Τα μοτίβα των αντισωμάτων στο αίμα των ανθρώπων θα μπορούσαν να προβλέψουν την εμφάνιση φλεγμονώδους νόσου του εντέρου (IBD) μια δεκαετία πριν από τη διάγνωση, σύμφωνα με έρευνα που δίνει ελπίδες για την έγκαιρη ανίχνευση της πάθησης.
Η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα, οι δύο κύριες μορφές της IBD, αντιμετωπίζονται συνήθως μόνο μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων, όταν το έντερο έχει ήδη υποστεί βλάβη.
Ωστόσο, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα στέλνει προειδοποιητικά σήματα έως και μια δεκαετία πριν από τη διάγνωση, ανοίγοντας το δρόμο για ενδεχομένως νωρίτερη ανίχνευση και ίσως πρόληψη.
«Για πάρα πολύ καιρό μπορούσαμε να θεραπεύσουμε τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου μόνο αφού είχε ήδη προκληθεί η βλάβη, και για πολλούς ανθρώπους αυτό είναι πολύ αργά», δήλωσε ο Δρ Άρνο Μπουργκόνιε από το Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο του Χρόνινγκεν στην Ολλανδία και την Ιατρική Σχολή Icahn στο Mount Sinai της Νέας Υόρκης.
«Αυτό που αποδείξαμε είναι ότι η νόσος ξεκινά χρόνια πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα και ότι το ανοσοποιητικό σύστημα εκπέμπει προειδοποιητικά σημάδια πολύ πριν από τη διάγνωση», πρόσθεσε ο Μπουργκόνιε. «Δεν πρόκειται ακόμη για μια εξέταση που μπορεί να προειδοποιήσει κάποιον ότι θα αρρωστήσει, αλλά αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της έγκαιρης ανίχνευσης της νόσου και, κάποια μέρα, της πρόληψής της».
Τι έδειξε έρευνα για τα πρώτα σημάδια της φλεγμονώδους νόσου του εντέρου
Τουλάχιστον 3,8 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από IBD, μια αυτοάνοση πάθηση που προκαλεί χρόνια φλεγμονή του πεπτικού συστήματος, με αποτέλεσμα πόνο, διάρροια και κόπωση. Η ακριβής αιτία είναι άγνωστη, αλλά μπορεί να συμβάλλουν σε αυτήν η δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, η γενετική προδιάθεση και τα μικρόβια που ζουν στο έντερο.
Η θεραπεία βασίζεται σε αντιφλεγμονώδη και ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, αλλά πολλοί ασθενείς δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία, ενώ ένας σημαντικός αριθμός καταλήγει να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση των τμημάτων του εντέρου που έχουν πρόβλημα. Η μακροχρόνια φλεγμονή αυξάνει επίσης τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του εντέρου. Αυτό έχει ωθήσει τους επιστήμονες να αναζητήσουν τα πρώιμα σημάδια της νόσου, με την ελπίδα να εντοπίσουν τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο πριν αρχίσει η βλάβη.
Ο Μπουργκόνιε και οι συνεργάτες του στο Mount Sinai και στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Βιέννης πραγματοποίησαν εξετάσεις σε δείγματα αίματος που ελήφθησαν από στρατιωτικό προσωπικό των ΗΠΑ. Εξέτασαν 2.000 δείγματα από 500 άτομα, εκ των οποίων τα 200 ανέπτυξαν αργότερα τη νόσο του Crohn και τα 200 ανέπτυξαν ελκώδη κολίτιδα. Τα υπόλοιπα 100 άτομα δεν ανέπτυξαν καμία από τις δύο παθήσεις.
Τα δείγματα αίματος εξετάστηκαν για αντισώματα που το ανοσοποιητικό σύστημα ενδέχεται να είχε παράγει ως αντίδραση σε εκατοντάδες χιλιάδες θραύσματα πρωτεϊνών που προέρχονταν από βακτήρια, ιούς, τρόφιμα και ακόμη και από τους ίδιους τους ιστούς του οργανισμού.
Στα άτομα που ανέπτυξαν στη συνέχεια τη νόσο του Crohn, τα αντισώματα κατά του ιού Epstein-Barr, ο οποίος προκαλεί τη λοιμώδη μονοπυρήνωση, ήταν πιο συχνά παρόντα, και οι διαφορές ήταν ήδη ορατές μια δεκαετία πριν από τη διάγνωση. Το σήμα ήταν πιο έντονο σε όσους ανέπτυξαν αργότερα πιο σοβαρή μορφή της νόσου, η οποία μπορεί να προκαλέσει στένωση του εντέρου ή τη δημιουργία ανώμαλων διαύλων.
Τα άτομα που ανέπτυξαν ελκώδη κολίτιδα παρουσίασαν ένα διαφορετικό πρότυπο, το οποίο περιελάμβανε αντισώματα κατά μιας από τις πρωτεΐνες του ίδιου του οργανισμού.
«Ένα σημαντικό βήμα προόδου» η έρευνα για την φλεγμονώδη νόσο του εντέρου
Τα ευρήματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Gut και παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας στη Βαρκελώνη, πρέπει να επιβεβαιωθούν σε άλλες ομάδες ατόμων, ενώ τα αποτελέσματα δείχνουν μια συσχέτιση και δεν αποδεικνύουν ότι οι λοιμώξεις προκαλούν τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (IBD).
Ωστόσο, η ελπίδα είναι ότι η IBD θα μπορούσε τελικά να ακολουθήσει την πορεία του διαβήτη τύπου 1, όπου μια εξέταση αίματος μπορεί να εντοπίσει άτομα των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα έχει αρχίσει να επιτίθεται στο πάγκρεας πριν εμφανιστούν οποιαδήποτε συμπτώματα, επιτρέποντας τη θεραπεία που καθυστερεί την εκδήλωση της νόσου.
Ο Τζέιμς Λίντσεϊ, καθηγητής γαστρεντερολογίας στο Barts Health, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε ότι η μελέτη παρείχε «σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τις αιτίες της νόσου του Crohn και της ελκώδους κολίτιδας, προσθέτοντας ενδεχομένως νέα εργαλεία που θα βοηθήσουν στον εντοπισμό των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο IBD». Ωστόσο, προειδοποίησε ότι οι τεχνικές αυτές αποτελούν «καθαρά ερευνητικό εργαλείο» και δεν είναι ακόμη έτοιμες για κλινική εφαρμογή.
Η Μαριάν Ράντκλιφ, διευθύνουσα σύμβουλος της Crohn’s & Colitis UK, μιας εθνικής φιλανθρωπικής οργάνωσης για ασθενείς, δήλωσε: «Για τα άτομα που πάσχουν από τη νόσο του Crohn και την ελκώδη κολίτιδα, μια έρευνα όπως αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προόδου. Κάθε νέα πληροφορία συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας σαφέστερης κατανόησης του τρόπου με τον οποίο αναπτύσσονται αυτές οι παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών που ενδέχεται να συμβούν χρόνια πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα».
Με πληροφορίες από Guardian
