόκειτο για έναν τοπικό ηγέτη των πρώιμων χρόνων και όχι για κάποιον ξένο.
Τα σκελετικά υπολείμματα διατηρούσαν επίσης σημάδια καθημερινής εργασίας. Πολλοί άνθρωποι που θάφτηκαν από τον 13ο αιώνα και μετά παρουσίαζαν βαθιές αυλακώσεις στα δόντια τους. Οι ερευνητές συνέδεσαν αυτά τα σημάδια με την κλωστοϋφαντουργία. Οι εργάτες συχνά τραβούσαν το νήμα με τα δόντια τους, αφήνοντας πίσω τους σαφή σημάδια φθοράς. Τα σημάδια αυτά ταιριάζουν με την κλωστοϋφαντουργία που έκανε το Υπρ μία από τις πλουσιότερες πόλεις της μεσαιωνικής Ευρώπης.
Η έκθεση «wONDERLAND» εξηγεί πώς οι ερευνητές κατέληξαν σε αυτά τα ευρήματα. Οι επισκέπτες μπορούν να δουν τις δοκιμές ισοτόπων, την οστεολογία, την αξονική τομογραφία και άλλες μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τη μελέτη αρχαίων ανθρώπινων λειψάνων. Διαδραστικές οθόνες παρουσιάζουν πώς η σύγχρονη επιστήμη καλύπτει τα κενά που άφησαν τα αρχεία που χάθηκαν πριν από περισσότερο από έναν αιώνα.
Η έρευνα αποτελεί μέρος του έργου «The Make-up of the City». Ιστορικοί, αρχαιολόγοι, χημικοί, ιατρικοί εμπειρογνώμονες και ερευνητές της ανθρώπινης βιολογίας συνεργάστηκαν για να ανακατασκευάσουν την ιστορία του μεσαιωνικού Υπρ, ένα σκελετό κάθε φορά.
Με πληροφορίες από Archaeology News Online Magazine
