Αν έχετε νιώσει ποτέ πιο ήρεμοι μετά από έναν περίπατο στο πάρκο ή μια βόλτα στο δάσος ή γενικά στη φύση, δεν είναι ιδέα σας είναι βιολογία.
Η παραμονή στη φύση μπορεί να προκαλέσει σημαντικές αλλαγές στον οργανισμό, από τη μείωση των ορμονών του στρες και την πτώση της αρτηριακής πίεσης έως ακόμη και τη βελτίωση της υγείας του εντέρου.
Δεν χρειάζεται να περάσετε ώρες πεζοπορίας για να αποκομίσετε αυτά τα οφέλη. Η μέγιστη επίδραση παρατηρείται έπειτα από μόλις 20 λεπτά, επομένως ακόμη και μία μεσημεριανή βόλτα μέχρι το πάρκο και ένα σάντουιτς σε ένα παγκάκι, μερικές φορές την εβδομάδα, μπορούν να ωφελήσουν το σώμα και το μυαλό.
Ακολουθούν τέσσερις τρόποι με τους οποίους η επαφή με τη φύση μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της υγείας.
1. Χαλαρώνετε χωρίς να το αντιλαμβάνεστε
Όταν βλέπετε πράσινα δέντρα, μυρίζετε πεύκο και ακούτε το απαλό θρόισμα των φύλλων ή το κελάηδισμα των πουλιών, το αυτόνομο νευρικό σας σύστημα, ένα δίκτυο νεύρων που ελέγχει τις ασυνείδητες λειτουργίες του οργανισμού, ανταποκρίνεται αμέσως.
Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στο πάρκο της γειτονιάς σας.
«Παρατηρούμε αλλαγές στο σώμα, όπως μείωση της αρτηριακής πίεσης, αλλαγή στη μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού και πιο αργούς καρδιακούς παλμούς, όλα αυτά συνδέονται με τη φυσιολογική χαλάρωση», δήλωσε στο podcast του BBC Radio 4 «What’s Up Docs?» η βαρόνη Κάθι Γουίλις, καθηγήτρια Βιοποικιλότητας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Μία βρετανική μελέτη, στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 20.000 άνθρωποι, διαπίστωσε ότι όσοι περνούσαν συνολικά τουλάχιστον 120 λεπτά την εβδομάδα σε χώρους με πράσινο είχαν σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν καλή υγεία και υψηλότερα επίπεδα ψυχολογικής ευεξίας.
Τα στοιχεία για τα οφέλη της επαφής με τη φύση είναι τόσο ισχυρά, ώστε σε ορισμένες περιοχές έχουν δοκιμαστεί οι λεγόμενες «πράσινες κοινωνικές συνταγογραφήσεις» (green social prescribing), οι οποίες φέρνουν τους ανθρώπους σε επαφή με τη φύση με στόχο τη βελτίωση της σωματικής και ψυχικής τους υγείας, με θετικό αντίκτυπο στην ευτυχία και την ευεξία.
2. Οι ορμόνες σας επανέρχονται σε ισορροπία
Το ορμονικό σύστημα του οργανισμού συμμετέχει επίσης στη διαδικασία της χαλάρωσης.
Η Γουίλις αναφέρει ότι η παραμονή σε εξωτερικούς χώρους ενεργοποιεί το ενδοκρινικό σύστημα και μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης και αδρεναλίνης, των ορμονών που αυξάνονται όταν είμαστε στρεσαρισμένοι ή αγχωμένοι.
«Μια μελέτη διαπίστωσε ότι άνθρωποι που βρίσκονταν σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου για τρεις ημέρες και εισέπνεαν έλαιο χινόκι (ιαπωνικού κυπαρισσιού) παρουσίασαν μεγάλη μείωση της ορμόνης αδρεναλίνης και σημαντική αύξηση των φυσικών φονικών κυττάρων στο αίμα τους».
Τα φυσικά φονικά κύτταρα (natural killer cells) είναι κύτταρα που αντιμετωπίζουν τους ιούς στον οργανισμό. Οι συμμετέχοντες στη μελέτη εξακολουθούσαν να έχουν αυξημένα επίπεδα φυσικών φονικών κυττάρων στον οργανισμό τους ακόμη και δύο εβδομάδες μετά την εισπνοή της συγκεκριμένης μυρωδιάς.
Ουσιαστικά, η φύση «ηρεμεί ό,τι χρειάζεται να ηρεμήσει και ενισχύει ό,τι χρειάζεται ενίσχυση», όπως το συνόψισε στο BBC η καθηγήτρια Μινγκ Κουό από το Πανεπιστήμιο του Ιλινόι στην Ουρμπάνα-Σαμπέιν.
«Ένα τριήμερο στη φύση έχει τεράστια επίδραση στον μηχανισμό άμυνας μας απέναντι στους ιούς και ακόμη και έναν μήνα αργότερα μπορεί να βρίσκεται 24% πάνω από τα βασικά επίπεδα».
Μελέτες δείχνουν επίσης μικρότερες, αλλά και πάλι επίμονες, επιδράσεις από συντομότερες περιόδους παραμονής στη φύση, προσθέτει.
3. Η όσφρηση είναι μια ισχυρή αίσθηση
Η μυρωδιά της φύσης είναι εξίσου ισχυρή με την εικόνα και τους ήχους της.
Το άρωμα των δέντρων και του χώματος είναι γεμάτο οργανικές ενώσεις που απελευθερώνονται από τα φυτά και «όταν τις εισπνέετε, ορισμένα μόρια περνούν στην κυκλοφορία του αίματος».
Η Γουίλις αναφέρει το πεύκο ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς η μυρωδιά ενός πευκοδάσους μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε πιο ήρεμοι μέσα σε μόλις 90 δευτερόλεπτα, ενώ η επίδραση αυτή διαρκεί περίπου 10 λεπτά.
Μπορεί να πιστεύετε ότι η χαλαρωτική επίδραση της φύσης υπάρχει μόνο στο μυαλό μας, όμως μία άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι ακόμη και πολύ μικρά μωρά, που δεν είχαν αναμνήσεις συνδεδεμένες με συγκεκριμένες μυρωδιές, ηρεμούσαν όταν στον χώρο όπου βρίσκονταν διοχετευόταν μία άλλη μυρωδιά που συνδέεται με τη χαλάρωση, η λιμονένια.
4. Εισάγει καλά βακτήρια στο έντερο
Εκτός από το να ηρεμεί το μυαλό, η φύση μπορεί επίσης να συμβάλει στην ενίσχυση του μικροβιώματος, καθώς το χώμα και τα φυτά είναι γεμάτα με «καλά» βακτήρια.
«Πρόκειται για τα ίδια είδη καλών βακτηρίων για τα οποία πληρώνουμε όταν αγοράζουμε προβιοτικά ή ροφήματα», εξηγεί η Γουίλις.
Η καθηγήτρια Μινγκ Κουό έχει μελετήσει την επίδραση αυτών των παραγόντων σε ζητήματα όπως η ευαισθησία στις λοιμώξεις, αλλά και η ψυχική υγεία, και αναφέρει ότι η εισπνοή ορισμένων από αυτούς ενδέχεται να βελτιώνει τη διάθεση. Παράλληλα, οι αντιμικροβιακές χημικές ουσίες που απελευθερώνονται από τα φυτά, οι λεγόμενες φυτοκτόνες ουσίες (phytoncides) θα μπορούσαν να συμβάλουν στην καταπολέμηση ασθενειών.
Ο δρ Κρις βαν Τούλεκεν αναφέρει ότι, ως επιστήμονας που μελετά τις λοιμώξεις, αντιμετωπίζει τη φύση ως ένα περιβάλλον που αποτελεί μια θετική πρόκληση για τον οργανισμό και «γαργαλά το ανοσοποιητικό σας σύστημα».
Ο ίδιος αφήνει τα παιδιά του να παίζουν με το χώμα στο δάσος, το οποίο στη συνέχεια εισέρχεται στον οργανισμό τους μέσω της μύτης ή του στόματος.
Φέρτε τη φύση κοντά σας
Φυσικά, δεν μπορούν όλοι να φύγουν για το δάσος όποτε το θελήσουν. Τα καλά νέα, όμως, είναι ότι δεν χρειάζεται. Ακόμη και μικρές πινελιές φύσης στο σπίτι μπορούν να κάνουν τη διαφορά, σύμφωνα με τη Γουίλις.
Σε ό,τι αφορά την εικόνα, έχει διαπιστωθεί ότι λουλούδια όπως λευκά ή κίτρινα τριαντάφυλλα προκαλούν τη μεγαλύτερη χαλαρωτική επίδραση στη δραστηριότητα του εγκεφάλου.
Όσον αφορά την όσφρηση, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε έναν διαχυτή αιθέριων ελαίων, όπως η πινένια, η οποία μπορεί να συμβάλει στο αίσθημα ηρεμίας.
Και αν τίποτα από τα παραπάνω δεν είναι εφικτό, ακόμη και μια φωτογραφία ενός δάσους μπορεί να βοηθήσει.
Έρευνες δείχνουν ότι η παρατήρηση εικόνων της φύσης στην οθόνη του φορητού υπολογιστή σας ή ακόμη και το να κοιτάζετε απλώς κάτι πράσινο μπορεί να προκαλέσει τις ίδιες αλλαγές στα εγκεφαλικά κύματα που σχετίζονται με τη χαλάρωση και να μειώσει το στρες.
«Κάθε μικρή επαφή φαίνεται να βοηθά», λέει η καθηγήτρια Μινγκ Κουό.
Με πληροφορίες από BBC
